conceptual-photography-florentina-amon2

«Είσαι ευτυχισμένη;», με ρώτησε. Με περίσσια αυτοπεποίθηση πήγα να απαντήσω σαν να πρόκειται για την πιο εύκολη ερώτηση. Νόμιζα πως ήξερα την απάντηση. Μα λίγο πριν την ξεστομίσω έχασα τα λόγια μου, συνοφρυώθηκα και σώπασα για λίγα δευτερόλεπτα. Από γίγαντας αυτοπεποίθησης μετατράπηκα αστραπιαία σε νάνο ανασφάλειας και συνειδητοποίησα πόσο δύσκολη είναι αυτή η φαινομενικά απλή ερώτηση. Να απαντήσω «όχι»; Μα αν πω κάτι τέτοιο σημαίνει πως είμαι δυστυχισμένη; Δε νιώθω δυστυχισμένη. Να απαντήσω «ναι»; Μα πώς να το κάνω αυτό. Να πω πως είμαι ευτυχισμένη ενώ δεν ξέρω καν να ορίσω την ευτυχία;

Ναι, το παραδέχομαι. Δεν ξέρω τι είναι η ευτυχία και πού τη βρίσκεις. Ή μάλλον νόμιζα πως ήξερα πριν κληθώ να απαντήσω σ’ αυτήν την ερώτηση. Δεν ξέρω αν η ευτυχία είναι μία, κοινή για όλους ή αν ο καθένας ορίζει τη δική του, με το δικό του τρόπο. Κι αν είναι κοινή, πώς μπορεί να συμβεί αυτό αφού είμαστε όλοι τόσο διαφορετικοί μεταξύ μας; Κι αν είναι ατομική, πώς μπορούμε να την ορίσουμε με τρόπο τέτοιο ώστε να μην παρεμποδίζει την ευτυχία του άλλου; Και τελικά γιατί όλοι την αναζητούν; Κι αλήθεια, πού διάολο τη βρίσκεις; Κι αφού έκαψα κανά-δυο εγκεφαλικά κύτταρα προσπαθώντας να βγάλω άκρη, ταρακούνησα την κεφάλα μου και κάπως ήρθα στα λογικά μου κι οι σκέψεις μου άρχισαν να βγάζουν νόημα.

Εκεί στο χάος που επικρατούσε στο μυαλό μου συνειδητοποίησα πως όντως η απάντηση ήταν απλή, όπως ακριβώς κι ίδια η φύση της ευτυχίας. Κάπου θα ‘χει πάρει το αφτί σου για τον Αριστοτέλη και τα λεγόμενά του περί ευδαιμονίας. Η ευδαιμονία, λοιπόν, είναι το ύψιστο αγαθό κι αυτό κατακτάται όταν έχουμε καλύψει τις ανάγκες μας κι έχουμε εκπληρώσει τον σκοπό μας. Αν επικεντρωθούμε στον εργασιακό τομέα είναι εύκολο να διακρίνουμε τον σκοπό και να πούμε πότε κάποιος είναι ευτυχής. Ο αμπελουργός όταν παράγει καλό κρασί, ο δάσκαλος όταν οι μαθητές του μαθαίνουν, ο κτίστης όταν το οικοδόμημά του είναι γερό, ο δικηγόρος όταν αθωώνει τον πελάτη του.

Μα αν παραμερίσουμε την ιδιότητα του καθενός και τον δούμε απλά σαν άνθρωπο, τότε πώς μπορούμε να πούμε ότι κάποιος είναι ευτυχής; Η ανθρώπινη φύση μας το φανερώνει από μόνη της. Αυτό που ξεχωρίζει τον άνθρωπο από τα άλλα όντα είναι ο «λόγος», η λογική. Για να γίνουμε ευτυχισμένοι πρέπει να ζούμε και να δρούμε σύμφωνα με το λογικό μας. Το λογικό εκ φύσεως πάει πακέτο με την ισορροπία και τη συμμετρία. Καθετί ακραίο, υπερβολικό ή ελλειπτικό, μόνο σύμφωνο με το λογικό μας δεν είναι κι επομένως φράζει το δρόμο μας προς την ευτυχία. Αν για παράδειγμα πεινάω και φάω πάρα πολύ θα βαρυστομαχιάσω. Αν πάλι φάω λίγο δε θα ικανοποιήσω την πείνα μου. Η μέση οδός είναι πάντοτε η σωστότερη επιλογή. Προσοχή, δε μιλούμε για μετριότητα. Μιλούμε για μέτρο.

Και κάπως έτσι γύρισα και στα φοιτητικά μου χρόνια και σ’ αυτή την πολυδιαβασμένη πυραμίδα των αναγκών του Maslow. Βάση της πυραμίδας και βασικότερή μας ανάγκη, η βιολογική. Πώς άλλωστε να ζήσεις χωρίς τροφή, νερό και ύπνο, πόσο μάλλον να ευτυχήσεις κιόλας; Κι έπειτα, όταν αυτή εκπληρωθεί, έρχεται η ανάγκη της ασφάλειας. Μια στέγη, ένα εισόδημα, τήρηση του νόμου, πρόσβαση στο σύστημα υγείας. Τρίτο επίπεδο της πυραμίδας, η κοινωνική ανάγκη. Οικογένεια, φίλοι, ερωτικές σχέσεις, όλα απαραίτητα για συντροφικότητα, αποδοχή, στήριξη και το αίσθημα του ανήκειν. Κι αφού όλα αυτά καλυφθούν έρχεσαι αντιμέτωπος με την ανάγκη της αυτοεκτίμησης. Αναγνώριση, προσωπική αξία, επιτυχία. Στην κορυφή της πυραμίδας και τελευταία ανάγκη στη σειρά μα διόλου ασήμαντη, η αυτοπραγμάτωση. Πραγματοποίηση των πνευματικών, ψυχικών και σωματικών δυνατοτήτων. Αίσθημα πληρότητας. Ευτυχία.

Έτσι, συνειδητοποίησα πως η ευτυχία είναι κοινή κι ατομική ταυτόχρονα. Κοινή γιατί είμαστε όλοι άνθρωποι με κοινή φύση. Ατομική γιατί είμαστε όλοι διαφορετικοί μεταξύ μας. Κατάλαβα πως η ευτυχία σχετίζεται με τις ανάγκες μας. Όχι τις πλασματικές, μα τις πραγματικές ανθρώπινες ανάγκες. Έμαθα πως η ευτυχία βρίσκεται εδώ, εκεί, παραπέρα, παντού. Κατανόησα τι δεν είναι ευτυχία. Ευτυχία δεν είναι τίποτα το οποίο δεν καλύπτει μια πραγματική μας ανάγκη.

Και το σημαντικότερο, μπορώ να απαντήσω στην αρχική ερώτηση. Έχω τροφή, νερό, κοιμάμαι καλά. Έχω μια στέγη, μια σταθερή δουλειά, πρόσβαση στο σύστημα υγείας. Έχω οικογένεια, φίλους, ερωτική σχέση που με κάνουν να νιώθω ξεχωριστή και με στηρίζουν. Νιώθω καλά με τον εαυτό μου, αναγνωρίζω τις ικανότητές μου και την αξία μου. Νιώθω πλήρης. Ναι, είμαι ευτυχισμένη.

Και πάντοτε υπάρχουν πράγματα που διαταράσσουν την ευτυχία. Πάντοτε κάποια από τις ανάγκες ίσως να μην καλύπτεται πλήρως. Ίσως να μην επιτυγχάνεται το μέτρο. Μα αυτό ακριβώς πρέπει να συμβαίνει. Ώστε συνεχόμενα να παλεύεις για την ευτυχία. Υπάρχει άλλωστε ωραιότερος στόχος;

Συντάκτης: Ουρανία Κάππου
Επιμέλεια κειμένου: Γιοβάννα Κοντονικολάου

Κάνε σχόλιο!

Έχεις κάποια ιδέα για άρθρο;

Μπορείς να μας προτείνεις ένα θέμα που θα ήθελες να διαβάσεις σε κάποιο απ' τα επόμενα άρθρα μας!