Ο θυρεοειδής αδένας είναι ίσως η πιο γνωστή έννοια που κυκλοφορεί σε συζητήσεις περί του τι μας κάνει να λειτουργούμε “σωστά”. Στη φύση του είναι ο πιο μεγαλύτερος ενδοκρινής αδένας του ανθρώπινου σώματος. Εντοπίζεται στο πρόσθιο μέρος του τραχήλου και το σχήμα του μοιάζει με ασπίδα (θυρεός=ασπίδα). Η επίδρασή του στην υγεία του ανθρώπινου οργανισμού είναι καθοριστική, τόσο για το σώμα, καθώς έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στη ρύθμιση του μεταβολισμού, όσο και για το πνεύμα και τη διάθεση του ανθρώπου. Αυτό συμβαίνει, διότι το ενδοκρινικό σύστημα και το νευρικό σύστημα συνδέονται στενά και ουσιαστικά, ειδικά στον εγκέφαλο.
Ο θυρεοειδής αδένας παράγει δύο κύριες ορμόνες: τη θυροξίνη (Τ4) και την τριιωδοθυρονίνη (Τ3), οι οποίες ρυθμίζουν τον μεταβολισμό όλων των ιστών. Η έκκριση των θυρεοειδικών ορμονών ρυθμίζεται από τον άξονα υποθαλάμου – υπόφυσης – θυρεοειδούς (HPT axis). Ο υποθάλαμος και η υπόφυση εντοπίζονται στον εγκέφαλο και αποτελούν την κεντρική μονάδα συντονισμού του ενδοκρινικού συστήματος και της ομοιόστασης του οργανισμού. Οι κύριες ορμόνες που παράγουν η υπόφυση και ο υποθάλαμος είναι, κατά αντιστοιχία, η TSH (ή θυρεοτροπίνη, που ρυθμίζει την παραγωγή των θυρεοειδικών ορμονών από τον θυρεοειδή) και η TRH (υποφυσιοτρόπος ορμόνη, που διεγείρει την απελευθέρωση της θυρεοτροπίνης).
Οι παθήσεις του θυρεοειδούς είναι ιδιαίτερα συχνές στον γενικό πληθυσμό. Όσον αφορά τις λειτουργικές παθήσεις, χαρακτηρίζονται από διαταραχές στον ρυθμό παραγωγής των ορμονών από τον θυρεοειδή αδένα. Οι βασικότερες είναι οι εξής:-
-Ο υποθυρεοειδισμός, όταν ο θυρεοειδής υπολειτουργεί και δεν παράγει επαρκή ποσότητα ορμονών.
-Ο υπερθυρεοειδισμός, όταν ο θυρεοειδής λειτουργεί υπερβολικά και παράγει μεγαλύτερη ποσότητα ορμονών από τη φυσιολογική.
-Οι θυρεοειδίτιδες, που είναι συχνά αυτοάνοσης αιτιολογίας (Hashimoto) και προκαλούν αλλαγές στη σύσταση και τη λειτουργική παραγωγή των θυρεοειδικών ορμονών.
Συγκεντρωτικά, οι ορμόνες του θυρεοειδούς ρυθμίζουν τις ακόλουθες σωματικές λειτουργίες: τον βασικό μεταβολισμό του οργανισμού, την ανάπτυξη του εγκεφάλου, την αναπνοή, την πέψη, τη θερμοκρασία του σώματος, τον καρδιακό ρυθμό και την ομοιόσταση του δέρματος και των οστών.
Όταν, λοιπόν, ο οργανισμός υπόκειται σε ορμονική ανισορροπία, το σώμα δε συνεργάζεται, με αποτέλεσμα ο άνθρωπος που το βιώνει, να πρέπει να διαχειριστεί σωματικές αλλαγές, οι οποίες έχουν αντίκτυπο και στη διάθεση και την ψυχολογία του. Το εγκεφαλικό σύστημα διαταράσσεται και υφίστανται παράλληλα ψυχολογικά συμπτώματα. Οι άνθρωποι που ζουν με θυρεοειδικές διαταραχές, προσπαθούν να λειτουργήσουν με δυσφορία απέναντι στις φυσικές οργανικές αντιδράσεις.
Όσον αφορά τον υποθυρεοειδισμό, ο άνθρωπος μπορεί να βιώνει έλλειψη ενδιαφέροντος ή απάθεια, καταθλιπτική διάθεση, αδυναμία συγκέντρωσης, σωματική ή/και πνευματική κόπωση, επιβράδυνση των καρδιακών παλμών, έλλειψη σεξουαλικής διάθεσης, μείωση αντανακλαστικών, δυσκολία στη λειτουργία της μνήμης, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε άνοια και άλλες μόνιμες επιβλαβείς εγκεφαλικές επιδράσεις, αν δεν ελεγχθεί.
Κατά την υπερλειτουργία του θυρεοειδούς, ο άνθρωπος με υπερθυρεοειδισμό νιώθει έντονη νευρικότητα, λεκτική συμπεριφορά και εκρήξεις θυμού, άγχος, ευερεθιστότητα και ανυπομονησία, εσωτερική ένταση και αστάθεια, ταχυπαλμίες ή αρρυθμίες, αυξημένη ευαισθησία στους θορύβους και αϋπνίες λόγω υπερέντασης. Σε ορισμένες ακραίες περιπτώσεις μπορεί να χάνεται η επαφή με την πραγματικότητα και να υπάρχουν παραισθήσεις.
Η αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα hashimoto προσβάλλει κυρίως το γυναικείο φύλο στη μέση ηλικία του, αλλά και σε κάθε ηλικία. Εκδηλώνεται έντονη εφίδρωση, ψυχικές μεταπτώσεις και τριχόπτωση, που μπορεί να αποδοθούν στις ορμονικές αλλαγές της εμμηνόπαυσης, αλλά να κρύβουν θυρεοειδική πάθηση.
Πολλοί άνθρωποι έχουν διαγνωστεί ψυχιατρικά και έχουν λάβει αγωγές ψυχολογικών διαταραχών. Αυτό συμβαίνει, διότι αρκετά συμπτώματα θυρεοειδικών επιπλοκών είναι όμοιά τους. Επομένως, είναι απαραίτητη η εξέταση του θυρεοειδούς για ύπαρξη δυσλειτουργίας, συντηρητικής θεραπείας με φάρμακα και ενδοκρινολογικούς ελέγχους, που θα αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά την πάθηση. Η ψυχολογική ισορροπία επανέρχεται έπειτα από μερικές εβδομάδες. Οι θυρεοειδικές διαταραχές εκδηλώνουν συμπτώματα που οδηγούν σε εύθραυστες ψυχολογικές καταστάσεις και διέγερση συναισθημάτων, που δημιουργούν προβλήματα στην καθημερινή ευεξία του οργανισμού που τα αντιμετωπίζει. Επιπλέον, ο υποθυρεοειδισμός αναπτύσσεται υπογείως για μακρύ χρονικό διάστημα.
Αν κατά τη διάρκεια έχει ληφθεί ιώδιο ή έχει πραγματοποιηθεί χειρουργική επέμβαση, είναι πιθανό να ακολουθήσει καταθλιπτική διάθεση στον οργανισμό ως φυσική αντίδραση. Αυτή είναι μία πτυχή που χρήζει ορθής εξέτασης, για το αν τα συμπτώματα συνδέονται με ψυχολογικά αίτια ή αν υφίστανται λόγω αναγκαιότητας ρύθμισης του θυρεοειδούς. Ωστόσο, η ψυχοδιαγνωστική διαδικασία είναι ικανή να ωφελήσει στη διαχείριση των διεγερμένων συναισθημάτων και στη συνολική βελτίωση της ποιότητας ζωής του ανθρώπου που τα βιώνει.
Σημαντική σημείωση: Το παρόν άρθρο αποτελεί στοχευμένη σύνοψη ενδοκρινολογικών γνώσεων φαρμακοποιού. Για την ατομική σας φροντίδα συμβουλεύεστε πρωτίστως τους ανάλογους ιατρούς.
Συντάκτης: Ελένη Γιόρκα
