Η στιγμή που μια φωνή σταματάε να μεγαλουργεί, δεν έχει να κάνει πάντα με τεχνική. Μερικές φορές είναι κάτι πιο βαθύ, πιο άυλο, πιο δύσκολο να εξηγηθεί με όρους ιατρικούς. Κάπως έτσι περιγράφει η Χάρις Αλεξίου την περίοδο που ένιωσε ότι «έχασε» τη φωνή της — μια απώλεια που, όπως αποδείχθηκε, ίσως δεν είχε καμία σχέση με τις φωνητικές της χορδές, αλλά με όσα κουβαλούσε μέσα της.
Μιλώντας στην εκπομπή Στούντιο 4, η ερμηνεύτρια περιέγραψε τη στιγμή που πήρε την απόφαση να σταματήσει το τραγούδι: «Είπα “δεν θα ξανατραγουδήσω, η φωνή μου δε με ακούει”». Η αντίδραση της Δήμητρας Γαλάνη ήταν άμεση και αποστομωτική: «Α ρε φύγε από εδώ, ψυχολογικό είναι, δε θες κι γι’ αυτό».
Η ίδια η Αλεξίου αναζήτησε και ιατρική απάντηση. Ένας Γάλλος γιατρός, ωστόσο, της είπε κάτι που ανέτρεψε πλήρως την αφήγηση: «Δε βλέπω τίποτα στον λαιμό σας, έχετε τις χορδές μιας 18χρονης, μήπως είναι ψυχολογικό;».
Η ίδια, με το γνώριμο χιούμορ και την αυτογνωσία της, απάντησε σχεδόν ειρωνικά: «Εμείς επειδή ήμασταν γεμάτες ψυχολογικά τραγουδούσαμε τόσο καλά, τώρα θα μου πεις ότι έχω ψυχολογικά; Ξέρετε κανέναν τραγουδιστή που να είναι με τα καλά του;». Πίσω από αυτή τη φράση κρύβεται μια ολόκληρη σχολή σκέψης: ότι η δημιουργικότητα συχνά γεννιέται από την ένταση, την έλλειψη, το ανείπωτο. Όταν ένας άνθρωπος έχει μάθει να μεταβολίζει τα «μέσα του» μέσα από την τέχνη —να τραγουδά, να γράφει, να εκφράζεται— τι συμβαίνει όταν αυτή η διέξοδος σταματά να λειτουργεί;
Η φωνή, στην περίπτωση της Αλεξίου, δεν ήταν απλώς ένα εργαλείο. Ήταν ταυτότητα. Ήταν τρόπος επιβίωσης, έκφρασης, επεξεργασίας της ζωής. Η ίδια άλλωστε μιλά για μια ζωή που χτίστηκε μέσα από δυσκολίες και προσαρμογές: από ένα παιδί 8 ετών που μετακόμισε στην Αθήνα, μέχρι την απώλεια του πατέρα της και τη «σκληρή ζωή της επιβίωσης». «Δίπλα σε αυτή [τη μητέρα μου], έμαθα κι εγώ. “Πρέπει να δουλέψουμε”. Αυτό έμαθα», λέει. Δεν είναι τυχαίο ότι άνθρωποι που μεγαλώνουν με αυτή τη νοοτροπία συχνά συνδέουν την αξία τους με τη λειτουργικότητά τους. Με το “να μπορούν”.
«Δεν ξέρω αν έκανα όνειρα που να έχουν σχέση με το τραγούδι ή με αυτό που κάνω τώρα στο θέατρο. Άλλαξα τη ζωή μου αρκετές φορές. Από παιδάκι 8 χρονών ήρθα στην Αθήνα με την οικογένειά μου ή μετά που χάσαμε τον μπαμπά μου και άρχισε η πιο σκληρή ζωή της επιβίωσης… Γιατί φύγαμε από ένα αγροτικό περιβάλλον που ο μπαμπάς με αυτό ασχολούνταν και ήρθαμε εδώ και βγήκε η μάνα μου, που δεν είχε δουλέψει ποτέ στη ζωή της, να μας συντηρήσει. Μέχρι που κατάφερε και έχτισε ξανά ζωή. Δίπλα σε αυτή, έμαθα κι εγώ. “Πρέπει να δουλέψουμε”. Αυτό έμαθα».
Και όταν ξαφνικά “δεν μπορούν” —όταν η φωνή δεν υπακούει, όταν το σώμα μπλοκάρει— το σοκ δεν είναι μόνο πρακτικό. Είναι υπαρξιακό. Η αφήγησή της φωτίζει κάτι που συχνά αποφεύγουμε να παραδεχτούμε: ότι το ψυχολογικό δεν είναι «λιγότερο πραγματικό» από το σωματικό. Αντίθετα, πολλές φορές είναι η αιτία του. Το σώμα θυμάται, αντιδρά, προστατεύεται. Κλείνει διακόπτες όταν το φορτίο γίνεται μεγαλύτερο από αυτό που μπορούμε να διαχειριστούμε.
Κι όμως, η ιστορία της Αλεξίου δεν είναι μια ιστορία απώλειας. Είναι μια ιστορία επαναπροσδιορισμού. «Άλλαξα τη ζωή μου αρκετές φορές», λέει, σχεδόν σαν να περιγράφει μια φυσική διαδικασία. Δεν εγκλωβίστηκε στην εικόνα της τραγουδίστριας. Δεν κράτησε τη φωνή της με το ζόρι. Την άφησε.
Στο τέλος, η ίδια συνοψίζει τη ζωή της με έναν τρόπο σχεδόν γαλήνιο: «Ήμουν τυχερή… και το ωραίο παλικάρι βρήκα και το παντρεύτηκα και η επιτυχία ήρθε νωρίς και μάνα έγινα και προκοπή έκανα. Δοξάζω τον Θεό γιατί κέρδισα πολλά περισσότερα από αυτά που θα τολμούσα να ονειρευτώ».
