Μπορεί να έχεις κάνει τη μετάβαση σου εδώ και χρόνια, να έχεις αλλάξει όνομα, έγγραφα, ζωή — και ξαφνικά, ένα διαβατήριο να σου λέει ότι τίποτα από αυτά δε μετράει. Κάπως έτσι περιγράφεται η κατάσταση που αντιμετωπίζει η Caitlyn Jenner, μετά την έκδοση νέου διαβατηρίου όπου το φύλο της αναγράφεται ως «άρρεν», παρά τη θέλησή της.
Η αλλαγή αυτή, σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, συνδέεται με νέα ομοσπονδιακή πολιτική που απαιτεί τα διαβατήρια να αναγράφουν το φύλο που αποδόθηκε κατά τη γέννηση. Και κάπου εκεί, μια ταυτότητα που είχε ήδη αναγνωριστεί νομικά και κοινωνικά, επιστρέφει πίσω — με μια διοικητική απόφαση.
View this post on Instagram
Για την ίδια, αυτό δεν είναι απλώς ένα γραφειοκρατικό ζήτημα αλλά ένα καθαρά πρακτικό εμπόδιο. Όπως αναφέρει, πλέον δυσκολεύεται να ταξιδέψει στο εξωτερικό, καθώς το έγγραφο που υποτίθεται ότι πιστοποιεί ποια είναι, δημιουργεί σύγχυση και εν δυνάμει προβλήματα σε κάθε έλεγχο.
Η Jenner, που το 2015 άφησε πίσω της το dead name William Bruce Jenner και έκτοτε ζει δημόσια ως γυναίκα, είχε ήδη προχωρήσει σε όλες τις απαραίτητες αλλαγές στα επίσημα έγγραφά της. Το γεγονός ότι αυτά μπορούν να ανατραπούν από μια πολιτική απόφαση δείχνει κάτι πολύ συγκεκριμένο: ότι για τα τρανς άτομα, η αναγνώριση της ταυτότητάς τους δεν είναι πάντα δεδομένη — ακόμη κι όταν φαίνεται πως έχει κατοχυρωθεί. Και αυτό είναι που δίνει βάρος στην τοποθέτησή της: «Δεν αφορά μόνο εμένα αλλά όλους όσοι βρίσκονται στην ίδια κατάσταση». Γιατί, πέρα από το συγκεκριμένο πρόσωπο, υπάρχει μια ολόκληρη κοινότητα που εξαρτάται από το τι γράφει ένα χαρτί για να μπορεί να κινηθεί χωρίς εμπόδια.
Για τα τρανς άτομα, τα έγγραφα ταυτότητας είναι το εισιτήριο για να υπάρχεις χωρίς να χρειάζεται να εξηγείς συνεχώς τον εαυτό σου. Όταν αυτά τα έγγραφα δεν αντανακλούν την πραγματικότητα, η καθημερινότητα γεμίζει μικρές — και συχνά επικίνδυνες — τριβές.
Η υπόθεση προκάλεσε έντονη συζήτηση και για έναν δεύτερο λόγο. Πολλοί χρήστες στα social media στάθηκαν στο γεγονός ότι η πολιτική αυτή προέρχεται από ένα πολιτικό περιβάλλον που η ίδια είχε στηρίξει δημόσια στο παρελθόν. Η ειρωνεία σχολιάστηκε έντονα — αλλά δεν αλλάζει την ουσία. Γιατί το ζήτημα δεν είναι αν η Jenner βρίσκεται σε μια πολιτική αντίφαση. Το ζήτημα είναι ότι η ταυτότητα ενός ανθρώπου δεν θα έπρεπε να εξαρτάται από πολιτικές εναλλαγές.
Και τελικά, η ιστορία αυτή δεν είναι για ένα διαβατήριο. Είναι για το πόσο εύκολα μπορεί να αμφισβητηθεί κάτι τόσο βασικό όσο το ποιος είσαι — και πόσο δύσκολο είναι να το ξανακερδίσεις. Είναι για κάτι πιο απλό και πιο άβολο: το πόσο εύκολα μπορεί ένα σύστημα να σε ορίσει αντί για σένα. Και όταν αυτό συμβαίνει, δεν αφορά μόνο όσους βρίσκονται ήδη στο στόχαστρο αλλά και οποιονδήποτε πιστεύει ότι το ποιος είναι, δεν πρέπει να χρειάζεται διαρκή επιβεβαίωση από ένα χαρτί και τις διαθέσεις του κάθε κυρίου σε μια καρέκλα.
