Στο κινηματογραφικό σύμπαν του Κρίστοφερ Νόλαν μπορείς να ταξιδέψεις στην αρχαία Ελλάδα, να πολεμήσεις στην Τροία, να συναντήσεις Κύκλωπες και να θαλασσοδέρνεσαι για χρόνια αναζητώντας τον δρόμο προς την Ιθάκη. Εκείνο που δεν μπορείς να κάνεις είναι να εμφανιστείς στο σετ φορώντας UGG και κρατώντας το κινητό σου. Όσο για το να καθίσεις αναπαυτικά και να χαζέψεις το τελευταίο πλάνο στην οθόνη, μάλλον διάλεξες λάθος σκηνοθέτη.
Ο Ματ Ντέιμον και η Αν Χάθαγουεϊ αποκάλυψαν πρόσφατα τις άτυπες «δέκα εντολές» που ακολουθούσε το καστ της «Οδύσσειας». Και κάπως έτσι μάθαμε ότι στα γυρίσματα μιας από τις μεγαλύτερες παραγωγές των τελευταίων ετών υπήρχαν κανόνες που θύμιζαν λιγότερο χολιγουντιανό σετ και περισσότερο εκστρατεία του ίδιου του Οδυσσέα.
Η μεγάλη απαγόρευση των UGG
Ο πιο απρόσμενος κανόνας αφορούσε τις UGG μπότες και γενικότερα τα μεγάλα, χνουδωτά παπούτσια που συνηθίζουν να φορούν οι ηθοποιοί ανάμεσα στις λήψεις, όταν τα υποδήματα των κοστουμιών τούς έχουν διαλύσει τα πόδια.
«Δεν θα φοράς UGG», είπε γελώντας η Αν Χάθαγουεϊ, όταν κλήθηκε να περιγράψει τις βασικές εντολές ενός σετ του Νόλαν. Ο Ματ Ντέιμον συμφώνησε, εξηγώντας ότι οι συγκεκριμένες μπότες συμβολίζουν ένα επίπεδο χαλάρωσης με το οποίο ο σκηνοθέτης δεν αισθάνεται ιδιαίτερα άνετα.
Ο ίδιος ο Νόλαν επιβεβαίωσε τον κανόνα και έδωσε τη δική του, ομολογουμένως πολύ… νολανική εξήγηση. Μπορεί γύρω από τους ηθοποιούς να υπάρχουν τεράστιες κάμερες, μικρόφωνα και δεκάδες τεχνικοί, όμως ένα ζευγάρι μοντέρνες, χνουδωτές μπότες είναι αρκετό για να τον βγάλει από την πραγματικότητα που προσπαθεί να δημιουργήσει. Οι UGG αποτελούν για εκείνον «σύμβολο της νεωτερικότητας» και μπορούν να διαλύσουν την αίσθηση ότι οι ηθοποιοί βρίσκονται πράγματι στον κόσμο του Ομήρου. Ο Νόλαν εξήγησε τον κανόνα στο CBS Mornings.
Η κόντρα του με τις UGG δεν ξεκίνησε, πάντως, στην «Οδύσσεια». Η Έμιλι Μπλαντ τις φορούσε συχνά στα γυρίσματα του «Oppenheimer», προκαλώντας κάθε φορά το αποδοκιμαστικό βλέμμα του. Στο τέλος της παραγωγής τού χάρισε ένα ζευγάρι και εκείνος αναγκάστηκε να παραδεχτεί ότι ήταν αρκετά άνετο. Άνετο ή όχι, όμως, στην αρχαία Ιθάκη δεν περνάει.
View this post on Instagram
Τα κινητά μένουν εκτός
Η απαγόρευση των κινητών είναι ίσως ο πιο γνωστός και σταθερός κανόνας του Νόλαν. Η Λουπίτα Νιόνγκο αποκάλυψε ότι η απουσία τους από την «Οδύσσεια» άλλαζε εντελώς την ενέργεια του σετ: όλοι ήταν παρόντες, συγκεντρωμένοι και έτοιμοι να επέμβουν όταν χρειαζόταν, χωρίς να σκρολάρουν ανάμεσα στις λήψεις. Όπως εξήγησε στο BFI, το αποτέλεσμα ήταν ένα επίπεδο προσοχής που σπάνια συναντά κανείς σε μια τόσο μεγάλη παραγωγή.
Άλλωστε, ο ίδιος ο σκηνοθέτης δεν διαθέτει smartphone και δεν χρησιμοποιεί email. Όταν θέλει να τηλεφωνήσει σε κάποιον ηθοποιό, η σύζυγος και παραγωγός του, Έμα Τόμας, στέλνει πρώτα μια προειδοποίηση και στη συνέχεια εκείνος καλεί από κάποια τυχαία τηλεφωνική γραμμή της Universal. Ουσιαστικά, ακόμη και το να σε πάρει ο Νόλαν τηλέφωνο για να σου προτείνει τον ρόλο του Οδυσσέα αποτελεί μικρή περιπέτεια.
Κάπνισμα τέλος
Μαζί με τα κινητά, το κάπνισμα συγκαταλέγεται στις ελάχιστες απαγορεύσεις που η ομάδα του σκηνοθέτη έχει επιβεβαιώσει επίσημα εδώ και χρόνια. Εκπρόσωπός του είχε δηλώσει ότι η απαγόρευση των κινητών δεν τηρείται πάντοτε με απόλυτη επιτυχία, εκείνη του καπνίσματος όμως εφαρμόζεται πολύ αποτελεσματικά. Επομένως, ούτε ένα γρήγορο τσιγάρο περιμένοντας να ετοιμαστεί η επόμενη λήψη.
Καρέκλες υπάρχουν, αλλά μην περιμένεις να αράξεις
Ο Ματ Ντέιμον ισχυρίστηκε αστειευόμενος ότι στο σετ δεν υπήρχαν καρέκλες, ενώ παλαιότερα η Αν Χάθαγουεϊ είχε πει πως η λογική του Νόλαν είναι ότι, αν υπάρχουν καθίσματα, ο κόσμος θα καθίσει και αν καθίσει, δε θα εργάζεται.
Εδώ, ωστόσο, χρειάζεται μια διευκρίνιση. Η ομάδα του σκηνοθέτη έχει διαψεύσει ότι απαγορεύονται πραγματικά όλες οι καρέκλες. Αυτό που αποφεύγει ο Νόλαν είναι κυρίως η συστάδα από πολυτελείς σκηνοθετικές καρέκλες γύρω από τα μόνιτορ, οι οποίες συχνά μοιράζονται ανάλογα με την ιεραρχία. Ηθοποιοί και τεχνικοί μπορούν να καθίσουν όταν το χρειάζονται, απλώς το σετ δεν είναι οργανωμένο γύρω από ένα άνετο «σαλόνι» αναμονής. Η σχετική διευκρίνιση είχε δοθεί από εκπρόσωπό του το 2020.
Φαγητό ναι, ατελείωτο lunch break όχι
Ο Νόλαν έχει ιδιαίτερα γρήγορο ρυθμό εργασίας και θέλει το σετ να παραμένει σε συνεχή κίνηση. Ακόμη και ένα σακουλάκι πατατάκια που ανοίγει κάποιος εκτός κάμερας μπορεί, όπως είπε, να χαλάσει την ατμόσφαιρα που έχει δημιουργηθεί. Όχι επειδή έχει προσωπικό πρόβλημα με τα πατατάκια, αλλά επειδή ο ήχος και η εικόνα τους επαναφέρουν τους ηθοποιούς από τον κόσμο της ταινίας στην καθημερινότητα.
View this post on Instagram
Μην περιμένεις να δεις αμέσως τι γύρισες
Μία ακόμη «εντολή» του σετ ήταν πως οι ηθοποιοί δεν παρακολουθούσαν playback μετά τις λήψεις. Όχι μόνο επειδή ο Νόλαν δε θέλει να χάνεται χρόνος, αλλά και επειδή στο δικό του σύστημα εργασίας δεν υπάρχει το κλασικό video village, η περιοχή με τις οθόνες, τις καρέκλες και τους ανθρώπους που συγκεντρώνονται για να παρακολουθούν κάθε πλάνο.
Ο σκηνοθέτης βρίσκεται δίπλα στην κάμερα και όχι απομονωμένος μπροστά σε ένα μόνιτορ, ενώ δεν υπάρχουν δεκάδες άνθρωποι γύρω του να κοιτούν το υλικό και να προσφέρουν παρατηρήσεις. «Δεν θα παρακολουθείς playback, διότι playback δεν θα υπάρχει», συνόψισε ο Ντέιμον με τον τρόπο που μόνο ένας άνθρωπος που έχει επιβιώσει από τρεις ταινίες του Νόλαν θα μπορούσε.
Τελικά, οι κανόνες της «Οδύσσειας» δε φαίνεται να δημιουργήθηκαν απλώς για να βασανίζουν τους πρωταγωνιστές –αν και τα αρχαιοελληνικά σανδάλια φρόντισαν αρκετά γι’ αυτό– αλλά για να κρατούν ολόκληρη την παραγωγή μέσα στην ίδια πραγματικότητα. Χωρίς κινητά, χαλαρές παντόφλες, ατελείωτα διαλείμματα και συγκεντρώσεις γύρω από οθόνες, ο Νόλαν επιχείρησε να μετατρέψει το σετ σε έναν ζωντανό κόσμο.
Ή, για να το θέσουμε διαφορετικά, ο Οδυσσέας είχε δικαίωμα να ξεκουραστεί στην Ιθάκη έπειτα από δέκα χρόνια περιπλάνησης. Οπότε, μην περιμένετε κάτι διαφορετικό κι από το καστ.
