Για ακόμη μία φορά, μια γυναίκα ανέβηκε στη σκηνή για να τραγουδήσει και κάποιοι άνδρες αποφάσισαν ότι το πραγματικό θέμα συζήτησης δεν ήταν η εμφάνισή της, η μουσική της ή η επαφή της με το κοινό, αλλά το σώμα της. Αφορμή στάθηκε η εμφάνιση της LILA στο πλευρό του Νίκου Βέρτη, την οποία σχολίασαν ο Κωστής Ραπτόπουλος και ο συνεργάτης του στη ραδιοφωνική τους εκπομπή. Αντί, όμως, να περιοριστούν στην καλλιτεχνική της παρουσία, προχώρησαν σε υποτιμητικά και σεξιστικά σχόλια, αντιμετωπίζοντάς την περισσότερο ως σώμα προς αξιολόγηση παρά ως τραγουδίστρια.
Το σχετικό απόσπασμα αναρτήθηκε στον λογαριασμό του Metropolis 95.5 με τη λεζάντα: «Πήγαμε στον Βέρτη και μας άφησε άφωνους η Λίλα».
View this post on Instagram
Κάτω από την ανάρτηση παρενέβη η Μαρίνα Σάττι, γράφοντας δύο μόνο λέξεις:
«Όλο λάθος».
Και πράγματι, ήταν όλο λάθος. Λάθος να παρουσιάζεται η δημόσια διαπόμπευση μιας γυναίκας ως ψυχαγωγία. Λάθος να χρησιμοποιείται το σώμα της ως επιχείρημα εναντίον της. Λάθος να βαφτίζεται «χιούμορ» μια κουβέντα που πιθανότατα δε θα γινόταν ποτέ με τον ίδιο τρόπο για έναν άνδρα τραγουδιστή.
Η απάντηση του Κωστή Ραπτόπουλου δεν επιχείρησε να εξηγήσει, να ανασκευάσει ή έστω να υπερασπιστεί όσα είχαν ειπωθεί για τη LILA. Αντίθετα, στράφηκε προσωπικά εναντίον της Σάττι:
«Εσύ είσαι λάθος που τραγουδάς. Σε στείλαμε στη Eurovision και πήραμε για έπαθλο τα παπάρια μας».
Και κάπως έτσι, μέσα σε ελάχιστες λέξεις, επιβεβαίωσε ακριβώς το πρόβλημα που του επισήμανε: Όταν δεν υπάρχει επιχείρημα, αρχίζει η προσωπική επίθεση. Η Μαρίνα Σάττι δε σχολίασε τις αθλητικές γνώσεις του, την εμφάνισή του ή την επαγγελματική του πορεία. Δεν τον έβρισε και δεν έγραψε κάποιο μακροσκελές κείμενο εναντίον του. Είπε απλώς ότι όλο αυτό ήταν λάθος.
Η απάντησή του, ωστόσο, δεν αφορούσε καθόλου τη LILA ούτε το περιεχόμενο της επίμαχης εκπομπής. Αφορούσε το αν η Σάττι έχει δικαίωμα να τραγουδά και την πορεία της στη Eurovision. Είναι ένα εξαιρετικά γνώριμο μοτίβο. Όταν μια γυναίκα επισημαίνει τον σεξισμό, η συζήτηση μεταφέρεται αμέσως στην ίδια. Στη φωνή της, στη δουλειά της, στην εμφάνισή της, στις αποτυχίες της ή σε οτιδήποτε άλλο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να ακυρωθεί η παρέμβασή της.
Δεν απαντάμε σε αυτό που είπε. Της εξηγούμε ότι δεν έπρεπε να μιλήσει εξαρχής. Κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να ακούει τη LILA ή να θεωρεί ότι διαθέτει καλή φωνή. Η μουσική κρίνεται και οι καλλιτέχνες γνωρίζουν ότι η δουλειά τους θα δεχτεί τόσο θετικά όσο και αρνητικά σχόλια. Υπάρχει, όμως, τεράστια απόσταση ανάμεσα στο «δε μου αρέσει η φωνή της» και στο να μετατρέπεται η εμφάνισή της σε δημόσιο θέαμα, συνοδευόμενο από γέλια και υποτιμητικά σχόλια.
Όπως υπάρχει απόσταση ανάμεσα στο «διαφωνώ με τη Μαρίνα Σάττι» και στο «είσαι λάθος που τραγουδάς». Η πρώτη φράση αποτελεί άποψη. Η δεύτερη αποτελεί απόπειρα προσωπικής απαξίωσης. Και το γεγονός ότι η Σάττι δεν κέρδισε τη Eurovision δεν αναιρεί ούτε τη δουλειά της ούτε το δικαίωμά της να καταδικάσει μια σεξιστική συμπεριφορά. Άλλωστε, δεν έστειλε τον εαυτό της στον διαγωνισμό, ούτε είχε υποσχεθεί σε κανέναν ότι θα επιστρέψει με κάποιο «έπαθλο». Εκπροσώπησε τη χώρα με ένα τραγούδι που μπορεί να άρεσε ή να μην άρεσε. Αυτό δεν αποτελεί ισόβιο φίμωτρο για κάθε μελλοντική δημόσια τοποθέτησή της.
Το «έτσι μιλάει ο Ραπτόπουλος» δεν είναι δικαιολογία
Η μόνιμη υπεράσπιση σε ανάλογα περιστατικά είναι πως πρόκειται για το γνωστό ύφος του Κωστή Ραπτόπουλου. Ότι μιλάει ωμά, προκαλεί και δεν φιλτράρει όσα σκέφτεται. Μόνο που το προσωπικό ύφος δεν λειτουργεί ως απαλλακτικό. Το γεγονός ότι κάποιος εκφράζεται συστηματικά με αυτόν τον τρόπο δεν κάνει τα λόγια του λιγότερο προσβλητικά. Απλώς σημαίνει ότι η προσβολή έχει γίνει μέρος της δημόσιας περσόνας του. Και ίσως αυτό να είναι το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο της ιστορίας. Μια τραγουδίστρια σχολιάστηκε σεξιστικά, μια δεύτερη γυναίκα αντέδρασε και αμέσως βρέθηκε και εκείνη στο στόχαστρο.
Δύο γυναίκες, δύο διαφορετικές επιθέσεις και ένα κοινό μήνυμα: αν ανεβείτε στη σκηνή, θα κρίνουμε τα σώματα και τις φωνές σας. Κι αν διαμαρτυρηθείτε, θα σας υπενθυμίσουμε ότι κατά τη γνώμη μας δε θα έπρεπε καν να τραγουδάτε.
