Στη ζωή υπάρχουν στιγμές που οι άνθρωποι που αγαπάμε, όπως οι πολύ κοντινοί μας φίλοι, βιώνουν κάποια αποτυχία. Μπορεί να αφορά μια εξέταση, τη δουλειά τους, μια σχέση ή οποιαδήποτε άλλη κατάσταση στην οποία έχουν επενδύσει χρόνο, προσπάθεια και συναισθήματα. Όταν συμβαίνει κάτι τέτοιο σε έναν άνθρωπο που έχουμε κοντά μας, είναι φυσικό να επηρεαζόμαστε κι εμείς από τα συναισθήματά του. Να στενοχωριόμαστε μαζί του, να ανησυχούμε, να αναρωτιόμαστε πώς μπορούμε να τον βοηθήσουμε ή ακόμη και να νιώθουμε πως θα μπορούσαμε να είχαμε κάνει κάτι διαφορετικά για εκείνον.
Για να μπορέσουμε να στηρίξουμε ουσιαστικά τους ανθρώπους μας, χρειάζεται να διατηρούμε μια συναισθηματική διάκριση ανάμεσα στη δική τους εμπειρία και στη δική μας θέση. Αυτό δε σημαίνει ότι αδιαφορούμε ή ότι απομακρυνόμαστε από τον πόνο τους. Αντίθετα, σημαίνει ότι μπορούμε να νοιαζόμαστε βαθιά, χωρίς να αισθανόμαστε ότι πρέπει να αναλάβουμε την ευθύνη για όσα τους συμβαίνουν.
Μπορούμε να συμμεριστούμε τη στενοχώρια του άλλου, να τον ακούσουμε και να σταθούμε δίπλα του. Δε χρειάζεται, όμως, να βιώνουμε την δυσκολία του σαν να είναι κάτι προσωπικό μας. Δεν είναι κάθε δυσκολία αποτέλεσμα μιας διαπροσωπικής σύγκρουσης ούτε σημαίνει απαραίτητα ότι δεν σταθήκαμε αρκετά καλοί φίλοι, ότι δεν προσφέραμε την κατάλληλη στήριξη ή ότι επιβαρύναμε τον άλλον με τη συμπεριφορά μας. Μπορούμε να αναγνωρίζουμε το δικό μας μερίδιο ευθύνης όταν υπάρχει, χωρίς να αναλαμβάνουμε ευθύνες που δεν μας αναλογούν.
Πολύ σημαντικό είναι επίσης να μη συγκρίνουμε διαρκώς τον εαυτό μας με τους φίλους μας. Η επιτυχία του ενός δε μειώνει την αξία του άλλου, όπως και η αποτυχία του ενός δεν ακυρώνει την προσπάθεια του άλλου. Ο καθένας ακολουθεί τη δική του διαδρομή, με τις δικές του επιλογές, τις δικές του δυσκολίες και το δικό του χρονοδιάγραμμα. Η ζωή δεν είναι ένας αγώνας δρόμου για το ποιος θα πετύχει πρώτος, ποιος θα προχωρήσει πιο γρήγορα ή ποιος θα αποκτήσει την καλύτερη ζωή. Όταν αντιμετωπίζουμε τις σχέσεις μας μέσα από τη σύγκριση και τον ανταγωνισμό, δυσκολευόμαστε να χαρούμε πραγματικά με τη χαρά του άλλου και να τον στηρίξουμε όταν δυσκολεύεται.
Η αληθινή φιλία, αντίθετα, δε βασίζεται στον ανταγωνισμό, αλλά στην αμοιβαία αποδοχή και στη συνειδητή επιλογή να είμαστε παρόντες ο ένας στη ζωή του άλλου. Είναι μια σχέση που καλλιεργείται μέσα από τις πράξεις μας, την ενσυναίσθηση και τον τρόπο με τον οποίο επιλέγουμε να στεκόμαστε δίπλα στους ανθρώπους μας. Σημαίνει να μπορούμε να χαιρόμαστε με τη χαρά τους, χωρίς να αισθανόμαστε ότι η δική τους επιτυχία μάς αφήνει πίσω, και να τους στηρίζουμε στις δύσκολες στιγμές τους, χωρίς να θεωρούμε ότι πρέπει να λύσουμε κάθε πρόβλημά τους.
Μερικές φορές, το πιο ανθρώπινο και αληθινό που μπορούμε να κάνουμε είναι να πούμε απλώς «είμαι εδώ για εσένα» και να το εννοούμε. Να ακούσουμε τον άλλον χωρίς να βιαστούμε να δώσουμε λύσεις, να τον στηρίξουμε όσο μπορούμε και όσο ο ίδιος επιθυμεί και να σεβαστούμε τον τρόπο με τον οποίο επιλέγει να διαχειριστεί τη δυσκολία του. Η ουσιαστική παρουσία δεν απαιτεί πάντα να έχουμε τις σωστές απαντήσεις. Μερικές φορές αρκεί να προσφέρουμε χώρο, κατανόηση και την αίσθηση ότι ο άλλος δεν είναι μόνος.
Ταυτόχρονα, χρειάζεται να προστατεύουμε και τον εαυτό μας. Δεν μπορούμε να ζήσουμε τη ζωή κάποιου άλλου ούτε να διορθώσουμε κάθε πρόβλημα που αντιμετωπίζει. Αν επωμιζόμαστε διαρκώς τις αποτυχίες και τις δυσκολίες των ανθρώπων που αγαπάμε, κινδυνεύουμε να εξαντληθούμε, να παραμελήσουμε τις δικές μας ανάγκες και να χάσουμε την ισορροπία μας. Τα όρια δε σημαίνουν έλλειψη αγάπης. Μας επιτρέπουν να παραμένουμε δίπλα στους άλλους με έναν τρόπο ουσιαστικό και υγιή, χωρίς να χάνουμε τη σύνδεση με τον εαυτό μας.
Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει ένας φίλος μας είναι εμπειρίες, μέσα από τις οποίες μπορεί να μάθει, να εξελιχθεί και να ξαναπροσπαθήσει. Ο δικός μας ρόλος δεν είναι να ζήσουμε τη ζωή του για εκείνον ούτε να τον προστατεύσουμε από κάθε δυσκολία. Είναι να του θυμίζουμε ότι, ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές του, δεν είναι μόνος. Και ταυτόχρονα να θυμόμαστε ότι μπορούμε να είμαστε δίπλα σε κάποιον, χωρίς να χρειάζεται να κουβαλάμε εμείς το βάρος της δικής του διαδρομής.
Συντάκτης: Αντιγόνη Μαραβελάκη
