Από μικρά κορίτσια ακούμε τη φράση «όταν γίνεις μαμά». Όχι «αν», αλλά «όταν». Τη λένε οι γιαγιάδες, οι θείες, οι δασκάλες, οι διαφημίσεις, τα παραμύθια. Μεγαλώνουμε με την ιδέα ότι η μητρότητα είναι ο φυσικός προορισμός μιας γυναίκας, ένας σταθμός που κάποια στιγμή θα φτάσουμε.
Κάπου στα τριάντα, το ερώτημα γίνεται πιο πιεστικό. Οι φίλες κάνουν παιδιά, οι γονείς ρωτούν «πότε;», ο γιατρός αναφέρει την ηλικία. Και πολλές από εμάς απαντάμε «ναι, θέλω» σχεδόν αυτόματα. Σπάνια όμως σταματάμε να ρωτήσουμε κάτι πιο βαθύ: αυτή η επιθυμία είναι πραγματικά δική μου; Ή είναι μια φωνή που έμαθα να ακούω τόσο καιρό, ώστε πια τη θεωρώ δική μου;
Οι φωνές γύρω μας
Η επιθυμία για ένα παιδί δε γεννιέται στο κενό. Διαμορφώνεται μέσα σε μια οικογένεια, μια κοινωνία και μια κουλτούρα. Στην Ελλάδα, η οικογένεια κρατά ακόμη κεντρική θέση. Μια γυναίκα χωρίς παιδιά συχνά δέχεται βλέμματα λύπησης ή ερωτήσεις που δε ζήτησε. «Θα το μετανιώσεις», «ποιος θα σε φροντίσει όταν γεράσεις», «δεν ξέρεις τι χάνεις».
Υπάρχει και η φωνή της οικογένειας. Η μητέρα που ονειρεύεται εγγόνια. Ο πατέρας που θέλει να συνεχιστεί το όνομα. Η αδερφή που ήδη έχει δύο και ρωτά πότε θα παίζουν μαζί τα ξαδέρφια. Αυτές οι φωνές συνήθως έρχονται με αγάπη. Γι’ αυτό είναι πιο δύσκολο να τις αναγνωρίσουμε ως πίεση.
Μετά είναι το βιολογικό ρολόι. Είναι πραγματικό: η γονιμότητα μειώνεται με την ηλικία. Όμως ο φόβος του «χάνω την ευκαιρία» δεν είναι το ίδιο με την επιθυμία. Μπορεί να βιαστούμε να αποφασίσουμε μόνο και μόνο για να μην κλείσει μια πόρτα, χωρίς να ξέρουμε αν θέλουμε να μπούμε από αυτήν.
Τέλος, υπάρχουν τα social media. Φωτογραφίες με τέλεια μωρά, ήρεμες μαμάδες, στολισμένα δωμάτια. Μια εικόνα μητρότητας χωρίς άυπνες νύχτες, χωρίς κούραση, χωρίς αμφιβολίες. Είναι εύκολο να ερωτευτούμε την εικόνα και όχι την πραγματικότητα.
Πώς ξεχωρίζεις τη δική σου φωνή
Δεν υπάρχει τεστ που να δίνει τη σωστή απάντηση. Υπάρχουν όμως ερωτήσεις που βοηθούν να ακούσουμε τον εαυτό μας πιο καθαρά.
Αν κανείς δε σε ρωτούσε ποτέ, θα το σκεφτόσουν; Φαντάσου έναν κόσμο όπου κανείς δεν περιμένει τίποτα από σένα. Η επιθυμία παραμένει;
Τι ακριβώς φαντάζεσαι; Το μωρό στην αγκαλιά ή και το παιδί δέκα χρονών, τον έφηβο που θυμώνει, τις ευθύνες είκοσι χρόνων; Η πραγματική επιθυμία αντέχει και τις δύσκολες εικόνες.
Από πού έρχεται ο φόβος; Αν φοβάσαι ότι θα το μετανιώσεις, ρώτα: θα μετανιώσω γιατί δεν έζησα κάτι που ήθελα ή γιατί δεν έκανα αυτό που έπρεπε;
Τι νιώθεις στο σώμα σου; Όταν σκέφτεσαι ένα παιδί, νιώθεις ζεστασιά και ανυπομονησία ή βάρος και άγχος; Το σώμα συχνά ξέρει πριν από το μυαλό.
Θα ήθελες ένα παιδί και μόνη σου; Η ερώτηση δε σημαίνει ότι πρέπει να είσαι μόνη. Βοηθά όμως να δεις αν η επιθυμία είναι δική σου ή του συντρόφου σου.
Αξίζει επίσης να μιλήσεις με γυναίκες που έκαναν διαφορετικές επιλογές. Με μητέρες που είναι ευτυχισμένες, αλλά και με όσες παραδέχονται ότι δυσκολεύτηκαν. Με γυναίκες που επέλεξαν να μην κάνουν παιδιά και ζουν γεμάτες ζωές. Η ειλικρινής κουβέντα ανοίγει χώρο που οι κοινωνικές προσδοκίες κλείνουν.
Η επιθυμία ως επιλογή
Το να εξετάσεις την επιθυμία σου δε σημαίνει ότι είναι ψεύτικη. Πολλές γυναίκες, όταν ψάξουν βαθιά, ανακαλύπτουν ότι θέλουν πραγματικά να γίνουν μητέρες. Και τότε η απόφαση έχει άλλη δύναμη: δεν είναι κάτι που τους συνέβη, αλλά κάτι που διάλεξαν. Άλλες ανακαλύπτουν ότι η επιθυμία δεν ήταν ποτέ δική τους. Κι αυτό είναι εξίσου πολύτιμο. Μια ζωή χωρίς παιδιά δεν είναι μισή ζωή. Μπορεί να είναι γεμάτη αγάπη, δημιουργία, φροντίδα για άλλους ανθρώπους και για τον εαυτό.
Υπάρχουν και όσες μένουν στο «δεν ξέρω ακόμα». Και αυτό είναι μια θεμιτή απάντηση. Η αβεβαιότητα δεν είναι αποτυχία. Είναι σημάδι ότι παίρνεις το ερώτημα στα σοβαρά. Το σημαντικό δεν είναι ποια απάντηση θα δώσεις. Είναι η απάντηση να είναι δική σου. Γιατί ένα παιδί αξίζει μια μητέρα που το ήθελε πραγματικά. Και κάθε γυναίκα αξίζει μια ζωή που διάλεξε η ίδια.
Συντάκτης: Ερμιόνη Φράγκου
