Για τον Αριστοτέλη «δεν υπάρχει πιο άνισο από την ίση μεταχείριση των ανίσων»

Λέξη λατρεμένη, λέξη σύνθημα, ελπίδα, ευχή, επιδίωξη, στόχος … ισότητα. Σύμφωνα με το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας του Γεώργιου Μπαμπινιώτη, η λέξη ισότητα ορίζεται γενικά ως η κατάσταση κατά την οποία δύο ή περισσότερα πράγματα, πρόσωπα ή έννοιες παρουσιάζουν την ίδια ποσότητα, μέγεθος, αξία ή δικαιώματα. Είναι τόσο απλό; Δεν είναι. Ισότητα σημαίνει ίδια μεταχείριση, ίδια δικαιώματα, ίδια συμπεριφορά; Για τον Αριστοτέλη, η ισότητα δεν είναι απλώς αριθμητική (ίδια μεταχείριση για όλους), αλλά κυρίως «κατ’ αξίαν» (αναλογική), συνδεδεμένη με τη δικαιοσύνη. Για τον Αριστοτέλη «δεν υπάρχει τίποτα πιο άνισο από την ίση μεταχείριση των ανίσων». Ναι, δεν είμαστε όλοι ίδιοι, έχουμε διαφορετικούς χαρακτήρες, διαφορετική ψυχοσύνθεση, διαφορετικές αξίες, διαφορετικές συμπεριφορές και κατά καιρούς διαφορετικές καθημερινότητες με ότι αυτό εμπεριέχει. Όλοι αυτοί οι διαφορετικοί  και ανόμοιοι συμβιούν μέσα στον ίδιο μικρόκοσμο, φιλικό, οικογενειακό, επαγγελματικό. Η μεταχείριση όλων αυτών πρέπει να είναι η ίδια στο όνομα και για χάρη της ισότητας; Το νόμισμα έχει δύο όψεις.

Στην μια όψη του νομίσματος η όμοια ή ίση μεταχείριση των ανόμοιων ή ανίσων στερείται δικαιοσύνης και ενσυναίσθησης. Στις καθημερινές μας επαφές, η δικαιοσύνη δεν είναι μια ευθεία γραμμή χαραγμένη στο χώμα, αλλά μια ευαίσθητη ζυγαριά που παλλόμενη αναζητά το μέτρο ανάμεσα στο «μπορώ» και το «θέλω». Ίσος χρόνος, ίση φροντίδα, ίση υποστήριξη σε ανθρώπους που κουβαλούν διαφορετικό βάρος, που βρίσκονται σε διαφορετική φάση ζωής, που έχουν διαφορετικές ανάγκες δεν είναι ούτε ισότητα ούτε δικαιοσύνη, είναι άκαμπτη αδιαφορία. Ναι, είναι ισότητα και δικαιοσύνη να μην επικοινωνήσεις με ένα φίλο για ένα μήνα διότι ένας άλλος φίλος περνάει μια περιπέτεια υγείας ή αντιμετωπίζει ένα οικογενειακό πρόβλημα και χρειάζεται την παρουσία σου, το στήριγμά σου. Αν ο άλλος φίλος αυτό δεν το καταλάβει και δεν το συμμεριστεί δεν είναι πρόβλημα δικό σου αλλά δικό του και αφορά μόνο την σχέση τη δική του με τον εγωισμό και την ανασφάλεια του. Το μοίρασμα του χρόνου σου σε ίσα κομμάτια μεταξύ αυτού που βάλλεται από μια δυσκολία και αυτού που παρεξηγείται γιατί δεν είναι προτεραιότητά σου δεν είναι ισότητα αλλά αδικία και απανθρωπιά

Στην άλλη όψη του νομίσματος η όμοια ή ίση μεταχείριση των ανόμοιων ή ανίσων στερείται δικαιοσύνης και ορίων. Συναδελφικότητα σύμφωνα με το δικό σου αξιακό κώδικα σημαίνει ευγένεια, υποστήριξη, αναγνώριση, συνεργασία, ευθύτητα, ειλικρίνεια. Σε έναν ονειρικό κόσμο αυτό είναι και αυτό που λαμβάνεις από τους συναδέλφους. Κι αν δεν το λαμβάνεις από όλους; Κι αν μέσα στον επαγγελματικό σου μικρόκοσμο υπάρχει αυτός που απαντά σε ερώτησή σου μέσα σε 5 λεπτά, που μένει αργά στο γραφείο για να σε βοηθήσει, που βρήκε αυτό που εσύ έψαχνες και δεν έβρισκες , που έφερε κουλούρι και καφέ εκείνο το πρωινό που πήγατε αξημέρωτα στο γραφείο και υπάρχει και αυτός που σε παρακάμπτει, που σε διαβάλλει, που αγνοεί τα αιτήματά σου, που σου επιφυλάσσει εκπλήξεις πάντα δυσάρεστες, που σε υπονομεύει εσύ τι κάνεις; Πιστή στον οριζόντιο κανόνα σου συνεχίζεις να φέρεσαι με την ίδια ευγένεια και τον ίδιο σεβασμό και στους δύο; Ίση μεταχείριση λοιπόν άνισων;  Δικαιοσύνη σημαίνει να αποδίδεται στον καθένα «το οφειλόμενο». Αν δύο άνθρωποι προσφέρουν διαφορετικά έργα αλλά αμειφθούν το ίδιο, ο ικανότερος αδικείται. Γιατί να αδικηθεί ο συνεργάτης με το κουλούρι και να επιβραβευτεί ο μη συνεργαζόμενος συνεργάτης για την απαράδεκτη συμπεριφορά του; Όταν ο αγενής ή ο ανεύθυνος απολαμβάνει την ίδια υποστήριξη, δεν έχει κανένα κίνητρο να αλλάξει. Η έλλειψη «κόστους» για την αρνητική συμπεριφορά είναι μια μορφή ανισότητας εις βάρος των υγιών μελών της ομάδας. Το να είσαι επιλεκτικός στο πού ξοδεύεις την ευγένεια και την υποστήριξή σου δεν σε κάνει «κακό» άνθρωπο, αλλά δίκαιο. Η αδιάκριτη καλοσύνη τρέφει την αδικία, τόσο των ανθρώπων με υγιή συμπεριφορά όσο και του ίδιου σου του εαυτού . Τέρμα οι τύψεις λοιπόν με τις ευλογίες του Αριστοτέλη διότι η απόλυτη εξίσωση σε έναν κόσμο εγγενώς άνισο δεν φέρνει δικαιοσύνη αλλά τυραννία της μετριότητας, διαιώνιση της αδικίας και επιβράβευση της κακίας.