Υπάρχουν φίλοι που δεν μπήκαν στη ζωή σου με θόρυβο. Δεν ήρθαν με μεγάλες δηλώσεις, ούτε με ενθουσιασμό πρώτης γνωριμίας. Ήρθαν ήσυχα. Έκατσαν δίπλα σου. Σαν να υπήρχε ήδη χώρος για αυτούς. Κι αν πολλές φορές το περιγράφουμε ως «χημεία», η αλήθεια είναι λίγο πιο σύνθετη. Σύμφωνα με έρευνα του Dartmouth College, οι στενοί φίλοι δε συνδέονται μόνο συναισθηματικά. Συνδέονται και νευρωνικά. Οι εγκέφαλοί τους συγχρονίζονται. (Σαν να σου λέει ο εγκέφαλός σου: “αυτός νιώθει το ίδιο με σένα, κρατά τον ίδιο ρυθμό”. Τρελό, ε;)
Όχι μεταφορικά. Κυριολεκτικά.
Όταν φίλοι βλέπουν το ίδιο βίντεο, ακούν την ίδια ιστορία ή μοιράζονται μια εμπειρία, ο εγκέφαλός τους ενεργοποιείται με παρόμοια μοτίβα. Οι ίδιες περιοχές φωτίζονται. Οι ίδιες αντιδράσεις εμφανίζονται. Είναι σαν να επεξεργάζονται τον κόσμο με παρόμοιο τρόπο — την ίδια στιγμή. (Και αναρωτιέμαι: γιατί δεν μπορώ να “κουμπώσω” με όλους; Τι γίνεται με αυτούς που δεν συγχρονίζονται;)
Και κάπου εδώ καταλαβαίνεις ότι το «σε καταλαβαίνω» δεν είναι απλώς φράση. Είναι λειτουργία.
Οι επιστήμονες το ονομάζουν νευρωνικό συγχρονισμό. Δε σημαίνει ότι οι φίλοι σκέφτονται πάντα το ίδιο. Σημαίνει όμως ότι δίνουν προσοχή στα ίδια πράγματα, ερμηνεύουν παρόμοια τα ερεθίσματα και φορτίζουν συναισθηματικά τον κόσμο με παρόμοιο τρόπο. Γι’ αυτό γελάτε στα ίδια σημεία. Γι’ αυτό σας κουράζουν τα ίδια άτομα. Γι’ αυτό, κάποιες φορές, αρκεί ένα βλέμμα. Κι αυτός ο συγχρονισμός δεν εξηγείται από ηλικία, φύλο ή κοινό background. Δεν είναι θέμα «μοιάζουμε». Είναι θέμα κουμπώνουμε.
Το ενδιαφέρον; Είναι και αιτία και αποτέλεσμα. Τείνουμε να πλησιάζουμε ανθρώπους που ήδη σκέφτονται παρόμοια. Αλλά όσο περνάμε χρόνο μαζί, ο εγκέφαλος προσαρμόζεται. Δημιουργείται ένας κύκλος: κοινός τρόπος σκέψης → περισσότερη οικειότητα → βαθύτερος συγχρονισμός. Κι έτσι, η φιλία παύει να είναι απλώς επιλογή. Γίνεται σχέση που γράφεται μέσα στο νευρικό σύστημα. (Και εδώ σκέφτομαι: ναι, αυτό εξηγεί γιατί κάποιοι φίλοι δεν φεύγουν ποτέ.)
Κι εδώ μπαίνει το σήμερα. Σε μια εποχή όπου οι φιλίες δοκιμάζονται από απόσταση, εξάντληση και έλλειψη χρόνου, έχουμε αρχίσει να τις αντιμετωπίζουμε σαν κάτι “δευτερεύον”. Σαν κάτι που περισσεύει όταν τελειώσουν οι υποχρεώσεις. Κι όμως, βιολογικά, η φιλία δεν είναι περιττή. Είναι ρυθμιστική. Μας κρατά σταθερούς. Μας επαναφέρει. Μας συγχρονίζει ξανά με τον κόσμο. (Δεν ξέρω γιατί δεν το εκτιμάμε πιο πολύ — ίσως επειδή όλα τρέχουν τόσο γρήγορα;)
Αυτό δένει και με όσα ακούγονται στο podcast του Pillowfights «Το υποσυνείδητό σου διαλέγει το ταίρι σου κι όχι εσύ». Γιατί είτε μιλάμε για έρωτα είτε για φιλία, το μοτίβο είναι κοινό: δεν διαλέγουμε ανθρώπους μόνο με λογική. Το υποσυνείδητο αναγνωρίζει οικειότητα πριν προλάβουμε να τη σκεφτούμε. (Και ναι, μερικές φορές νιώθω ότι ο εγκέφαλός μου ξέρει καλύτερα από μένα.)
Κι όταν η φιλία είναι πραγματική, δεν χρειάζεται συνεχή επιβεβαίωση. Αντέχει στη σιωπή, στην απόσταση, στις αλλαγές. Γιατί δεν βασίζεται μόνο στην παρουσία, αλλά στον κοινό ρυθμό μέσα στο μυαλό. Όταν γελάς με έναν φίλο χωρίς λόγια, όταν σκέφτεστε τα ίδια πράγματα ταυτόχρονα, ξέρεις ότι υπάρχει ένας δεσμός που δεν φαίνεται αλλά νιώθεται. (Αυτό το συναίσθημα είναι τόσο απαλό, τόσο ασφαλές… σαν να είσαι σπίτι.)
Οι φίλοι που μένουν, τελικά, είναι εκείνοι που μοιράζονται κάτι βαθύτερο από ιστορίες και αναμνήσεις. Μοιράζονται τρόπο αντίληψης της πραγματικότητας. Και σε έναν κόσμο που αλλάζει γρήγορα, αυτό είναι μια από τις πιο σταθερές μορφές αγάπης που έχουμε.Ήσυχη. Υπόγεια. Αλλά απολύτως πραγματική. Και χαμογελάς μόνο στη σκέψη τους.
Στο τέλος, η φιλία δεν είναι μόνο επιλογή ή συνήθεια. Είναι βιολογική, συναισθηματική και σχεδόν μαγική ταυτόχρονα. Και ναι, αν θέλεις την προσωπική μου άποψη… δεν υπάρχει τίποτα πιο σημαντικό σήμερα από έναν φίλο που σε καταλαβαίνει χωρίς να χρειαστεί να εξηγήσεις λέξη. (Σοβαρά, ας μην το ξεχνάμε ποτέ αυτό.)
Συντάκτης: Νεφέλη Μπάκα
