Πόσες φορές έχει βγει απ’ τα χείλη μας το «καλά είμαι, εσυ πες μου πώς είσαι». Αμέτρητες. Τη λέμε όταν είμαστε καλά κι όταν δεν είμαστε. Τι ισχύει, ωστόσο, όταν δεν είμαστε καλά; Μ’ αυτή την απλοϊκή διατύπωση καταφέρνουμε να παραμερίσουμε τα προβλήματά μας. Απ’ την στιγμή που η εστίαση μετατοπίζεται ακαριαία στον συνομιλητή μας θέτουμε τον εαυτό μας σε δεύτερη μοίρα κι η συναισθηματική εξουθένωση κατατρώει τα σωθικά μας.
Η υπερβολική ενασχόληση με τις ανάγκες των γύρω μας, είναι ένας ευγενής αντιπερισπασμός. Είναι πολύ πιο εύκολο ν’ αναλύουμε τα προβλήματα ενός τρίτου και να του δίνουμε συμβουλές, παρά να σταθούμε απέναντι σε ό,τι μας απασχολεί. Όσο είμαστε απασχολημένοι με το να τον «σώσουμε», κερδίζουμε χρόνο απέναντι στις ψυχικές πληγές μας που ζητούν επειγόντως προσοχή. Αργότερα καταλαβαίνουμε πως το κέρδος, είναι προσωρινό και πλασματικό. Όλη η καλή διάθεση που απαιτείται, για να κρατάμε στα χέρια μας τα προβλήματά του, κάποια στιγμή θα υπερβεί τις αντοχές μας.
Και θ’ ακολουθήσει η συναισθηματική εξάντληση. Ναι, η προσφορά στη ζωή κρίνεται κι απ’ τη χρησιμότητά μας στις ζωές των συνανθρώπων μας. Μάλιστα, αισθανόμαστε πως αν σταματήσουμε να ‘μαστε οι πάντα πρόθυμοι βοηθοί που αντέχουν τα πάντα, τότε υπάρχει η περίπτωση να μείνουμε μόνοι. Ενδεχομένως αυτή η αγωνία μάς αναγκάζει να δείχνουμε παντού το πρόσωπο του παντοδύναμου. Μόνο που όταν απαντάμε ψευδώς «καλά είμαι», προσθέτουμε ένα ακόμη τούβλο σ’ έναν τοίχο που μας απομονώνει απ’ την πραγματικότητα. Στερούμε την ειλικρίνεια κι απ’ τον εαυτό μας. Καταλήγουμε να ζούμε παρέα με τη μοναξιά. Και γίνεται τρομακτική όταν μας ευχαριστούν για τη στήριξη κι εμείς νιώθουμε πως χάσαμε ένα κομμάτι του παζλ που συνθέτει την προσωπικότητά μας.
Εξαιρετική έννοια η ενσυναίσθηση. Αλλά, όταν στερείται ορίων μάς οδηγεί στην αυτοκαταστροφή. Αν δε βάζουμε όρια, ερχόμαστε αντιμέτωποι με μια ασσυμετρία που σταδιακά μας γεμίζει με άγχος και στεναχώρια. Και μετά καλούμαστε ν’ αντιμετωπίσουμε τα ψυχοσωματικά μας. Η εξουθένωση, είναι η κραυγή του οργανισμού μας που θέλει να μας επαναφέρει σε κατάσταση ηρεμίας.
Για να σπάσει ο φαύλος κύκλος, απαιτείται η αποδοχή του γεγονότος ότι η εξάντληση μπορεί να μας κατευθύνει στην αυτοεγκατάλειψη. Οι Κινέζοι φιλόσοφοι αναφέρουν πως η σοφία της ζωής βρίσκεται στην ισορροπία. Η φροντίδα για τους άλλους έχει νόημα όταν προέρχεται απο έναν εαυτό που ‘ναι πλήρης κι έχει οριοθετήσει τα πάντα γύρω του. Είτε μας αρέσει είτε όχι, οι αντοχές μας παραμένουν συγκεκριμένες και πεπερασμένες. Η σπατάλη τους σε ανθρώπους που αναζητούν βοήθεια χωρίς να προσφέρουν κι εκείνοι, μας κάνει ανήμπορους να σταθούμε δίπλα και σ’ αυτούς που αγαπάμε περισσότερο. Ας μη θεωρούμε τον εγωισμό το απόλυτο κακό κι ας τον κάνουμε μέσο για την απαραίτητη συντήρηση του σώματός μας και του μυαλού μας. Η άρνηση έκφρασης των προβλημάτων μας, είναι στην πραγματικότητα μια ύβρις προς την ανθρωπιά μας. Άλλωστε, δεν είμαστε ένα έπιπλο για την ψυχολογία του καθενός.
Τα πάντα ξεκινούν απ’τις σκέψεις πριν καταλήξουν στη γλώσσα και γίνουν πράξεις. Είναι προτιμότερο να μην πούμε τίποτα απ’ το ν’ απαντήσουμε τυπικά. Να μας δίνουμε το δικαίωμα ν’ απέχουμε. Καταργώντας το ψέμα του «καλά είμαι» ενώ δεν είμαστε, δίνουμε το παράδειγμα και στους γύρω μας να μας μιμηθούν. Όσοι θέλουν, βέβαια. Τόλμησες ποτέ να πεις «δεν μπορώ να σε ακούσω σήμερα;». Στην αρχή η ενοχή θα ‘ναι τεράστια, αλλά η ανακούφιση που θ’ ακολουθήσει θα σε αποζημιώσει.
Γενναιοδωρία είναι να παραμένεις παρών στη ζωή σου. Να τολμάς να ‘σαι λιγότερο «χρήσιμος» και περισσότερο χαμογελαστός. Ν’ αφήνεις τις ρωγμές σου να φανούν και να επιτρέπεις στην κούρασή σου να μιλήσει. Ωραία τα παράσημα της συμπόνοιας και της υπομονής, αρκεί να μην πληρώνονται με το νόμισμα της ψυχικής υγείας. Αναγεννιόμαστε όταν το «εγώ» και το «εσύ» βρίσκονται σε ισότιμη συνομιλία, χωρίς κανένας απ’ τους δύο να χρειάζεται να χαμηλώσει το κεφάλι.
Συντάκτης: Δημήτρης Μπότης
