Είναι γεγονός πως το τικ τοκ σαν πλατφόρμα έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μας. Πολλές φορές γίνεται χώρος διαμόρφωσης αφηγήσεων γύρω από σχέσεις, φύλα και κοινωνικούς ρόλους. Το φαινόμενο γυναικών που κάνουν πρόταση γάμου στους συντρόφους τους, είναι ένα από αυτά και παρουσιάζεται συχνά ως ένα συναισθηματικά φορτισμένο γεγονός χωρίς ουδετερότητα. Πολλοί αναφέρονται σε αυτή την αυξανόμενη τάση των τελευταίων μηνών, ως μια ένδειξη απελπισίας. Είναι όμως έτσι τα πράγματα, ή απλώς μιλάμε για ένα σύμπτωμα κοινωνικής μετάβασης προς την ισότητα;
Γενικότερα το τικτοκ, ως μέσο που χρησιμοποιεί clickbait τίτλους και δραματοποιημένες αφηγήσεις («όταν ο άντρας δεν τολμά», «όταν η γυναίκα πιέζεται από τον χρόνο») ενισχύει με μαεστρία αυτό το δίπολο ενός παραδοσιακού άντρα που προτείνει vs μιας γυναίκας που παίρνει την πρωτοβουλία γιατί βαρέθηκε να περιμένει. Συχνά γίνεται σύνδεση της γυναικείας πρότασης γάμου με την ηλικία, το βιολογικό ρολόι, τον φόβο μοναξιάς. Είναι όμως τα πράγματα πραγματικά έτσι; Γιατί η πρόταση γάμου είναι στενά συνυφασμένη με τον άντρα; Γιατί μπήκε στις κύριες αρμοδιότητές του; Γιατί να μην μπορεί ισότιμα και ισάξια και μια γυναίκα να εκφράσει δυνατά και φωναχτά την επιθυμία της να περάσει το υπόλοιπο τη ζωή της μαζί με το σύντροφό της κι αυτό να την κάνει απελπισμένη και ντροπιασμένη στα μάτια των σόσιαλ (και την κοινωνίας);
@saintjenni #patriarchy #proposal #relatable #blacktiktok ♬ original sound – jennifer 🧸
@samikexm #stitch with @UNDOS #fyp #womenempowerment ♬ original sound – samikexm
Πολλές φορές πίσω από όλα αυτά, κρύβεται απλώς μια αληθινή και ουσιαστική επιθυμία ενός ανθρώπου να εκφράσει τα συναισθήματά του και να πάρει πρωτοβουλίες. Η ενίσχυση όλων αυτών των στερεοτύπων, όμως, έχει τρομερή απήχηση στον αλγόριθμο των social media. Και μέχρι εκεί είναι κατανοητό το παιχνίδι για κάποιον υποψιασμένο. Πέρα όμως από τον πανικό που δημιουργεί μια τέτοια κατάσταση στα σχόλια ενός βίντεο, είναι σημαντικό να τονιστεί και ο πραγματικός λόγος για τον οποίο μπορεί να συμβαίνει αυτό. Η κοινωνία γενικότερα κρίνει οποιαδήποτε πρωτοβουλία μιας γυναίκας αρνητικά. Υπάρχει από παλιά μια ιστορική σύνδεση της γυναικείας αξίας με τον γάμο και την αποδοχή από τον άνδρα. Εδώ υπάρχει όμως μία αντίφαση. Όταν ο άντρας προτείνει, είναι ρομαντικός και ώριμος. Όταν η γυναίκα προτείνει, είναι πιεσμένη και ανασφαλής. Άραγε η «απελπισία» είναι πραγματικό κίνητρο ή κοινωνική προβολή φόβων πάνω στις γυναίκες;
@ifewinz1 like how did we get here babes? Let him do it😭🫠 #relatable #rants #funny #comedy #marriage #proposal #wedding #fyp ♬ Monkeys Spinning Monkeys – Kevin MacLeod & Kevin The Monkey
@veronicaellisxoI’ve seen 4 proposals this week wtf is doing on??♬ original sound – veronicaellisxo
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα δεν είναι απλή, γιατί αγγίζει βαθιά ριζωμένες κοινωνικές αντιλήψεις γύρω από τα φύλα και τους ρόλους τους μέσα στις σχέσεις. Η πρόταση γάμου δεν είναι απλώς μια ρομαντική πράξη, αλλά μια συμβολική κίνηση με έντονο κοινωνικό φορτίο. Για δεκαετίες παρουσιάζεται ως ανδρική ευθύνη. Όταν όμως αυτό μετατοπίζεται και η πρωτοβουλία περνά στα χέρια της γυναίκας, τότε μοιάζει να απειλείται μια ολόκληρη αφήγηση πάνω στην οποία χτίστηκαν προσδοκίες, ρόλοι και ισορροπίες.
Ίσως, λοιπόν, αυτό που ενοχλεί δεν είναι η ίδια η πράξη, αλλά το γεγονός ότι ανατρέπει μια δεδομένη ιεραρχία. Η γυναίκα που προτείνει δεν περιμένει παθητικά, δε συμμορφώνεται με τον ρόλο της «αναμονής», αλλά δηλώνει ξεκάθαρα τι θέλει. Και αυτό, για μια κοινωνία που έχει μάθει να ερμηνεύει τη γυναικεία πρωτοβουλία ως απειλή ή ένδειξη αδυναμίας, μεταφράζεται εύκολα σε «απελπισία». Η ετικέτα αυτή λειτουργεί σχεδόν καθησυχαστικά: αν η γυναίκα που προτείνει είναι απελπισμένη, τότε το σύστημα αξιών παραμένει άθικτο.
@supermollie93 Why women should propose to men #foryoupage #proposal #womenproposetoo #fyp ♬ original sound – Supermollie93
Παράλληλα, αγνοείται συστηματικά το πλαίσιο της ίδιας της σχέσης. Σπάνια τίθεται το ερώτημα αν η πρόταση –από γυναίκα ή άντρα– είναι αποτέλεσμα ώριμης συζήτησης, κοινής επιθυμίας και συναισθηματικής ισορροπίας. Αντίθετα, η προσοχή στρέφεται στο «ποιος» και όχι στο «πώς» ή στο «γιατί». Έτσι, η πράξη αποκόπτεται από το νόημά της και μετατρέπεται σε αφορμή κοινωνικού σχολιασμού και κριτικής.Σε αυτό το σημείο, η έννοια της ισότητας αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Ισότητα δεν σημαίνει υποχρεωτική αντιστροφή ρόλων ούτε επιβολή νέων κανόνων. Σημαίνει ελευθερία επιλογής. Σημαίνει ότι και οι δύο σύντροφοι μπορούν να εκφράσουν την επιθυμία τους χωρίς αυτή να ερμηνεύεται μέσα από φίλτρα φύλου. Όταν μια γυναίκα κάνει πρόταση γάμου, δεν παίρνει κάτι από τον άντρα, ούτε ακυρώνει τη δική του θέση. Αντίθετα, διεκδικεί ισότιμα το δικαίωμα στη φωνή, στην πρωτοβουλία και στη δέσμευση.Βέβαια, δεν μπορεί να αγνοηθεί και το γεγονός ότι υπάρχουν περιπτώσεις όπου μια πρόταση λειτουργεί ως μέσο πίεσης, φόβου απώλειας ή προσπάθειας διάσωσης μιας σχέσης που ήδη χωλαίνει. Όμως αυτό δεν είναι ζήτημα φύλου, αλλά δυναμικών μέσα στη σχέση. Το να αποδίδεται αποκλειστικά στις γυναίκες η «απελπισία» αποτελεί απλώς μια εύκολη γενίκευση που εξυπηρετεί στερεοτυπικές αφηγήσεις.Ας το σκεφτούμε λοιπόν.
Συντάκτης: Μαριτίνα Γιαρτζή
