Απειλές r@pe, σ3ξιστικές προσβολές και λίστες με κορίτσια που «αξίζουν» περισσότερο ή λιγότερο να βι@στούν. Πέντε έφηβες από το Tyneside της βορειοανατολικής Αγγλίας αποφάσισαν να καταγράψουν σε ένα βίντεο τo μισογυνισμό που λένε ότι αντιμετωπίζουν καθημερινά στο σχολείο και στο διαδίκτυο. Και η ιστορία τους ανοίγει μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση για το πότε ένα «αστείο» παύει να είναι αστείο.
«R@pe list» και απειλές βι@σμού
Πέντε 16χρονες μαθήτριες από το Tyneside δημιούργησαν ένα βίντεο με τίτλο Thin End of the Wedge, στο οποίο συγκέντρωσαν φράσεις, προσβολές και απειλές που, όπως περιγράφουν, ακούν ή βλέπουν κορίτσια στο σχολείο και στα social media.
Οι μαθήτριες εμφανίζονται κρυμμένες πίσω από χαρτόνια, πάνω στα οποία έχουν γραφτεί οι φράσεις που έχουν ακούσει. Ανάμεσά τους αναφέρονται μια «shag or swipe list», μια «r@pe list», απειλές βι@σμού και εξαιρετικά χυδαίες σ3ξιστικές προσβολές.
Μία από τις μαθήτριες περιέγραψε στο BBC το σοκ της όταν έμαθε για τη «r@pe list» που είχε δημιουργηθεί από αγόρια του σχολείου της. Πρόκειται, όπως εξήγησε, για μια λίστα στην οποία τα αγόρια έβαζαν κορίτσια σε σειρά, ανάλογα με το ποια ήθελαν να βι@σουν περισσότερο και ποια λιγότερο. Για την ίδια, το γεγονός δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως ένα ακόμη «κακόγουστο αστείο»: «Είναι τρομακτικό γιατί δεν ξέρεις ποιες είναι πραγματικά οι προθέσεις των ανθρώπων».
Οι ίδιες οι μαθήτριες λένε ότι η κατάσταση επηρεάζει πλέον και τον τρόπο με τον οποίο κινούνται στην καθημερινότητά τους. Αποφεύγουν μεγάλες παρέες αγοριών, προσπαθούν να μη γυρίζουν μόνες τη νύχτα και επιλέγουν συχνά μεγαλύτερες διαδρομές για να αισθάνονται ασφαλέστερες. Δηλαδή, σε ηλικία 16 ετών έχουν ήδη μάθει έναν κανόνα που γνωρίζουν πάρα πολλές γυναίκες: να αλλάζουν τη συμπεριφορά τους ώστε να μειώσουν τον κίνδυνο που δημιουργεί η συμπεριφορά κάποιου άλλου.
Δεν πρόκειται μόνο για ένα σχολείο
Η υπόθεση δεν παρουσιάζεται ως ένα μεμονωμένο περιστατικό. Η Catherine Marchant, επικεφαλής της Impact Family Services στο South Tyneside, δήλωσε ότι η οργάνωσή της βλέπει παρόμοιες συμπεριφορές σε σχολεία ολόκληρης της περιοχής.
Όπως προειδοποίησε, όταν η βiαιη και μισογυνική γλώσσα κανονικοποιείται στο σχολείο και στα social media, υπάρχει κίνδυνος τα παιδιά να αρχίσουν να μην αναγνωρίζουν την κακοποίηση όταν αυτή εμφανιστεί μέσα στις πραγματικές τους σχέσεις.
Η ίδια ανέφερε ότι βλέπει κορίτσια 15, 16 και 17 ετών να αναγνωρίζουν εκ των υστέρων ότι έχουν κακοποιηθεί στις πρώτες τους σχέσεις, επειδή είχαν αρχίσει να θεωρούν τέτοιες συμπεριφορές φυσιολογικές. Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι μόνο οι λέξεις. Είναι η κανονικοποίηση.
Και αυτό ακριβώς επισημαίνει και η πρόσφατη έρευνα του Youth Justice Board στην Αγγλία και την Ουαλία. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η σ3ξουαλική παρενόχληση και η κακοποίηση μέσω εικόνων αναφέρονται ευρέως από κορίτσια στο σχολικό και συνομηλικό περιβάλλον, ενώ τα καταγεγραμμένα σ3ξουαλικά αδικήματα που διαπράχθηκαν από παιδιά αυξήθηκαν κατά 47% το 2023–24 και κατά ακόμη 6% το επόμενο έτος. Το ίδιο το YJB υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι μέρος της αύξησης μπορεί να οφείλεται σε καλύτερη αναφορά και ανίχνευση των περιστατικών.
Το σχολείο προσπαθεί να απαντήσει
Η βρετανική κυβέρνηση έχει ήδη ανακοινώσει αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπίζονται ζητήματα όπως η misogyny, οι επιβλαβείς διαδικτυακές επιρροές και οι υγιείς σχέσεις στα σχολεία.
Από την 1η Σεπτεμβρίου 2026 τίθεται σε εφαρμογή η αναθεωρημένη καθοδήγηση για το Relationships, S#x and Health Education (RSHE), με μεγαλύτερη έμφαση στις υγιείς και σεβαστικές σχέσεις, στην αναγνώριση επιβλαβών συμπεριφορών και στην αντιμετώπιση μισογυνικών διαδικτυακών επιρροών, συμπεριλαμβανομένων των incel ιδεολογιών και μισογυνικών influencers.
Η κυβέρνηση έχει επίσης ανακοινώσει χρηματοδότηση ύψους 16 εκατομμυρίων λιρών για πιλοτικές παρεμβάσεις στα σχολεία.
Παράλληλα, ειδικοί που μίλησαν για την υπόθεση υπογραμμίζουν ότι η λύση δεν μπορεί να είναι απλώς να λέμε στα αγόρια τι δεν πρέπει να κάνουν.
Ο ερευνητής Alex Blower, που ασχολείται με την αρρενωπότητα, την ανισότητα και την εκπαίδευση, υποστήριξε ότι χρειάζεται να δημιουργηθεί για τα αγόρια ένα διαφορετικό, θετικό πρότυπο για το τι σημαίνει να είσαι άνδρας, φίλος, σύντροφος και μελλοντικός πατέρας.
Και κάπου εδώ τελειώνει το ρεπορτάζ. Και αρχίζει η συζήτηση.
Δεν είναι «πλάκα». Είναι εκπαίδευση στον φόβο.
Υπάρχει μια λέξη που επιστρέφει ξανά και ξανά σε τέτοιες ιστορίες: «Πλάκα». «Έλα μωρέ, παιδιά είναι». «Απλώς κάνουν χαβαλέ». «Δεν θα το έκαναν ποτέ». «Είναι η ηλικία». Μόνο που υπάρχει μια πολύ απλή ερώτηση που συνήθως ξεχνάμε να κάνουμε: Πώς νιώθει αυτός που το ακούει; Γιατί αν ένα αγόρι λέει «θα σε βι@σω» και ένα κορίτσι γυρίζει σπίτι και αλλάζει δρόμο για να μην περάσει από μια παρέα αγοριών, δεν έχουμε δύο παιδιά που απλώς συμμετείχαν σε ένα αστείο. Έχουμε δύο παιδιά που βίωσαν το ίδιο περιστατικό με εντελώς διαφορετικό τρόπο. Ο ένας είχε την πολυτέλεια να το θεωρήσει αστείο. Η άλλη είχε την υποχρέωση να αναρωτηθεί αν πρέπει να φοβάται.
Και αυτή είναι ίσως η πιο σκληρή πλευρά της υπόθεσης. Τα κορίτσια δεν μαθαίνουν μόνο ότι υπάρχουν αγόρια που μπορεί να τα κακοποιήσουν. Μαθαίνουν να ζουν προληπτικά σαν να μπορεί να συμβεί. Μαθαίνουν να στέλνουν μήνυμα όταν φτάσουν, να κοιτάζουν πίσω τους, να μην περπατούν μόνες, να κρατούν τα κλειδιά στο χέρι, να αποφεύγουν συγκεκριμένους δρόμους, να προσέχουν πώς ντύνονται, να προσέχουν πώς μιλούν, να μην «προκαλούν», να μην εμπιστεύονται πολύ, να μην εμπιστεύονται λίγο, να είναι διαρκώς σε επιφυλακή.
Και κάποια στιγμή αυτό παρουσιάζεται ως «γυναικεία διαίσθηση». Δεν είναι διαίσθηση. Είναι εκπαίδευση στον φόβο.
Και όχι, δεν σημαίνει ότι «όλα τα αγόρια είναι βι@στές»
Αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό σημείο. Η συζήτηση για τη misogyny δεν χρειάζεται να μετατραπεί σε μια συλλογική κατηγορία εναντίον κάθε αγοριού ή κάθε άνδρα. Άλλωστε, και οι ίδιες οι ειδικοί που μιλούν για το θέμα επισημαίνουν ότι η μεγάλη πλειονότητα των αγοριών δεν προχωρά σε τέτοιες πράξεις. Ακριβώς γι’ αυτό πρέπει να μιλήσουμε. Γιατί δεν χρειάζεται να είναι όλα τα αγόρια μέρος του προβλήματος για να είναι όλα τα αγόρια μέρος της λύσης.
Το αγόρι που γελάει με ένα σεξιστικό αστείο επειδή δεν θέλει να φανεί «ξενέρωτο». Το αγόρι που βλέπει έναν φίλο του να μιλάει έτσι και δεν λέει τίποτα. Το αγόρι που βλέπει ένα βίντεο από έναν influencer να παρουσιάζει τις γυναίκες ως αντικείμενα και το προσπερνά. Και το αγόρι που λέει: «Όχι, αυτό δεν είναι αστείο».
Αυτές οι στιγμές έχουν σημασία. Γιατί η κουλτούρα δεν αλλάζει μόνο όταν τιμωρείται η ακραία πράξη. Αλλά και όταν σταματά να επιβραβεύεται η μικρή, καθημερινή κανονικοποίηση που προηγείται.
Τα κορίτσια δεν χρειάζονται άλλη μία οδηγία αυτοπροστασίας
Ίσως, λοιπόν, το λάθος ερώτημα είναι: «Πώς θα μάθουμε τα κορίτσια να προστατεύονται καλύτερα;» Το ερώτημα πρέπει να είναι: «Πώς θα μεγαλώσουμε παιδιά που δεν θεωρούν φυσιολογικό να απειλούν, να εξευτελίζουν ή να σεξουαλικοποιούν τον φόβο ενός άλλου ανθρώπου;» Και αυτό αφορά τα πάντα. Το σχολείο, την οικογένεια, τους φίλους, την πολιτεία, τα social media, τους influencers, τη μουσική, την ποπ κουλτούρα.
Και κυρίως, εκείνες τις στιγμές που ένας ενήλικας ακούει ένα αγόρι να λέει κάτι βαθιά σεξιστικό και αντί να απαντήσει «έλα μωρέ, αγόρια είναι», επιλέγει να πει: «Όχι. Αυτό δεν είναι αστείο. Και δεν είναι αποδεκτό». Γιατί η πρόληψη της βiας δεν ξεκινά όταν κάποιος έχει ήδη γίνει βίαιος. Ξεκινά πολύ νωρίτερα. Ξεκινά από τη γλώσσα, από τα αστεία, από τις παρέες, από το τι χειροκροτείται και τι καταδικάζεται, από το τι μαθαίνει ένα παιδί ότι σημαίνει να είναι «άνδρας».
Και αν ένα 16χρονο κορίτσι χρειάζεται ήδη να διαλέγει τον πιο μακρινό δρόμο για να αισθάνεται ασφαλής, τότε η κοινωνία έχει ήδη ζητήσει από το λάθος παιδί να αλλάξει συμπεριφορά. Δεν είναι τα κορίτσια που πρέπει να μάθουν να μικραίνουν τον κόσμο τους για να χωρέσουν μέσα στον φόβο. Είναι ο κόσμος που πρέπει να γίνει αρκετά ασφαλής ώστε να μπορούν να τον διασχίζουν ολόκληρο.
