Η CIA έχει αντιμετωπίσει τη Σοβιετική Ένωση, τρομοκρατικές οργανώσεις, κυβερνοεπιθέσεις, κατασκόπους και διεθνείς κρίσεις. Τώρα, όμως, βρίσκεται μπροστά σε έναν αντίπαλο για τον οποίο δε φαίνεται να είχε εκπονήσει κανένα απολύτως σχέδιο: τη Gen Z που ρωτάει «ποιο είναι το ωράριο;». Γιατί μπορεί η αγγελία να έγραφε «μυστικός πράκτορας», αλλά τα νέα παιδιά θέλουν να ξέρουν αν αυτό σημαίνει πενθήμερο, αν πληρώνονται οι υπερωρίες και αν το μήνυμα «επείγουσα αποστολή» στις 23:47 μπορεί να περιμένει μέχρι το πρωί.
Σύμφωνα με πρώην στελέχη της CIA, αρκετοί νεότεροι αξιωματικοί ζητούν καλύτερη ισορροπία ανάμεσα στην προσωπική και την επαγγελματική τους ζωή, θέλουν να γνωρίζουν γιατί λαμβάνονται ορισμένες αποφάσεις και δεν ενθουσιάζονται ιδιαίτερα με τις νυχτερινές βάρδιες και τα χαμένα Σαββατοκύριακα.
Με λίγα λόγια, είναι πρόθυμοι να προστατεύσουν την εθνική ασφάλεια, αρκεί να υπάρχει πρόγραμμα και, αν γίνεται, να μη χάσουμε και την Παρασκευή μας
Το ζήτημα ανέδειξε ο Μαρκ Πολυμερόπουλος, πρώην υψηλόβαθμο στέλεχος της CIA με 26 χρόνια υπηρεσίας. Όπως ανέφερε, ακούει συχνά παράπονα από παλαιότερους αξιωματικούς για τη στάση των νέων εργαζομένων στην Υπηρεσία. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα ενός επικεφαλής σταθμού της CIA, ο οποίος δυσκολευόταν να πείσει νεότερους αξιωματικούς να εργαστούν τη νύχτα. Το πρόβλημα είναι ότι η νυχτερινή εργασία δεν αποτελεί ακριβώς κάποια σπάνια εξαίρεση στο επάγγελμα του κατασκόπου. Είναι λίγο σαν να προσλαμβάνεσαι σε φούρνο και να ενημερώνεις πως δεν είσαι πρωινός τύπος.
Οι παλαιότεροι υποστηρίζουν επίσης ότι οι νεότεροι ζητούν συνεχώς να μάθουν «γιατί» πρέπει να εκτελέσουν μια εντολή. Η CIA, που για δεκαετίες λειτουργούσε πάνω στη λογική «μη ρωτάς, απλώς κάν’ το», καλείται τώρα να εξηγήσει το σκεπτικό της σε εργαζομένους που μεγάλωσαν ζητώντας context ακόμη και για το γιατί μπήκαν σε ένα ομαδικό chat.
«Γιατί πρέπει να παρακολουθήσω τον ύποπτο όλο το βράδυ;»
«Επειδή είναι θέμα εθνικής ασφάλειας».
«Ναι, αλλά ποιο είναι το measurable outcome και θα πάρουμε ρεπό την Παρασκευή;»
Η CIA φοβάται ότι στο τέλος θα αποκτήσει και σωματείο
Ο Πολυμερόπουλος ανέφερε, μάλιστα, ότι ορισμένοι παλαιότεροι αξιωματικοί δε θα εκπλήσσονταν αν κάποια στιγμή οι νέοι εργαζόμενοι της CIA αποφάσιζαν να δημιουργήσουν ακόμη και σωματείο. Κάπου εδώ, ένας διευθυντής επιχειρήσεων ξύπνησε ιδρωμένος από έναν εφιάλτη στον οποίο οι μυστικοί πράκτορες πραγματοποιούσαν στάση εργασίας και ζητούσαν συλλογική σύμβαση, επίδομα επικινδυνότητας και μία ημέρα τηλεργασίας την εβδομάδα.
Η σκηνή γράφεται σχεδόν μόνη της: η παγκόσμια ασφάλεια κρέμεται από μία κλωστή, ο στόχος κινείται, το κωδικοποιημένο μήνυμα μόλις έφτασε, αλλά ο πράκτορας έχει σχολάσει και έχει κλείσει τις ειδοποιήσεις μέχρι τη Δευτέρα.
«Είμαι εκτός γραφείου και δεν έχω πρόσβαση στο απόρρητο σύστημα. Για επείγοντα ζητήματα, επικοινωνήστε με τον Τζέισον Μπορν».
Η Gen Z μπήκε στη CIA και ζήτησε να μάθει το «γιατί»
Πίσω από το εύκολο αστείο, πάντως, υπάρχει μια πραγματική σύγκρουση δύο εντελώς διαφορετικών αντιλήψεων για την εργασία. Οι παλαιότερες γενιές της CIA μεγάλωσαν με την ιδέα ότι η δουλειά απαιτεί απόλυτη αφοσίωση, ατέλειωτες ώρες, διαρκή διαθεσιμότητα και μεγάλες προσωπικές θυσίες. Η Gen Z, από την άλλη, δε θεωρεί αυτονόητο ότι πρέπει να διαλύσει την προσωπική της ζωή για οποιονδήποτε εργοδότη — ακόμη κι αν το λογότυπό του έχει έναν αετό και η περιγραφή της θέσης περιλαμβάνει τη λέξη «απόρρητο».
Οι νέοι αξιωματικοί είναι, σύμφωνα με τον ίδιο τον Πολυμερόπουλο, πιο καταρτισμένοι και περισσότερο εξοικειωμένοι με την τεχνολογία από τις προηγούμενες γενιές. Ρωτούν, αμφισβητούν, ζητούν εξηγήσεις και θέτουν όρια. Πράγματα που μπορεί να ακούγονται εξοργιστικά σε έναν προϊστάμενο που κάποτε εξαφανιζόταν για τρεις μήνες σε μια εμπόλεμη ζώνη και ενημέρωνε την οικογένειά του με καρτ ποστάλ.
Για τη Gen Z, όμως, το «έτσι γινόταν πάντα» δεν αποτελεί πειστική απάντηση. Ούτε στη διαφήμιση, ούτε στο λογιστήριο, ούτε, όπως αποδεικνύεται, στις μυστικές υπηρεσίες.
Τα «παλιά καλά χρόνια» δεν ήταν και τόσο καλά
Βέβαια, ακόμη και ο πρώην αξιωματικός που άνοιξε τη συζήτηση παραδέχεται ότι δεν υπάρχει λόγος να εξιδανικεύεται το παρελθόν της CIA. Πίσω από τη ρομαντική εικόνα των αφοσιωμένων πρακτόρων που δούλευαν νυχθημερόν κρύβονταν υψηλά ποσοστά διαζυγίων, προβλήματα με το αλκοόλ, διαλυμένες οικογενειακές ζωές και περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης που συχνά γίνονταν ανεκτά.
Άρα, η επιλογή δεν είναι απαραίτητα ανάμεσα στον πράκτορα που θυσιάζει τα πάντα για την πατρίδα και στον πράκτορα που δεν σηκώνει τηλέφωνο επειδή έχει Pilates. Ίσως υπάρχει και μια ενδιάμεση λύση, στην οποία η CIA συνεχίζει να κάνει τη δουλειά της χωρίς να θεωρεί αυτονόητο ότι οι εργαζόμενοί της δεν δικαιούνται προσωπική ζωή.
Η ίδια η Υπηρεσία, άλλωστε, δεν φαίνεται να αντιμετωπίζει κρίση προσλήψεων. Εξακολουθεί να δέχεται τεράστιο αριθμό αιτήσεων και να προσελκύει νέους ανθρώπους με υψηλή κατάρτιση, ειδικά σε τομείς όπως η τεχνολογία, η τεχνητή νοημοσύνη και η κυβερνοασφάλεια.
Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι αν η Gen Z θέλει να μπει στη CIA. Είναι αν η CIA μπορεί να την κρατήσει χωρίς να της ζητήσει να ζήσει σαν να βρίσκεται μόνιμα σε ταινία του Ψυχρού Πολέμου.
Ο κόσμος αλλάζει, ακόμη και για τους κατασκόπους
Η υπόθεση είναι ακόμη μία απόδειξη ότι η Gen Z μπήκε στην αγορά εργασίας αποφασισμένη να αλλάξει κανόνες που οι προηγούμενες γενιές θεωρούσαν αδιαπραγμάτευτους. Δεν εντυπωσιάζεται εύκολα από τίτλους, δεν πιστεύει στην τυφλή υπακοή και δεν θεωρεί την εξουθένωση παράσημο επαγγελματικής αφοσίωσης. Κι αν κατάφερε να κάνει ακόμη και τη CIA να συζητά για work-life balance, ίσως τελικά να είναι η πιο ισχυρή γενιά που εμφανίστηκε ποτέ.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι ο κατάσκοπος του μέλλοντος θα ξέρει να χειρίζεται τεχνητή νοημοσύνη, να εξαφανίζει τα ψηφιακά του ίχνη και να στρατολογεί πηγές σε εχθρικό έδαφος. Απλώς, πριν ξεκινήσει, θα ήθελε να ξέρει αν η θέση είναι hybrid και πόσες ημέρες άδεια δικαιούται.
