Δεν έχει φωνές. Δεν έχει χάος. Δεν έχει το κλασικό άγχος της εστίασης. Κι όμως, είναι συνεχώς γεμάτη. Σε μια χώρα όπου η κουζίνα είναι συνώνυμη της έντασης, μια πιτσαρία στην Ιταλία ακολουθεί τον δικό της, ριζοσπαστικά ήρεμο δρόμο, και πετυχαίνει. Η πιτσαρία αυτή στελεχώνεται αποκλειστικά από εργαζόμενους στο φάσμα του αυτισμού και αποτελεί δημιούργημα του Nico Acampora, ο οποίος την ίδρυσε μετά τη διάγνωση του γιου του, Leo. Όχι ως φιλανθρωπικό εγχείρημα, αλλά ως έναν κανονικό, βιώσιμο χώρο εργασίας που απλώς σχεδιάστηκε σωστά.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Ένας χώρος που δεν καταπιέζει
Από την πρώτη στιγμή, όλα έγιναν με πρόθεση. Ο χώρος έχει ηχοαπορροφητικά υλικά, ήπιες χρωματικές παλέτες, ελεγχόμενο εξαερισμό ώστε να αποφεύγονται έντονες μυρωδιές και σαφή χωρικά σήματα που βοηθούν τους εργαζόμενους να προσανατολίζονται χωρίς σύγχυση.
Δεν υπάρχει φωνή που υψώνεται για να «τρέξει» η παραγγελία. Δεν υπάρχει το αγχωτικό κλατάρισμα που κάνει την κουζίνα πεδίο μάχης. Αντίθετα, υπάρχει ρυθμός, σαφήνεια και προβλεψιμότητα, στοιχεία που για πολλούς ανθρώπους στο φάσμα δεν είναι πολυτέλεια, αλλά προϋπόθεση.
Στην κουζίνα, τα συστήματα είναι αυτοματοποιημένα ώστε οι πίτσες να μη καίγονται, ενώ η διάταξη του χώρου επιτρέπει σε όλους να βλέπουν ο ένας τον άλλον. Αυτό μειώνει το άγχος, αυξάνει την αίσθηση ασφάλειας και ενισχύει τη συνεργασία.
Αυτό που ξεκίνησε ως μια σκέψη αργά το βράδυ, έχει σήμερα εξελιχθεί σε δύο πλήρως κλεισμένα εστιατόρια, με περισσότερους από 40 εργαζόμενους στο φάσμα του αυτισμού. Μια τρίτη πιτσαρία ετοιμάζεται να ανοίξει σύντομα στη Ρώμη. Για ανθρώπους όπως ο Lorenzo, που στο παρελθόν ζούσε σε ίδρυμα και πάλευε με τον αυτοτραυματισμό, η δουλειά αυτή δεν πρόσφερε απλώς εισόδημα. Πρόσφερε σκοπό, σταθερότητα και αίσθηση ότι ανήκει κάπου.
Όταν το πρόβλημα δεν είναι ο άνθρωπος, αλλά το περιβάλλον
Το πρότζεκτ έχει ανοίξει μια ευρύτερη συζήτηση γύρω από την εργασία, την αξιοπρέπεια και το τι σημαίνει πραγματική συμπερίληψη. Γιατί το ερώτημα δεν είναι αν τα άτομα στο φάσμα «μπορούν να δουλέψουν», αλλά αν οι χώροι εργασίας είναι σχεδιασμένοι για να τα χωρέσουν. Η πιτσαρία αυτή δεν «προσαρμόζει» τους ανθρώπους στο σύστημα. Προσαρμόζει το σύστημα στους ανθρώπους. Και κάπου εκεί, αλλάζει τα δεδομένα. Ίσως τελικά η επιτυχία της να μην έχει να κάνει μόνο με την πίτσα, αλλά με το απλό και συχνά ξεχασμένο γεγονός ότι όταν νιώθεις ασφαλής να είσαι ο εαυτός σου, μπορείς να ανθίσεις.
Πηγή: “Pizzeria staffed by those on autism spectrum thrives in Italy” – CBC News
