Ένας νέος πλανήτης έρχεται να ταράξει γλυκά τα νερά της αστρονομίας και να ξαναφέρει στο προσκήνιο το αιώνιο ερώτημα: είμαστε μόνοι στο σύμπαν; Ο λόγος για τον HD 137010 b, έναν υποψήφιο εξωπλανήτη με χαρακτηριστικά που θυμίζουν Γη… αλλά και Άρη, ο οποίος εντοπίστηκε σε απόσταση περίπου 146 ετών φωτός από το ηλιακό μας σύστημα.
Η ανακάλυψη δημοσιεύθηκε στο Astrophysical Journal Letters και βασίστηκε σε δεδομένα που είχε καταγράψει ήδη από το 2017 το διαστημικό τηλεσκόπιο Kepler, στο πλαίσιο της αποστολής K2. Ο πλανήτης φαίνεται να είναι περίπου 6% μεγαλύτερος από τη Γη και περιφέρεται γύρω από ένα άστρο παρόμοιο με τον Ήλιο, ολοκληρώνοντας μία πλήρη τροχιά σε περίπου 355 ημέρες — σχεδόν όσο και το δικό μας έτος.
Το στοιχείο που κάνει τους επιστήμονες να κρατούν την ανάσα τους είναι ότι υπάρχει περίπου 50% πιθανότητα ο HD 137010 b να βρίσκεται στη λεγόμενη «κατοικήσιμη ζώνη» του άστρου του. Δηλαδή σε μια απόσταση όπου, θεωρητικά, θα μπορούσε να υπάρχει υγρό νερό στην επιφάνειά του. Και ως γνωστόν, όπου υπάρχει νερό, υπάρχει και η πιθανότητα ζωής.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί και το γεγονός ότι το άστρο του πλανήτη βρίσκεται σχετικά «κοντά» σε κοσμικούς όρους. Όπως εξηγούν οι ερευνητές, ο πλησιέστερος μέχρι σήμερα γνωστός πλανήτης παρόμοιου τύπου που κινείται σε κατοικήσιμη ζώνη απέχει σχεδόν τέσσερις φορές περισσότερο και είναι πολύ πιο αμυδρός, γεγονός που δυσκολεύει την παρατήρησή του.
Ο HD 137010 b εντοπίστηκε μέσω της κλασικής πλέον μεθόδου διέλευσης: όταν πέρασε μπροστά από το άστρο του, προκάλεσε μια ανεπαίσθητη πτώση στη φωτεινότητά του. Το πρώτο αυτό «σήμα» δεν το εντόπισαν αλγόριθμοι, αλλά άνθρωποι. Συγκεκριμένα, εθελοντές επιστήμονες-πολίτες του προγράμματος Planet Hunters, ανάμεσά τους και ο δρ Αλεξάντερ Βέννερ, ο οποίος συμμετείχε στο πρόγραμμα όταν ήταν ακόμη μαθητής λυκείου και σήμερα είναι ο πρώτος συγγραφέας της μελέτης.
Αρχικά, οι επιστήμονες ήταν επιφυλακτικοί. Μετά από επανειλημμένους ελέγχους, ωστόσο, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για ένα σχεδόν «εγχειριδιακό» παράδειγμα διέλευσης πλανήτη μπροστά από το άστρο του — ένα από εκείνα τα ευρήματα που δεν εμφανίζονται συχνά τόσο καθαρά.
Το τοπίο, πάντως, δεν είναι ειδυλλιακό. Το άστρο του HD 137010 b είναι πιο ψυχρό και λιγότερο φωτεινό από τον Ήλιο, κάτι που σημαίνει ότι η επιφανειακή θερμοκρασία του πλανήτη εκτιμάται πως μοιάζει περισσότερο με αυτήν του Άρη, με τιμές που ενδέχεται να πέφτουν κάτω από τους -70 βαθμούς Κελσίου.
Η δρ Σάρα Γουέμπ από το Πανεπιστήμιο Swinburne, η οποία δεν συμμετείχε στην έρευνα, χαρακτήρισε την ανακάλυψη «πολύ συναρπαστική», υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι απαιτούνται περισσότερα δεδομένα για οριστική επιβεβαίωση. Μέχρι στιγμής έχει καταγραφεί μόνο μία διέλευση, ενώ συνήθως απαιτούνται τουλάχιστον τρεις για να «κλειδώσει» η ύπαρξη ενός πλανήτη.
Και σαν να μην έφτανε αυτό, υπάρχει και ένα εναλλακτικό σενάριο: ο HD 137010 b μπορεί να μην είναι ένας δεύτερος πλανήτης-Γη, αλλά ένας «υπερ-χιονόμπαλα» κόσμος. Ένας μεγάλος, παγωμένος πλανήτης με άφθονο νερό — κυρίως όμως σε μορφή πάγου.
Και κάπου εκεί έξω, 146 έτη φωτός μακριά, ίσως υπάρχει ένας κόσμος που μοιάζει λίγο με εμάς. Ή τουλάχιστον μας κάνει να ονειρευόμαστε ξανά
