Αν νιώθεις τύψεις κάθε φορά που θέλεις να κοιμηθείς μέσα στη μέρα, μπορεί να υπάρχει ένα μικρό επιστημονικό επιχείρημα υπέρ σου. Μια νέα μελέτη από ερευνητές του University College London και του University of the Republic στην Ουρουγουάη δείχνει ότι οι άνθρωποι που έχουν την τάση να κάνουν τακτικά μεσημεριανούς ύπνους (naps) φαίνεται να έχουν, κατά μέσο όρο, μεγαλύτερο συνολικό όγκο εγκεφάλου, έναν δείκτη που σχετίζεται με την υγεία του εγκεφάλου και τη γήρανση.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια γενετική μέθοδο ανάλυσης (Mendelian randomization), η οποία βασίζεται σε γονιδιακές παραλλαγές που επηρεάζουν την τάση ενός ατόμου να κοιμάται μέσα στη μέρα. Στη συνέχεια εξέτασαν δεδομένα από πάνω από 35.000 άτομα της UK Biobank, συμπεριλαμβανομένων μαγνητικών τομογραφιών εγκεφάλου. Το εύρημα ήταν σταθερό: όσοι είχαν γενετική προδιάθεση για daytime naps εμφάνιζαν όγκο εγκεφάλου που αντιστοιχούσε περίπου σε 2,6 έως 6,5 χρόνια “λιγότερης γήρανσης”.
Σημαίνει ότι ο ύπνος μεγαλώνει τον εγκέφαλο;
Όχι ακριβώς. Οι ερευνητές ξεκαθαρίζουν ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει αιτιότητα, δηλαδή δεν μπορούμε να πούμε ότι “ο ύπνος μέσα στη μέρα μεγαλώνει τον εγκέφαλο”. Αλλά το σημαντικό είναι ότι η γενετική προσέγγιση μειώνει πολλούς εξωτερικούς παράγοντες (όπως τρόπος ζωής, συνήθειες κ.λπ.), άρα ενισχύει την ένδειξη ότι η σύνδεση δεν είναι τυχαία.
Και η μνήμη; η συγκέντρωση;
Ενδιαφέρον είναι ότι δεν βρέθηκε άμεση σύνδεση ανάμεσα στην τάση για naps και σε τεστ μνήμης, αντίδρασης ή οπτικής επεξεργασίας. Ωστόσο, προηγούμενες μελέτες δείχνουν ότι οι σύντομοι ύπνοι μπορούν να έχουν άμεση θετική επίδραση στη συγκέντρωση και στη γνωστική απόδοση.
Πόσο πρέπει να διαρκεί ένας καλός nap;
Η μελέτη δεν είχε δεδομένα για τη διάρκεια του ύπνου, αλλά προηγούμενη έρευνα δείχνει ότι τα σύντομα naps, περίπου 20 έως 30 λεπτά, φαίνεται να προσφέρουν τα μεγαλύτερα οφέλη, χωρίς να επηρεάζουν τον βραδινό ύπνο.
Είναι η μεγαλύτερη μελέτη μέχρι σήμερα που συνδέει τη συχνή ανάγκη για μεσημεριανό ύπνο με τη δομή του εγκεφάλου. Και αν και χρειάζεται περισσότερη έρευνα, ειδικά σε διαφορετικούς πληθυσμούς, το συμπέρασμα είναι αρκετά απλό: ίσως ο μεσημεριανός ύπνος δεν είναι “τεμπελιά”, αλλά ίσως είναι ένας πολύ πιο φυσικός τρόπος να δίνεις στον εγκέφαλό σου ένα μικρό reset μέσα στη μέρα.
