Υπάρχει μια μορφή απώλειας που δε συνοδεύεται από καβγάδες, φωνές ή θεαματικούς χωρισμούς. Δεν έχει δραματικές εξόδους ούτε τελεσίδικες δηλώσεις. Είναι αθόρυβη, σχεδόν ανεπαίσθητη. Συμβαίνει όταν, μέσα σε μια σχέση, αρχίζεις να μετακινείς τον εαυτό σου λίγο πιο πίσω. Όχι από αδυναμία, αλλά από αγάπη. Ούτε από υποχρέωση, αλλά από φόβο μήπως χαθεί αυτό που έχεις.
Στην αρχή όλα μοιάζουν φυσιολογικά. Κάθε σχέση χρειάζεται προσαρμογές, υποχωρήσεις, συμβιβασμούς. Δεν είναι εγωιστικό να θέλεις να κρατήσεις μια ισορροπία. Έτσι, επιλέγεις να μην επιμείνεις σε κάτι που για σένα είναι σημαντικό. Λες «δεν πειράζει». Μια φορά. Δύο φορές. Ίσως και δέκα. Κι επειδή η αγάπη συνδέεται με τη φροντίδα, πείθεις τον εαυτό σου πως το να βάζεις τον άλλον πρώτο είναι απόδειξη συναισθηματικής ωριμότητας.
Όμως κάπου εκεί αρχίζει η μετατόπιση. Οι ανάγκες σου γίνονται λιγότερο επείγουσες. Οι επιθυμίες σου λιγότερο σημαντικές. Αρχίζεις να φιλτράρεις όσα λες για να μη δημιουργήσεις ένταση. Να μειώνεις τη φωνή σου για να μη χαρακτηριστείς απαιτητικός. Να καταπίνεις παράπονα για να μη χαλάσει το κλίμα. Και χωρίς να το καταλάβεις, εκπαιδεύεις τον εαυτό σου να χωράει σε μικρότερο χώρο.
Η απώλεια του «εγώ» δεν έρχεται με μια απόφαση. Έρχεται σε συσσωρευμένες καταστάσεις. Με τις φορές που διάλεξες να μην εκφραστείς. Με τις στιγμές που ένιωσες αδικία αλλά προτίμησες την ηρεμία. Με τα όνειρα που μπήκαν σε αναμονή γιατί «τώρα προέχει η σχέση». Το πρόβλημα δεν είναι η προσφορά. Είναι όταν η προσφορά γίνεται μονόδρομος και η αυτοπαραίτηση κανόνας.
Σε αυτό το σημείο γεννιέται μια εσωτερική σύγκρουση. Από τη μία θέλεις να είσαι δοτικός, υποστηρικτικός, παρών. Από την άλλη νιώθεις ένα αδιόρατο κενό. Σαν να έχεις απομακρυνθεί από κάτι ουσιαστικό. Σαν να έχεις προδώσει μια παλαιότερη εκδοχή σου, εκείνη που ήξερε τι θέλει, που είχε όρια, που δε φοβόταν να διεκδικήσει.
Κι όμως, δεν το ονομάζεις προδοσία. Το ονομάζεις αγάπη.
Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη παγίδα. Έχουμε μάθει να ταυτίζουμε την αγάπη με τη θυσία. Να θεωρούμε αυτονόητο ότι για να διατηρηθεί μια σχέση πρέπει κάποιος να κάνει πίσω. Και συχνά, αυτός ο κάποιος είμαστε εμείς. Γιατί φοβόμαστε την εγκατάλειψη. Γιατί έχουμε επενδύσει χρόνο, συναίσθημα και προσδοκίες. Γιατί δε θέλουμε να φανούμε «υπερβολικοί». Το αποτέλεσμα όμως είναι βαθύ και μακροπρόθεσμο. Όταν βάζεις συστηματικά τον εαυτό σου σε δεύτερη μοίρα, η αυτοεκτίμησή σου φθείρεται. Μαθαίνεις να μετράς την αξία σου μέσα από την αποδοχή του άλλου. Να προσαρμόζεσαι για να αγαπηθείς. Να μικραίνεις για να μη χαθείς. Και κάποια στιγμή, αναρωτιέσαι πότε ακριβώς έπαψες να είσαι προτεραιότητα για σένα.
Η συνειδητοποίηση είναι σκληρή. Έρχεται συνήθως όταν η σχέση κλονίζεται ή τελειώνει. Τότε που, μέσα στο κενό, έρχεσαι αντιμέτωπος με μια αλήθεια: δεν έχασες μόνο τον άλλον, αλλά έχασες και εσένα. Την ελευθερία σου να εκφράζεσαι χωρίς φόβο. Τη βεβαιότητα ότι οι ανάγκες σου έχουν αξία. Τη δύναμη να λες «όχι» χωρίς ενοχές.
Ωστόσο, αυτή η στιγμή είναι και ευκαιρία. Γιατί η αναγνώριση της απώλειας είναι το πρώτο βήμα επιστροφής. Το να παραδεχτείς ότι έβαλες τον εαυτό σου σε δεύτερη μοίρα δεν είναι ένδειξη αδυναμίας. Είναι πράξη ειλικρίνειας. Και από την ειλικρίνεια ξεκινά η επανασύνδεση. Το ζητούμενο δεν είναι να σταματήσεις να αγαπάς. Είναι να μάθεις να αγαπάς χωρίς να αυτοαναιρείσαι. Να καταλάβεις ότι τα όρια δε διαλύουν τις σχέσεις αλλά τις προστατεύουν. Ότι η διεκδίκηση δεν είναι απειλή, είναι υγεία. Ότι το «εγώ» και το «εμείς» δεν είναι αντίπαλοι και μπορούν να συνυπάρχουν.
Μια ώριμη σχέση δεν απαιτεί την εξαφάνιση της προσωπικότητας. Δε χρειάζεται να μικρύνεις για να παραμείνεις. Αντίθετα, ανθίζει όταν και οι δύο πλευρές διατηρούν τον πυρήνα τους. Όταν υπάρχει χώρος για επιθυμίες, διαφωνίες, διαφορετικές ανάγκες. Όταν το «μαζί» δεν καταπίνει το «εγώ».
Η μεγαλύτερη πράξη αγάπης, τελικά, δεν είναι να βάλεις τον εαυτό σου τελευταίο. Είναι να σταθείς δίπλα στον άλλον χωρίς να εγκαταλείπεις εσένα. Να θυμάσαι ότι αξίζεις την ίδια φροντίδα που προσφέρεις. Ότι η παρουσία σου δεν πρέπει να κοστίζει την αυθεντικότητά σου. Γιατί όταν παρατάς τον εαυτό σου για να κρατήσεις κάποιον, το τίμημα είναι βαρύ. Κι όταν επιστρέφεις σε εσένα, συνειδητοποιείς κάτι απλό αλλά καθοριστικό: η αγάπη που απαιτεί την απώλειά σου δεν είναι αγάπη. Είναι φόβος μεταμφιεσμένος σε ανάγκη.
Και από τον φόβο δεν γεννιούνται υγιείς δεσμοί. Από την αυτογνωσία, όμως, μπορούν να γεννηθούν.
Συντάκτης: Μαρία Τσιρώνη
