Όσοι έχουμε εφήβους και προεφήβους στο οικείο περιβάλλον μας, ίσως έχουμε παρατηρήσει τη μεγάλη αύξηση της χρήσης διαδικτυακών παιχνιδιών μέσω από διάφορες πλατφόρμες. Όλο και περισσότεροι χρήστες διαλέγουν πλέον αυτόν τον τρόπο διασκέδασης, με το μεγαλύτερο ποσοστό να είναι ανήλικοι.
Πολύ δυνατό παράδειγμα αυτής της τάσης είναι το Roblox, όπου μπορεί να προσφέρει δημιουργικότητα και διασκέδαση, αλλά δεν παύει να ευδοκιμεί και σοβαρούς κινδύνους.
Πιο συγκεκριμένα, τι είναι το Roblox;
Το Roblox δεν είναι ένα μόνο παιχνίδι, αλλά μια διαδικτυακή πλατφόρμα που επιτρέπει στους χρήστες να δημιουργούν, να παίζουν και να μοιράζονται χιλιάδες διαφορετικά παιχνίδια και εικονικούς κόσμους. Οι χρήστες αλληλεπιδρούν μεταξύ τους μέσω χαρακτήρων (avatars), συνομιλίας κειμένου ή φωνής και κοινών δραστηριοτήτων μέσα στο παιχνίδι.
Λόγω της «ανοιχτής» φύσης της, ωστόσο, η πλατφόρμα είναι συχνά μέρος όπου δρουν επιτήδειοι εις βάρος νέων. Μέχρι το 2023 είχαν καταγραφεί 13.000 περιστατικά grooming, ενώ μόνο στις ΗΠΑ έχουν γίνει πάνω από 25 συλλήψεις.
Τα παιδιά επικοινωνούν με αγνώστους, όπου μπορεί αυτοί να είναι ενήλικοι που προσποιούνται ότι είναι συνομήλικοί τους, και να πέσουν θύματα ψυχολογικής χειραγώγησης (grooming), για να κερδίσουν την εμπιστοσύνη τους. Τα φίλτρα σε τέτοιες πλατφόρμες συνήθως δεν είναι επαρκή, με αποτέλεσμα εικόνες βίας, σεξουαλικό περιεχόμενο και παιχνίδια εκδίκησης να είναι συχνά μέρος των παιχνιδιών και οι ανήλικοι να είναι εκτεθειμένοι σε ακατάλληλο, για την ηλικία τους, περιεχόμενο. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, τα παιδιά δεν εκτίθενται μόνο σε υλικό που δεν μπορούν να διαχειριστούν, αλλά μπορεί να γίνουν και στόχος εκφοβισμού (cyberbullying), με τη μορφή απειλών, προσβολών ή ακόμη και κοινωνικού αποκλεισμού. Παράλληλα, σε πολλά παιχνίδια χρησιμοποιούνται εικονικά νομίσματα, με αποτέλεσμα να υπάρχει κίνδυνος και για οικονομικές απάτες, ενώ δεν είναι σπάνια και η κοινοποίηση προσωπικών δεδομένων, όπως φωτογραφίες, τηλέφωνα κτλ., σε αγνώστους.
Μπροστά σε όλα αυτά, γεννάται εύλογα το ερώτημα: πώς όμως μπορούμε να προστατέψουμε τα παιδιά μας και να τους χαρίσουμε έναν ασφαλή τρόπο διασκέδασης;
Σίγουρα η απαγόρευση και ο αποκλεισμός δεν είναι λύση. Πολλές φορές φέρνει εντελώς τα αντίθετα αποτελέσματα.
Πολύ σημαντικός είναι ο γονικός έλεγχος. Σίγουρα δε γίνεται να είστε μόνιμα από πάνω του, αλλά ένας συχνός έλεγχος είναι απαραίτητος. Η υοριοθέτηση στη χρήση των διαδικτυακών παιχνιδιών αποτελεί επίσης σημαντικό ζήτημα. Η έλλειψη ενός συγκεκριμένου timeline μπορεί να οδηγήσει σε εθισμό, μειωμένη σχολική επίδοση και απομάκρυνση από δραστηριότητες του πραγματικού κόσμου. Η θέσπιση σαφών χρονικών ορίων και η ενθάρρυνση εναλλακτικών δραστηριοτήτων, όπως ο αθλητισμός και η κοινωνική συναναστροφή, βοηθούν στη διατήρηση της ισορροπίας. Γι’ αυτό τα όρια στον χρόνο, αλλά και στο είδος του παιχνιδιού, είναι σημαντικά.
Ενημερώστε τα παιδιά για τους κινδύνους. Πείτε ότι δεν επιτρέπεται να βρεθούν με αγνώστους από κοντά ή να ανταλλάξουν προσωπικά στοιχεία, αλλά πείτε τους και γιατί. Τα παιδιά καταλαβαίνουν πολλά περισσότερα από ό,τι νομίζουν. Ενθαρρύνετε να σας μιλήσουν για ό,τι τους ενόχλησε ή τους φάνηκε περίεργο την ώρα του παιχνιδιού. Έπειτα, ελέγξτε την ηλικιακή σήμανση (PEGI) και το περιεχόμενο πριν την εγκατάσταση ενός παιχνιδιού.
Προσωπική μου άποψη; Ότι κάπου εδώ πρέπει να μπει και το σχολείο. Η ασφαλής χρήση του διαδικτύου θα έπρεπε, πια, να είναι μάθημα ή τμήμα μαθήματος στο σχολείο και μάλιστα από μικρή ηλικία, διότι η ενημέρωση από εκπαιδευτικούς και η συζήτηση για την ασφάλεια μπορεί να ενισχύσει τη γνώση και την αναγνώριση του κινδύνου.
Το μόνο σίγουρο είναι ότι η προστασία των ανηλίκων από τους κινδύνους των διαδικτυακών παιχνιδιών δεν έρχεται με απαγορεύσεις και “όχι”, αλλά με ενημέρωση, παρουσία και σωστή καθοδήγηση. Ο ψηφιακός κόσμος είναι ήδη κομμάτι της ζωής τους και όσο κι αν θα θέλαμε να τον κρατήσουμε έξω, απλώς δε γίνεται. Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να είμαστε εκεί. Να ακούμε, να ρωτάμε, να βάζουμε όρια χωρίς φόβο και πανικό. Γιατί τα παιχνίδια δεν είναι από μόνα τους το πρόβλημα. Το πρόβλημα ξεκινά όταν τα παιδιά μένουν μόνα τους μέσα σε έναν κόσμο που δεν ξέρουν πώς να διαχειριστούν.
Συντάκτης: Βαλάντου Σαρρή
