«ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΚΛΗΡΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ»
«ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΕΧΕΙ Β!Α, ΣΚΗΝΕΣ Σ3Ξ, ΑΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΦΡΑΣΕΟΛΟΓΙΑ»
«ΤΑ 10 ΤΟΠ ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΑ ΣΠΙΤΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ. ΜΗΝ ΠΑΤΕ ΝΥΧΤΑ»
Πες μου ειλικρινά, με το χέρι στο ευαγγέλιο που λένε, βλέποντας τις παραπάνω φράσεις ποιο είναι πιθανότερο βάσει αντανακλαστικών; Να προσπεράσεις τις σκληρές εικόνες ή να πατήσεις με ταχύτητα φωτός πάνω στο link; Μην σκας, ο ανιχνευτής ψεύδους σε τσάκωσε. Έχεις ήδη στείλει τον σύνδεσμο σε άλλα 7 άτομα ως τις 00.00. Η περιέργεια είναι ενσωματωμένη στο ντι εν έι μας, παίδες. Σκληρή αλήθεια loading. Όπως αναφέραμε και στο άρθρο με το πείραμα της ουλής, που οι άνθρωποι νόμιζαν πως είχαν μια τεράστια ζωγραφισμένη ουλή στο πρόσωπό τους, ενώ δεν ίσχυε, αλλά μόνο στη σκέψη ήταν πεπεισμένοι ότι όλοι γύρω τους κοίταζαν περίεργα, έτσι και στο φαινόμενο που θα αναλύσουμε σήμερα υπάρχει μπόλικο «ανθυποβάλλεσται».
Το φαινόμενο Streisand έχει βαπτιστεί από τη γνωστή Αμερικανίδα τραγουδίστρια Barbara Streisand, η οποία το 2003 κινήθηκε νομικά εναντίον φωτογράφου, με σκοπό την απόσυρση αεροφωτογραφίας του σπιτιού της στο Μαλιμπού που αποτελούσε μέρος έρευνας για τη διάβρωση των ακτών. Ενώ το σπίτι της ελάχιστα γνωστοποιημένο ήταν προτού εκείνη προβεί σε #ερεκατιμηνύσειςπουθαπέσουν, κατάφερε να προκαλέσει ντόρο γύρω από αυτό και, ενώ οι προβολές ήταν αμελητέες, κατέληξε στην απόλυτη βαϊραλιά. Έβαλε τα χεράκια της και έβγαλε τα ματάκια της, όπως λέει ο σοφός λαός.
Το Streisand effect κατέληξε να αποτελεί κοινωνικό φαινόμενο, το οποίο σίγουρα είναι πιο relatable από ποτέ στη σύγχρονη πραγματικότητα του ανελέητου σκρολαρίσματος, του μηδενικού φιλτραρίσματος, του deep-fake, των fake news που ταξιδεύουν πλέον πιο γρήγορα και από εσένα στη λεκάνη μετά από μίλκο και τυρόπιτα. Σίγουρα αυτό που χαρακτηρίζουμε ως αντίστροφη ψυχολογία το βλέπουμε σε καθημερινά παραδείγματα και μας ασκείται από τα γεννοφάσκια μας. Όταν είσαι ακόμα υπό την προστασία του ακαταλόγιστου της ηλικίας, προκειμένου να κάνεις αυτό που «πρέπει», συχνά οι γονείς/δάσκαλοι/φίλοι θα σου πουν να κάνεις ακριβώς το αντίθετο. Λέτε να πιάνει και με τους εργοδότες; «Όχι καλέ, μη μου κάνετε αύξηση, θα πέσει η αποδοτικότητά μου». «Όχι, μη μου πληρώνετε υπερωρίες, γιατί δεν παίζει να ξανακάτσω διπλοβάρδια». «ΑΦΗΣΤΕ ΜΕ, ΑΛΗΤΗ», εν ολίγοις. Μήπως με τους γονείς; «Όχι ρε μαμά, μη διανοηθείς και πας σε ψυχολόγο, δεν πρόκειται ποτέ να δεις εγγόνια». «Μπαμπά, σοβαρά τώρα; Σκέφτεσαι να πας και εσύ μαζί στον ψυχολόγο, μην τυχόν και φταις και εσύ; Αν πας, θα γεμίσω γρατζουνιές το νέο σου αμάξι, λέμε».
Μακάρι βέβαια να ήταν όλα τόσο αθώα και χιουμοριστικά χαριτωμένα, αλλά δυστυχώς το φαινόμενο αυτό πάει πολύ μακριά και είναι μία από τις μακράν μεγαλύτερες μάστιγες που πρέπει να ξορκίσουμε asap. Από εκδικητική π0ρνογραφία, μέχρι βίντεο με βασανισμούς ζώων/παιδιών, ξύλο από παρέα γυμνασιόπαιδων σε συμμαθητή τους σε μια πλατεία, σκηνές πολέμου (μην αγχώνεστε, μετά το WWII σταμάτησαν αυτά – ειρήνη ημίν), τραγουδιστές που καταρρέουν στην πίστα γιατί έπαθαν εγκεφαλικό επί σκηνής και όλα τα μέσα τρέχουν να αναπαράξουν τη στιγμή, μη τυχόν και δεν έχουμε τόση φαντασία να την οπτικοποιήσουμε. Τα βίντεο-κλειδαρότρυπα είναι πάντα νούμερο ένα στις αναζητήσεις και εκεί, όχι, δεν φταίνε μόνο όσοι έκαναν την αισχρή κίνηση να τα κοινοποιήσουν, αλλά και όσοι με υπερβάλλοντα ζήλο τα αναζητούν το δευτερόλεπτο που σκάει η «είδηση κιτρινιάς».
Σε άλλα νέα, όταν το θέμα παίρνει παγκόσμιες ή κοινωνικοπολιτικές διαστάσεις και προσπαθούν κυβερνήσεις να το φιμώσουν, εκεί απλά θα πολλαπλασιαστεί η είδηση από κάθε πιθανό μέσο και ενδέχεται να δημιουργηθούν και νέα apps εν μία νυκτί για να ανέβει το «σκάνδαλο» και εκεί. Μην ξεχνάμε το Twitter ban του Ερντογάν το 2014 στην Τουρκία, με αποτέλεσμα οι χρήστες να μοιράζονται VPN guides παντού. Και κάπως έτσι το Twitter πήρε αύξηση και προαγωγή 2 σε 1.
Σε επίπεδο βιομηχανίας, ως κλασικό Streisand effect έχουμε την υπόθεση με τη Sony Pictures και το «The Interview», μια κωμωδία που σατίριζε τον Kim Jong-un και η υπόθεση περιλάμβανε το σχέδιο δολοφονίας του. Λίγο πριν την κυκλοφορία, η Sony δέχτηκε τεράστιο χακάρισμα, διέρρευσαν emails, προσωπικά δεδομένα και ακυκλοφόρητες ταινίες. Οι χάκερς, που αποδόθηκαν στη Βόρεια Κορέα, απείλησαν με επιθέσεις σε κινηματογράφους που θα πρόβαλλαν την ταινία. Στην αρχή, η Sony Pictures ακύρωσε την πρεμιέρα στους κινηματογράφους, σε μια προσπάθεια να «θάψει» την ταινία για λόγους ασφαλείας. Ενώ μέχρι εκείνη τη στιγμή το «Interview» ήταν μια ακόμα κωμωδία που παίζει να προσπερνούσες στο Netflix, έγινε παγκόσμιο πολιτικό και πολιτισμικό θέμα. Η ταινία θεωρήθηκε σύμβολο ελευθερίας του λόγου και ο κόσμος ήθελε οπωσδήποτε να τη δει. Μετά από αυτό, η ταινία κυκλοφόρησε online και έσπασαν τα κοντέρια.
Σε επίπεδο marketing, πολλές επιχειρήσεις ή infuencers/content creators ζητούν να κατέβουν τυχόν αρνητικά σχόλια και κριτικές, απειλώντας ακόμα και με μηνύσεις σε πολλές περιπτώσεις, καταφέρνοντας έτσι να διχαστεί ακόμα περισσότερο το «σχίσμα» και να γίνεται νούμερο ένα τρέντ στο X. Σε επίπεδο social media, αν ένας celebrity ζητήσει να κατέβουν μη κολακευτικές του φώτος από το internet, τότε με μαθηματική ακρίβεια θα τις δει μέχρι και η γιαγιά μας, που της έχουμε κάνει 32 τουτόριαλ πώς να παίρνει τηλέφωνο και θα της κάνουμε άλλα τόσα γιατί τ’ αξίζει η τσαχπίνα γιαγιά.
«There is no such thing as bad press»… is it?
Συντάκτης: Daphne
