Ο Τραμπ αποφάσισε ότι μάλλον ψήνεται να αγοράσει τη Γροιλανδία

Τις τελευταίες ημέρες, ένα ρεπορτάζ της Daily Mail άνοιξε μια συζήτηση που ξεπερνά κατά πολύ τα όρια της είδησης. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το οποίο αναπαράχθηκε από διεθνή μέσα όπως οι Economic Times, TASS, TRT και Times Now, ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να έχει δώσει εντολή στους διοικητές των ειδικών δυνάμεων των ΗΠΑ να εκπονήσουν σχέδιο για πιθανή εισβολή στη Γροιλανδία. Δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση. Υπάρχει όμως κάτι εξίσου σημαντικό: το γεγονός ότι μια τέτοια ιδέα συζητιέται ανοιχτά, σαν να πρόκειται για ένα στρατηγικό παιχνίδι σε χάρτη, ενώ πίσω από τους αριθμούς υπάρχουν πραγματικοί άνθρωποι.

Η στρατιωτική ηγεσία των ΗΠΑ εμφανίζεται επιφυλακτική, επικαλούμενη νομικά και συνταγματικά εμπόδια, καθώς και την απουσία πολιτικής στήριξης από το Κογκρέσο. Την ίδια στιγμή, οι σύμβουλοι του Τραμπ φέρονται να θεωρούν τη συγκυρία «ευνοϊκή», εκτιμώντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να κινηθούν άμεσα, πριν η Ρωσία ή η Κίνα ενισχύσουν περαιτέρω την παρουσία τους στην Αρκτική. Ευνοϊκή για ποιον όμως; Και με ποιο κόστος για τις κοινότητες που ζουν στον πάγο, στις μικρές πόλεις και τα χωριά της Γροιλανδίας, οι οποίες δεν ρωτήθηκαν ποτέ;

Ο ίδιος ο Τραμπ δεν έχει κρύψει τη στάση του. Σε πρόσφατες δηλώσεις του υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ πρέπει να «κατέχουν» τη Γροιλανδία για λόγους εθνικής ασφάλειας, σημειώνοντας ότι αυτό μπορεί να γίνει «με τον εύκολο ή με τον δύσκολο τρόπο». Φράσεις που, απομονωμένες από το πλαίσιο της ισχύος, μοιάζουν λιγότερο με διπλωματία και περισσότερο με προειδοποίηση. Ο Λευκός Οίκος έχει επιβεβαιώσει ότι εξετάζεται ακόμη και η αγορά του νησιού, χωρίς να αποκλείεται η χρήση στρατιωτικής δύναμης. Και εδώ, πίσω από τις λέξεις «σχέδιο» και «στρατηγική», ξεχνάμε ότι υπάρχουν άνθρωποι που ξυπνούν με το άγχος ενός μέλλοντος που άλλοι αποφασίζουν για αυτούς.

Γιατί η Γροιλανδία;

Η Γροιλανδία είναι η πιο αραιοκατοικημένη περιοχή του πλανήτη. Κι όμως, η γεωγραφική της θέση ανάμεσα στη Βόρεια Αμερική και την Αρκτική την καθιστά στρατηγικό κόμβο. Από εκεί μπορούν να αναπτυχθούν συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης πυραυλικών επιθέσεων και να παρακολουθούνται κρίσιμες ναυτικές διαδρομές. Οι ΗΠΑ διατηρούν ήδη στρατιωτική παρουσία στη βάση Pituffik (πρώην Thule) από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και, βάσει συμφωνιών με τη Δανία, μπορούν να αναπτύξουν επιπλέον δυνάμεις. Ο Τραμπ, ωστόσο, θεωρεί ότι η συμφωνία με τη Δανία δεν του αρκεί. Για εκείνον, μόνο η πλήρης ιδιοκτησία του νησιού μπορεί να προσφέρει την ασφάλεια και τον έλεγχο που θεωρεί απαραίτητα..

Οι φυσικοί πόροι παίζουν επίσης ρόλο: σπάνιες γαίες, ουράνιο, σίδηρος και πιθανά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου καθιστούν τη Γροιλανδία ιδιαίτερα ελκυστική!

Η απάντηση της Γροιλανδίας, της Δανίας και του ΝΑΤΟ

Η αντίδραση ήταν άμεση και σαφής: το νησί δεν είναι προς πώληση. Τα πολιτικά κόμματα της Γροιλανδίας ξεκαθάρισαν ότι θέλουν να αποφασίσουν οι ίδιοι για το μέλλον τους. Το ΝΑΤΟ υπενθύμισε ότι η ασφάλεια στην Αρκτική πρέπει να διασφαλίζεται συλλογικά, με σεβασμό στην κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα. Για μια συμμαχία που βασίζεται στην εμπιστοσύνη, τέτοιες ιδέες δεν δημιουργούν μόνο πολιτικό πρόβλημα· δημιουργούν ρωγμές. Και η εμπιστοσύνη, όπως και στις ανθρώπινες σχέσεις, ραγίζει πρώτα με τις κουβέντες — πριν καν γίνουν πράξεις.

Υπάρχει σύνδεση με την επίθεση στη Βενεζουέλα;

Το ζήτημα της Γροιλανδίας επανήλθε μετά τη στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα για τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο. Εκεί, η κατάσταση ήταν ακόμα πιο σκληρή: οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν επιχείρηση, εισήλθαν στο Καράκας με ειδικά σώματα και συνέλαβαν τον Μαδούρο, χωρίς προειδοποίηση ή διαβούλευση με τον λαό. Το Συνταγματικό δικαστήριο διόρισε προσωρινά την αντιπρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκες, αλλά η αβεβαιότητα παραμένει. Οι πολίτες δεν γιόρτασαν, ζουν μέσα στο άγχος και την αβεβαιότητα, ακούγοντας τις μεγάλες δυνάμεις να μιλούν για κυριαρχία και διεθνές δίκαιο, ενώ εκείνοι βιώνουν την καθημερινή ανασφάλεια.

Τι σημαίνει όλο αυτό για εμάς;

Στην πολιτική, το ερώτημα σπάνια είναι αν κάτι επιτρέπεται. Είναι αν αντέχεται! Αν μπορεί να σταθεί όχι μόνο στρατηγικά, αλλά και κοινωνικά, ανθρώπινα. Και πόσο μάλλον όταν οι ιδέες αυτές εφαρμόζονται γρήγορα, αποφασιστικά, μέσα σε μέρες ή ώρες, σε χώρους όπου οι ζωές αλλάζουν πριν καν προλάβουν να καταλάβουν τι συμβαίνει. Τα παιδιά ξυπνούν με φόβο, οικογένειες χάνουν τα πάντα, γειτονιές κοιτάζουν αμήχανες.

Κοιτάμε πίσω στην ιστορία: πολέμοι για εδάφη, πόρους, έλεγχο από την Πολωνία ως τη Νότια Αφρική, από τα Βαλκάνια έως τη Μέση Ανατολή. Οι ισχυροί αποφασίζουν για λογαριασμό των πολλών, και η ανθρώπινη διάσταση χάνεται στις κουβέντες για «στρατηγική». Το πιο ανησυχητικό ίσως δεν είναι το αν θα συμβεί κάτι τέτοιο, αλλά το πόσο εύκολα μια ακραία ιδέα γίνεται «μια επιλογή στο τραπέζι» και πώς την αποδεχόμαστε ως φυσική εξέλιξη.

Εκεί, η ευθύνη δεν βαραίνει μόνο όσους αποφασίζουν. Βαραίνει και όλους εμάς που ακούμε, που διαβάζουμε, που σχολιάζουμε και που συνηθίζουμε. Γιατί η συνήθεια είναι το πρώτο βήμα πριν χαθεί η ισορροπία πριν οι αποφάσεις για τη ζωή των άλλων σταματήσουν να μοιάζουν με επιλογή και γίνουν αδρανής αποδοχή.

Και μην νομίζετε ότι αυτά επειδή συμβαίνουν μακριά μας, δεν μας αφορούν. Τίποτα δεν είναι ποτέ τόσο μακριά όσο φαίνεται, και ποτέ δεν ξέρουμε πώς οι κινήσεις αυτές στον παγκόσμιο χάρτη θα επηρεάσουν άμεσα ή έμμεσα και τη δική μας χώρα, και τις δικές μας ζωές.