Κάθε φορά που ακούμε για «γενίκευση των συγκρούσεων» και «επικίνδυνες κλιμακώσεις», το μυαλό μας πηδάει ευθύς αμέσως στην πιο μαύρη εικόνα: έναν Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ενώ φυσικά κανείς δεν θέλει κανένα τέτοιο σενάριο να γίνει πραγματικότητα, είναι εντυπωσιακό πόσο γρήγορα οι άνθρωποι αρχίζουν να ψάχνουν… το πιο ασφαλές Airbnb του πλανήτη.
Ποιες χώρες θεωρούνται σχετικά ασφαλείς σε περίπτωση που οι εντάσεις φτάσουν στο αποκορύφωμα, με βάση γεωγραφική θέση, ουδετερότητα, φυσικά πλεονεκτήματα και γενικά χαμηλό στρατηγικό προφίλ;
Πριν αρχίσουμε όμως να φτιάχνουμε βαλίτσες, να ξεκαθαρίσουμε κάτι σοβαρό: κανένα μέρος στη Γη δεν είναι 100% ασφαλές σε μια παγκόσμια σύρραξη. Αυτό που κάνουμε εδώ είναι μια άσκηση πιθανοτήτων, όχι μια εγγύηση ζωής. Απλώς κάποιες χώρες μοιάζουν λιγότερο πιθανό να βρεθούν στο «πρωτοσέλιδο της καταστροφής». Ας τις δούμε όλες.
Ανταρκτική, το παγωμένο καταφύγιο
Ναι, η Ανταρκτική βγαίνει πρώτη στη λίστα, όχι επειδή έχει ωραίες παραλίες — έχει περισσότερο κυριολεκτικά παγωμένες παραλίες. Αλλά επειδή είναι ο πιο απομονωμένος τόπος στον πλανήτη, με τεράστιο χώρο και σχεδόν κανένα στρατιωτικό ή πολιτικό ενδιαφέρον για δυνάμεις που θα περίμεναν να εμπλακούν σε έναν παγκόσμιο πόλεμο. Αν λοιπόν θέλεις… σενάριο ταινίας επιβίωσης, αυτή είναι η πιο καθαρή επιλογή.
Ισλανδία, η ήρεμη δύναμη του Βορρά
Η Ισλανδία έχει μείνει για χρόνια μία από τις πιο ειρηνικές χώρες στον κόσμο, δεν μπλέκεται εύκολα σε διεθνείς συγκρούσεις και η γεωγραφική της απομόνωση την κρατά μακριά από τα κύρια σημεία έντασης. Ναι, έχει μαύρες παραλίες από λάβα και λουτρά για να ξεκινήσεις τη μέρα σου, αλλά σε περίπτωση πολέμου… τουλάχιστον δεν θα σε ενοχλήσει κανένας στρατηγός.
Νέα Ζηλανδία, το νότιο προπύργιο ειρήνης
Η Νέα Ζηλανδία, στο νότιο ημισφαίριο, είναι μια χώρα που έχει πολύ δρόμο μέχρι να φτάσουν οι περισσότεροι γεωπολιτικοί καυγάδες. Εκτός αυτού, διατηρεί ουδέτερη στάση στις περισσότερες διεθνείς συγκρούσεις και η φυσική της απομόνωση λειτουργεί σαν… στρατηγικό «πέπλο αορατότητας». Αν όμως πας για καλοκαιρινές διακοπές εκεί, μπορεί να είναι δύσκολο να γυρίσεις, γιατί θα… αγαπήσεις τα λαχταριστά kiwi.
Ελβετία, προφανώς
Η Ελβετία δεν είναι απλώς μια σοκολατοχώρα και χώρα με εκλεπτυσμένα ρολόγια — είναι και το poster child της ουδετερότητας. Δεν εμπλέκεται στρατιωτικά σε μεγάλες συγκρούσεις, έχει πολύπλοκο δίκτυο καταφυγίων για τον πληθυσμό της και τα Άλπεα λειτουργούν τόσο σαν γραφικοί λόφοι όσο και σαν φυσικά «τείχη». Σαν να έχεις ένα country club απέναντι σε έναν κόσμο που τρέχει να βρει καταφύγιο.
Ινδονησία και Τουβαλού, η ειρηνική απομόνωση της Ασίας-Ειρηνικού
Σε ένα άλλο μέρος του κόσμου, η Ινδονησία και το μικροσκοπικό νησιωτικό κράτος του Τουβαλού είναι στη λίστα επειδή ακολουθούν ουδέτερη εξωτερική πολιτική και δεν θεωρούνται στρατηγικοί στόχοι. Το Τουβαλού έχει περίπου 11.000 κατοίκους, δηλαδή λιγότερους από πολλούς δρόμους μιας μεγάλης πόλης, και η Ινδονησία είναι ένα αρχιπέλαγος με μεγάλο πληθυσμό αλλά χαμηλό διεθνές στρατιωτικό προφίλ. Και τα δύο βρίσκονται μακριά από τα «κεντρικά μέτωπα», επομένως θεωρούνται λιγότερο πιθανό να μπουν στο επίκεντρο.
Αργεντινή, τα λιμάνια, τα λιβάδια και οι πόροι
Η Αργεντινή μπορεί να έχει ιστορία με συγκρούσεις (π.χ. Φόκλαντς), αλλά ένας από τους λόγους που θεωρείται σχετικά ασφαλής είναι οι φυσικοί της πόροι: καλλιεργήσιμη γη, νερό, τροφή και πρόσβαση σε αγαθά που μπορεί να την καταστήσουν βιώσιμη κατά τη διάρκεια μιας παγκόσμιας κρίσης. Δηλαδή, μπορεί να μη σε «προστατεύσει» από τα πάντα, αλλά θα σε βοηθήσει να έχεις φαγητό στο τραπέζι.
Μπουτάν, η ορεινή γαλήνη της Ασίας
Το Μπουτάν, μια μικρή περίκλειστη χώρα στα Ιμαλάια, θεωρείται επίσης από τις πιο ασφαλείς περιοχές, όχι επειδή έχει πυρηνική ασπίδα (λέμε τώρα), αλλά επειδή η γεωγραφική του θέση, το ορεινό ανάγλυφο και η ιστορική του ουδέτερη στάση το καθιστούν δύσκολο στόχο. Είναι σαν το σπίτι στο τέλος του δρόμου που όλοι… ξεχνούν να συζητήσουν.
Χιλή, η Νότια Αμερική «χωρίς τρελό ραντάρ»
Τέλος, η Χιλή μπαίνει στη λίστα λόγω της μακριάς ακτογραμμής της και των φυσικών αποθεμάτων, καθώς επίσης και μιας κυβέρνησης που έχει επικεντρωθεί περισσότερο στην ανάπτυξη παρά στη στρατιωτική αντιπαράθεση. Δηλαδή, όχι ότι θα σε φυλάξουν πύραυλοι, αλλά πιθανότατα δεν θα είσαι το… πρώτο «καυτό βετζ».
Τελικό συμπέρασμα, εννοείται χωρίς πανικό. Η λίστα αυτή δεν λέει ότι αυτές οι χώρες είναι «ασφαλείς άρα απροσπέραστες», λέει όμως ότι έχουν λιγότερους λόγους να μπουν στο στόχαστρο, είτε λόγω ουδετερότητας, απόστασης είτε λόγω φυσικών πλεονεκτημάτων. Κανένα μέρος δεν είναι απολύτως ασφαλές, αλλά σε ένα φανταστικό σενάριο «world peace meltdown», κάποιες χώρες έχουν περισσότερα… plus ασφάλειας στο μοντέλο τους από άλλες.
Και ενώ διαβάζεις αυτές τις γραμμές, να θυμάσαι: η ειρήνη είναι πολύ πιο ασφαλής στόχος από το να ψάχνεις καταφύγια, γι’ αυτό και πρέπει να τη φροντίζουμε όλοι.
Συντάκτης: Ράνια Λιάσκου
