Οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν πως όταν βρίσκονται σε μια σοβαρή σχέση ή σε έναν γάμο, έχουν επενδύσει αποκλειστικά στον άνθρωπο που έχουν δίπλα τους. Ωστόσο, μια ενδιαφέρουσα κοινωνική παρατήρηση έρχεται να δείξει πως για αρκετές γυναίκες τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Υπάρχει ένα «σχέδιο Β», ένας άνθρωπος που παραμένει διακριτικά στο περιθώριο και λειτουργεί ως πιθανή εναλλακτική, σε περίπτωση που η τρέχουσα σχέση οδηγηθεί σε αδιέξοδο.
Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως backup plan phenomenon και περιγράφει την ύπαρξη ενός ατόμου που παραμένει διαθέσιμο, έστω και θεωρητικά, ως πιθανός μελλοντικός σύντροφος. Δεν πρόκειται απλώς για μια φευγαλέα σκέψη, αλλά για μια συνειδητή επιλογή που προσφέρει σε ορισμένους ανθρώπους την αίσθηση ασφάλειας απέναντι στην αβεβαιότητα που συνοδεύει τις ανθρώπινες σχέσεις.
Ποιος είναι ο άνθρωπος που μπαίνει στο «σχέδιο Β»;
Σε αντίθεση με ό,τι ίσως φαντάζεται κανείς, το πρόσωπο αυτό δεν είναι κάποιος άγνωστος που εμφανίστηκε πρόσφατα στη ζωή τους. Συνήθως πρόκειται για κάποιον που γνωρίζουν εδώ και πολλά χρόνια και με τον οποίο υπάρχει ήδη μια σχέση εμπιστοσύνης ή οικειότητας.
Οι πιο συνηθισμένες περιπτώσεις είναι:
- ένας πρώην σύντροφος ή πρώην αγαπημένος με τον οποίο δεν χάθηκαν ποτέ εντελώς οι επαφές,
- ένας άνδρας φίλος που στο παρελθόν είχε εκδηλώσει ερωτικό ενδιαφέρον,
- ένας συνάδελφος ή κάποιος από τον ευρύτερο κοινωνικό κύκλο που θεωρείται αξιόπιστος και συμβατός.
Μάλιστα, σύμφωνα με τα στοιχεία, οι περισσότερες γυναίκες γνωρίζουν αυτό το άτομο κατά μέσο όρο εδώ και επτά χρόνια. Πρόκειται, δηλαδή, για μια μακροχρόνια παρουσία και όχι για μια αυθόρμητη επιλογή της στιγμής.
Γιατί κάποιος κρατά μια «εναλλακτική»;
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι πίσω από αυτή τη συμπεριφορά βρίσκεται κυρίως η ανάγκη για συναισθηματική ασφάλεια και ο φόβος της μοναξιάς. Η σκέψη ότι υπάρχει κάποιος διαθέσιμος, αν όλα καταρρεύσουν, λειτουργεί σαν ένα ψυχολογικό δίχτυ ασφαλείας.
Για άλλους αυτό μπορεί να εκληφθεί ως ένδειξη μειωμένης αφοσίωσης στη σχέση. Για όσους όμως διατηρούν ένα τέτοιο «σχέδιο Β», αποτελεί έναν τρόπο να διαχειρίζονται το άγχος που δημιουργεί η πιθανότητα ενός χωρισμού ή μιας εγκατάλειψης.
Πώς διατηρείται αυτή η σχέση;
Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν μιλάμε απαραίτητα για σωματική απιστία. Η επαφή διατηρείται κυρίως σε συναισθηματικό επίπεδο, μέσα από περιστασιακή επικοινωνία, φιλικές συνομιλίες ή ακόμη και διακριτικό φλερτ που κρατά ζωντανή τη σύνδεση.
Συχνά, αυτές οι επικοινωνίες πραγματοποιούνται χωρίς να το γνωρίζει ο σημερινός σύντροφος. Η τεχνολογία και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν κάνει πλέον πολύ εύκολο να παραμένουν τέτοιες επαφές ενεργές χωρίς να τραβούν την προσοχή.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γεγονός ότι περίπου μία στις δέκα γυναίκες αναφέρει πως ο άνθρωπος που αποτελεί το «σχέδιο Β» έχει ήδη εκφράσει τα ερωτικά του συναισθήματα, παρ’ όλα αυτά εξακολουθεί να βρίσκεται σε αυτή τη διακριτική θέση αναμονής.
Τι σημαίνει αυτό για μια σχέση;
Η ύπαρξη ενός πιθανού αντικαταστάτη μπορεί να δημιουργήσει μια ιδιαίτερα περίπλοκη δυναμική. Ακόμη κι αν ο σημερινός σύντροφος δεν γνωρίζει τι ακριβώς συμβαίνει, δεν είναι σπάνιο να αισθάνεται ότι υπάρχει ένα συγκεκριμένο πρόσωπο που τον κάνει να νιώθει άβολα ή ανασφαλής.
Αυτή η αίσθηση μπορεί σταδιακά να διαβρώσει την εμπιστοσύνη, να δημιουργήσει αδικαιολόγητες εντάσεις ή ακόμη και ένα αίσθημα ανταγωνισμού που ο άλλος δυσκολεύεται να εξηγήσει.
Το φαινόμενο του «σχεδίου Β» δεν σημαίνει απαραίτητα ότι μια σχέση είναι καταδικασμένη. Αναδεικνύει όμως μια σύγχρονη πραγματικότητα: αρκετοί άνθρωποι μπαίνουν σε μακροχρόνιες δεσμεύσεις, ενώ ταυτόχρονα φροντίζουν, έστω και σιωπηλά, να διατηρούν μια αίσθηση προσωπικής ασφάλειας για το μέλλον. Το αν αυτή η στάση αποτελεί ένδειξη πρόνοιας ή έλλειψης πραγματικής δέσμευσης είναι ένα ερώτημα που εξακολουθεί να διχάζει.
