Φαντάσου να ξυπνάς το πρωί, να πιάνεις το κινητό σου και πριν προλάβεις να απαντήσεις σε μηνύματα ή να χαζέψεις στα social, μια εφαρμογή να σου πετάει κατάμουτρα την ερώτηση «Είσαι νεκρός;» Όχι με τη μεταφορική έννοια αλλά κυριολεκτικά.
Κάπως έτσι, μια νέα εφαρμογή έχει γίνει δημοφιλής στην Κίνα και ζητά από τους χρήστες της να επιβεβαιώνουν σε τακτά χρονικά διαστήματα ότι είναι ζωντανοί. Αν δεν το κάνουν, τότε ξεκινά μια αλυσίδα ειδοποιήσεων, ελέγχων και προειδοποιήσεων. Σαν ένα ψηφιακό «χτύπα ξύλο» που λέμε μεταξύ μας μόνο που εδώ δεν προστατεύεσαι από το κακό μάτι, αλλά από την ίδια την απουσία σου. Κουλό, φοβιστικο, αγχωτικό; Κι όμως συμβαίνει! Η εφαρμογή κυκλοφόρησε τον περασμένο Μάιο και ο κόσμος άρχισε να την κατεβάζει μαζικά. Αυτό την ανέδειξε στην πιο δημοφιλή επί πληρωμή εφαρμογή της χώρας.
Η εφαρμογή είναι καταχωρισμένη με την ονομασία Demumu και βρίσκεται στις δύο πρώτες θέσεις των επί πληρωμή εφαρμογών χρησιμότητας στις ΗΠΑ, τη Σιγκαπούρη και το Χονγκ Κονγκ καθώς και στην πρώτη τετράδα στην Αυστραλία και την Ισπανία. Πολλοί χρήστες έσπευσαν να την κατεβάσουν δηλώνοντας ότι αν τους συμβεί κάτι, δε θα το μάθει κανείς ή ότι μπορεί να πεθάνουν μόνοι τους μέσα στο σπίτι, χωρίς να καλέσει κάποιος βοήθεια γι αυτούς.
Σαν πρώτη σκέψη είναι ότι πρόκειται για κάτι πρακτικό. Μια εφαρμογή δηλαδή ασφαλείας ας το πούμε, που μπορεί να βοηθήσει ηλικιωμένους ανθρώπους οι οποίοι ζουν μόνοι ή άτομα με προβλήματα υγείας. Προσωπικά, όσο περισσότερο το σκέφτομαι όμως τόσο πιο άβολο γίνεται. Γιατί ξαφνικά δεν είναι εσύ που ζεις, αλλά το κινητό σου που σου επιτρέπει να συνεχίσεις να υπάρχεις. Η ερώτηση «είσαι ζωντανός;» δεν είναι τόσο επιφανειακή. Είναι μια ερώτηση υπαρξιακή την οποία μέχρι τώρα την έθετε μόνο ο άνθρωπος στον εαυτό του σε στιγμές κρίσης, κατάθλιψης, μοναξιάς ή βαθιάς αυτογνωσίας. Και να που τώρα την κάνει μια εφαρμογή με τρόπο ψυχρό και χωρίς συναίσθημα.
Εδώ είναι που γεννιέται ένας καινούριος φόβος… ο φόβος της σιωπής! Τι σημαίνει αν δεν απαντήσεις; σημαίνει ότι πέθανες ή ότι κοιμάσαι; Ότι απλώς θες να χαθείς για λίγο; Στον ψηφιακό κόσμο αυτή η εφαρμογή είναι σαν να σου λέει πως η απουσία δεν επιτρέπεται. Αν δε δίνεις σήμα ζωής, τότε κάτι πάει στραβά και αν δεν επιβεβαιώνεις την ύπαρξή σου, αυτή αμφισβητείται. Έτσι κι ενώ η τεχνολογία υποτίθεται ότι μας προστατεύει, ταυτόχρονα μας επιτηρεί και εκεί είναι που χάνεται η γραμμή ανάμεσα στη φροντίδα και στον έλεγχο.
Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι αυτή η εφαρμογή βρίσκει έδαφος να καρποφορήσει σε μια κοινωνία όπως η κινεζική, όπου η τεχνολογία έχει μπει βαθιά στην καθημερινότητα μας στην παρακολούθηση και στην αξιολόγηση της ζωής μας. Προφανώς και δεν είναι κινέζικο φαινόμενο, αλλά παγκόσμιο, απλά δοκιμάζεται πρώτα στην Κίνα. Με άλλα λόγια, σήμερα επιβεβαιώνεις ότι ζεις, όμως αύριο ίσως χρειαστεί να αποδείξεις πώς ζεις.
Γιατί αν μια εφαρμογή μας κάνει να νιώθουμε άγχος όταν δεν την ανοίγουμε τότε ποιος έχει τον έλεγχο; Αν νιώθουμε ενοχές επειδή δε δώσαμε το ανάλογο σημάδι ζωής, τότε είμαστε ζωντανοί ή απλώς ανταποκρινόμαστε σε ειδοποιήσεις;
Όντας ανθρώπινα πλάσματα, έχουμε την ανάγκη να χαθούμε κάποιες φορές, να μην απαντήσουμε σε κανένα μήνυμα και να μην είμαστε διαθέσιμοι, ούτε εξίσου να χρειάζεται να επιβεβαιώσουμε την παρουσία μας. Ίσως αυτό να είναι που μας τρομάζει περισσότερο. Το δικαίωμα δηλαδή που έχει ο καθένας να εξαφανίζεται όποτε το νιώσει. Η συγκεκριμένη εφαρμογή δε ρωτά αν είσαι καλά, ρωτάει αν υπάρχεις… Και όσο κι αν αυτό ξεκίνησε σαν καλοπροαίρετη ιδέα, το αποτέλεσμα μοιάζει με έναν ψηφιακό καθρέφτη που σου ψιθυρίζει «Αν δεν απαντήσεις τότε δεν είσαι εδώ.» Αυτός λοιπόν είναι ένας φόβος καινούριος. Ένας ήσυχος και ύπουλος φόβος που δεν εκφράζεται με κραυγή αλλά με μια ειδοποίηση.
Συντάκτης: Ασημίνα Μαραγκού
