«Οι αλυσίδες που μας κρατούν δεν είναι φτιαγμένες από σίδερο, αλλά από φόβο και από άρνηση για το άγνωστο».
Στην ατέρμονη αναζήτηση του ανθρώπου για νόημα, η σταθερότητα γίνεται το ζητούμενο. Είναι παράδοξο πώς η ανθρώπινη ψυχή επιθυμεί τόσο έντονα να πιαστεί από μια ακλόνητη αλήθεια, μια πυξίδα σε έναν κόσμο που τα πάντα μεταβάλλονται. Η αναζήτηση αυτή είναι ίσως η πιο βαθιά επιθυμία της ψυχής, καθώς ο φόβος της αλλαγής μάς καταδιώκει από τα πρώτα χρόνια της ύπαρξής μας.
Κι όμως, οι σταθερές δεν είναι τίποτε άλλο παρά κατασκευές, καταφύγια της συνείδησής μας απέναντι σε μια θάλασσα αβεβαιότητας. Η προσπάθεια να διατηρήσουμε σταθερές αξίες σε έναν κόσμο όπου όλα κυλούν και αλλάζουν μοιάζει με μια συνεχή μάχη, μια μάχη που ίσως δεν είναι προορισμένη να κερδηθεί. Μας οδηγεί σε έναν κόσμο όπου ο φόβος για το νέο και το άγνωστο γίνεται κυρίαρχος, σπρώχνοντάς μας στην αντίσταση.
Αλλά ας αναλογιστούμε για μια στιγμή: γιατί αντιστεκόμαστε τόσο στην αλλαγή; Δεν είναι η αλλαγή ο ίδιος ο παλμός της ζωής; Ό,τι ζωντανό αλλάζει, εξελίσσεται, μεταμορφώνεται. Η ίδια η φύση μάς διδάσκει αυτή τη μεγάλη αλήθεια, και όμως οι άνθρωποι επιμένουμε να κλεινόμαστε μέσα σε τεχνητούς φράκτες. Η αλλαγή προκαλεί τον πανικό της απώλειας, τον φόβο ότι το γνώριμο, το ασφαλές, θα διαλυθεί. Και εδώ γεννιέται η οργή.
Ναι, οργή. Γιατί σε αυτήν την παράδοξη κατάσταση, η στασιμότητα γίνεται το πιο ισχυρό όπλο ενός συστήματος που επιδιώκει την αδράνεια, την υποταγή. Κατασκευασμένες αξίες, κοινωνικά στερεότυπα και ιδεολογίες που μας διατάζουν πώς να σκεφτόμαστε, πώς να ζούμε. Η αλήθεια, όμως, δε βρίσκεται σε αυτά. Αντιθέτως, η αλήθεια αναβλύζει από την ίδια τη σύγκρουση με το παλιό, την αποδοχή του άγνωστου.
Η αλλαγή δεν είναι εχθρός μας. Είναι ο πυρήνας της ύπαρξής μας. Και το να επιδιώκουμε να τη δαμάσουμε είναι μάταιο. Αντί να φοβόμαστε την αλλαγή, πρέπει να τη δούμε ως την αφορμή για προσωπική και συλλογική ανάπτυξη. Η αληθινή σοφία είναι η ικανότητα να προσαρμοζόμαστε σε αυτήν, χωρίς να χάνουμε την ουσία μας. Οι σταθερές αξίες δεν είναι άκαμπτες δομές, αλλά φάροι, όπως εύστοχα διατύπωσε ο Λακάν, που μας καθοδηγούν σε αυτή την περιπέτεια.
Και τότε γεννιέται το κρίσιμο ερώτημα: είμαστε ικανοί να αποδεχτούμε ότι τίποτα δε μένει ίδιο; Μπορούμε να ζήσουμε με το γεγονός ότι τα πάντα κυλούν, τα πάντα αλλάζουν, και όμως μέσα από αυτό το ρεύμα μπορούμε να βρούμε τη δύναμη να συνεχίσουμε;
Η απάντηση δεν είναι εύκολη και, για πολλούς, αυτή η αποδοχή συνοδεύεται από πόνο. Πόνο για την απώλεια, πόνο για την απομάκρυνση από το ασφαλές λιμάνι. Αλλά είναι αυτός ο πόνος που μας ξυπνά και μας ωθεί μπροστά. Είναι αυτός ο πόνος που μας θυμίζει ότι είμαστε ζωντανοί, ότι έχουμε ακόμη τη δύναμη να αλλάξουμε, να εξελιχθούμε.
Τελικά, η αλήθεια δεν είναι σταθερή ούτε μεταβαλλόμενη, αλλά και τα δύο μαζί. Είναι η αέναη ισορροπία μεταξύ των δύο αυτών φαινομενικά αντίθετων δυνάμεων. Και ο άνθρωπος που μπορεί να βρει τον τρόπο να ισορροπήσει ανάμεσα στις σταθερές αξίες και την αποδοχή της αλλαγής είναι αυτός που θα επιτύχει την εσωτερική αρμονία.
Η ζωή είναι ένας χορός. Ένας χορός ανάμεσα στο παλιό και το νέο, ανάμεσα στην ακινησία και την κίνηση. Κι αν πρέπει να μάθουμε κάτι, είναι ότι αυτός ο χορός δεν έχει τέλος. Μόνο μέσα από την αποδοχή της αβεβαιότητας μπορούμε να βρούμε τον δρόμο προς τη σοφία, προς την πραγματική ελευθερία.
Ας χορέψουμε, λοιπόν.
Συντάκτης: Κπτ. Γιώργος Μπαρμπαρής
