Δε χρειάζεται να ψάξεις βαθιά για να δεις ποιος είναι ο άλλος. Δε χρειάζονται μεγάλες κουβέντες, βιογραφικά, τίτλοι και δηλώσεις αρετής. Ο διάβολος δεν κατοικεί στα μεγάλα. Εκεί κατοικεί η υποκρισία. Ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες. Στον τρόπο που μιλάς σε αυτόν που δεν μπορεί να σου δώσει τίποτα πίσω. Στον τρόπο που αντέχεις, όταν η ζωή σου τραβάει το χαλί.
Κοίτα πώς φέρεται στον σερβιτόρο. Όχι όταν όλα πάνε καλά. Τότε όλοι είναι άγιοι. Κοίτα τι γίνεται όταν αργεί το φαγητό, όταν το ποτήρι είναι άδειο, όταν κάτι πάει στραβά. Εκεί φαίνεται ο άνθρωπος. Όχι στο χαμόγελο, αλλά στο ξινισμένο βλέμμα. Όχι στο «ευχαριστώ» που λέγεται μηχανικά, αλλά στο αν βλέπει απέναντί του άνθρωπο ή έπιπλο.
Οι άνθρωποι αποκαλύπτονται μπροστά σε όσους δεν έχουν δύναμη. Σε αυτούς που δεν μπορούν να ανταποδώσουν, να βοηθήσουν, να ανοίξουν πόρτες. Αν τους πατάς, αν τους αγνοείς, αν τους μιλάς σαν να είναι λιγότεροι, τότε είσαι λιγότερος εσύ. Όσο κι αν ντύνεσαι σωστά, όσο κι αν μιλάς ωραία στα σαλόνια.
Μετά έρχεται η πίεση. Η καθυστέρηση. Η αναποδιά. Εκεί που χαλάει το πρόγραμμα και ξεγυμνώνεται το μέσα σου. Ο άλλος σου φταίει; Πάντα. Ο υπάλληλος, ο δρόμος, το σύστημα, η ζωή. Οι εύθραυστοι άνθρωποι σπάνε εύκολα και κάνουν θόρυβο. Οι δυνατοί σιωπούν, σφίγγουν τα δόντια και προχωρούν. Δεν είναι θέμα υπομονής. Είναι θέμα χαρακτήρα. Το πώς κουβαλάς το βάρος χωρίς να το πετάς στον διπλανό σου. Το πώς χάνεις χωρίς να γίνεσαι μικρός. Το πώς κάνεις λάθος και λες «ναι, εγώ».
Υπάρχουν κι άλλα σημάδια, πιο ύπουλα. Το χιούμορ. Αν γελάει με τον πόνο του άλλου, κάτι μέσα του σαπίζει. Αν χρειάζεται να κόψει για να νιώσει ψηλός, είναι ήδη κοντός. Πρόσεξε πώς μιλάει για όσους λείπουν. Εκεί δεν υπάρχει άμυνα. Η γλώσσα προδίδει την ψυχή. Και μετά είναι η ακρόαση. Αυτή η ξεχασμένη τέχνη. Οι περισσότεροι δεν ακούν, περιμένουν τη σειρά τους να μιλήσουν. Όποιος ακούει πραγματικά, σέβεται. Και ο σεβασμός δεν αγοράζεται, δε διδάσκεται εύκολα. Καλλιεργείται με πόνο.
Η εξουσία είναι το τελικό τεστ. Μικρή ή μεγάλη, δεν έχει σημασία. Δώσε σε κάποιον δύναμη και θα σου δείξει ποιος είναι. Άλλος γίνεται άνθρωπος, άλλος γίνεται τέρας. Το ίδιο εργαλείο, διαφορετικά χέρια. Σήμερα, όλοι πουλάνε εικόνα. Φίλτρα, λόγια, πόζες. Αλλά ο χαρακτήρας δεν ποζάρει. Φαίνεται όταν δεν κοιτάει κανείς. Όταν είσαι κουρασμένος, στριμωγμένος, αδικημένος. Εκεί, στις μικρές στιγμές, γράφεται η αλήθεια.
Όσο μεγαλώνεις, σταματάς να εντυπωσιάζεσαι. Μαθαίνεις να διαβάζεις τις λεπτομέρειες. Να εμπιστεύεσαι τα σημάδια. Να καταλαβαίνεις ότι ο κόσμος δε χωρίζεται σε καλούς και κακούς, αλλά σε ειλικρινείς και ψεύτικους. Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη, πιο σιωπηλό, πιο δύσκολο να το δεις. Ο τρόπος που κάποιος φέρεται όταν δεν κερδίζει τίποτα. Όταν δεν υπάρχει κοινό, όταν δεν υπάρχει όφελος, όταν δεν υπάρχει ανταμοιβή. Εκεί που η καλοσύνη δεν είναι επένδυση αλλά επιλογή. Πολλοί είναι γενναιόδωροι όταν τους κοιτούν. Λίγοι όταν είναι μόνοι.
Κοίτα πώς στέκεται απέναντι στην αδυναμία. Όχι τη θεωρητική, αλλά την πραγματική. Τον άρρωστο, τον μπερδεμένο, τον φοβισμένο. Αν δείχνει ανυπομονησία, αν σκληραίνει η φωνή του, αν θέλει να τελειώνει γρήγορα, κάτι λέει αυτό. Δεν είναι όλοι φτιαγμένοι για να αντέχουν τον άλλον. Και δεν πειράζει. Πειράζει όμως να το κρύβεις πίσω από ηθικές κορώνες.
Υπάρχει και η λεπτομέρεια της συνέπειας. Τα μικρά λόγια που δίνονται εύκολα και ξεχνιούνται ακόμη πιο εύκολα. Αν κάποιος αθετεί τα μικρά, θα προδώσει και τα μεγάλα. Αν αργεί χωρίς να ειδοποιεί, αν υπόσχεται χωρίς να σκέφτεται, αν εξαφανίζεται όταν δυσκολεύουν τα πράγματα, μην ψάχνεις δικαιολογίες. Αυτή είναι η υπογραφή του.
Οι λεπτομέρειες δε φωνάζουν. Ψιθυρίζουν. Αλλά όποιος έχει μάθει να ακούει, δεν ξεγελιέται. Και στο τέλος, μένει κι ένα χρέος προς τον εαυτό σου. Γιατί κάθε μέρα, χωρίς να το καταλαβαίνεις, δίνεις εξετάσεις. Στον δρόμο, στο ταμείο, στην ουρά, στο σπίτι. Εκεί αποκαλύπτεσαι κι εσύ, στον δικό σου καθρέφτη. Αυτόν που έφτιαξες εσύ για να σε ελέγχεις.
«Ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες, λοιπόν, και όποιος τις προσέχει, καταλαβαίνει νωρίς γιατί οι άνθρωποι λένε πολλά και κάνουν λίγα.»
Συντάκτης: Κπτ. Γιώργος Μπαρμπαρής
