Η κούκλα Barbie, -ένα από τα πιο κλασικά παιχνίδια των παιδικών μας χρόνων- τα τελευταία χρόνια έχει κυκλοφορήσει σε διάφορες παραλλαγές, δείχνοντας ότι εκτός από το ότι είναι ένα εμβληματικό παιχνίδι, παραμένει και διαχρονικό. Η Barbie δεν ταυτίζεται πλέον μόνο με την αψεγάδιαστη εξωτερική εμφάνιση. Είναι κάτι πολύ περισσότερο από αυτό. Τολμούμε να πούμε ότι είναι ίσως το πρώτο συμπεριληπτικό παιχνίδι παγκοσμίως.
Τα τελευταία χρόνια έχουν κυκλοφορήσει αρκετά διαφορετικά μοντέλα-κυρίως για τη σειρά Barbie Fashionistas, με σκοπό οι κούκλες να γίνουν πιο ρεαλιστικές, αντικατοπτρίζοντας τη διαφορετικότητα που υπάρχει και στην κοινωνία. Ποιος θυμάται τη Barbie σε αμαξείδιο, τη Barbie με λεύκη, με διαβήτη, την plus size, εκείνη με διαφορετικό χρώμα δέρματος; Και αυτές είναι μόνο μερικές από όσες έχουν κυκλοφορήσει.
Και μετά από όλες αυτές, ιδού και η πρώτη κούκλα στο φάσμα του αυτισμού. Μιλάμε για ένα τεράστιο βήμα προς τη συμπερίληψη, αλλά και την ορατότητα των νευροδιαφορετικών ατόμων. Τι πιο όμορφο λοιπόν από ένα παιχνίδι φτιαγμένο για νευροδιαφορετικούς ανθρώπους σε έναν κόσμο που είναι κομμένος και ραμμένος στα μέτρα των νευροτυπικών.
Το νέο μοντέλο δεν είναι απλά μια κούκλα κατασκευασμένη λίγο διαφορετικά για να προσελκύσει τα βλέμματα του κοινού. Είναι προσεκτικά μελετημένη και σχεδιασμένη, σε συνεργασία με το Autistic Self Advocacy Network, έτσι ώστε όντως να ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα ενός ατόμου που βρίσκεται στο φάσμα του αυτισμού.
Αν παρατηρήσεις λίγο πιο προσεκτικά θα δεις ότι φοράει ακουστικά μείωσης θορύβου και ότι κρατάει στο ένα χέρι ένα fidget spinner-για τη ρύθμιση του στρες- και στο άλλο μια συσκευή εναλλακτικής επικοινωνίας. Επίσης, το βλέμμα της είναι ελάχιστα στραμμένο στο πλάι και οι αρθρώσεις της είναι φτιαγμένες κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να επιτρέπουν κινήσεις αυτοδιέγερσης, επαναλαμβανόμενες δηλαδή κινήσεις, όπως το χτύπημα των χεριών. Τέτοιου είδους κινήσεις βοηθούν στη ρύθμιση αισθητηριακών ερεθισμάτων. Ακόμη, και τα ρούχα της δεν είναι τυχαία επιλεγμένα. Η Barbie φοράει ένα φαρδύ, μωβ φόρεμα με κοντά μανίκια σε άλφα γραμμή, για να μην έρχεται το ύφασμα σε μεγάλη επαφή με το δέρμα και sneakers, για σταθερότητα και ελευθερία κινήσεων.
Μάλιστα, η Mattel, η κατασκευάστρια εταιρεία εξέδωσε ένα δελτίο τύπου δηλώνοντας χαρακτηριστικά ότι: «η συγκεκριμένη κούκλα δημιουργήθηκε με τη βοήθεια της κοινότητας των ατόμων στο φάσμα αυτισμού προκειμένου να απεικονίσει τους κοινούς τρόπους με τους οποίους τα άτομα στο φάσμα αυτισμού μπορούν να ζήσουν, να επεξεργάζονται και να επικοινωνούν με τον κόσμο που τους περιβάλλει». Ταυτόχρονα, υποσχέθηκε να δωρίσει 1.000 κούκλες σε αμερικανικά παιδιατρικά νοσοκομεία, που παρέχουν υπηρεσίες σε παιδιά με αυτισμό.
Η νέα Barbie ήδη από την πρώτη μέρα κυκλοφορίας της έχει ήδη συγκεντρώσει τα φώτα πάνω της-δικαίως- και έχει προκαλέσει ιδιαίτερη συγκίνηση σε νευροδιαφορετικά άτομα. Όπως επεσήμανε και η Έλι Μίντλετον, συγγραφέας και ιδρύτρια μιας κοινότητας για νευροδιαφορετικά άτομα, ελπίζει ότι η συγκεκριμένη κούκλα θα αμφισβητήσει ορισμένες παρανοήσεις που υπάρχουν για τον αυτισμό, οι οποίες εμποδίζουν και καθυστερούν τις διαγνώσεις. Η ίδια δήλωσε: «Ποτέ δεν σκέφτηκα, και οι άνθρωποι γύρω μου ποτέ δεν σκέφτηκαν, ότι μπορεί να είμαι αυτιστική, επειδή δεν είχαμε δει ποτέ κανέναν που να μοιάζει με ‘μένα, να συμπεριφέρεται όπως εγώ ή να έχει κάτι κοινό με μένα». Η ύπαρξη μιας Barbie με αυτισμό αλλάζει αυτό, πρόσθεσε. «Δείχνει στα νεαρά κορίτσια ότι είναι εντάξει να είσαι αυτιστική, είναι εντάξει να είσαι διαφορετική και είναι εντάξει να φέρεις αυτές τις διαφορές με υπερηφάνεια».
Το νέο λανσάρισμα της Barbie είναι κάτι πολύ πιο σημαντικό από μια ακόμη κούκλα στη συλλογή της Mattel. Είναι ένα παιχνίδι που κάνει πλέον ορατά τα νευροδιαφορετικά άτομα, αποδεικνύοντας ότι δε χρειάζεται να προσαρμοστούν τα ίδια στην κοινωνία, αλλά η κοινωνία σε αυτά.
Συντάκτης: Μαρία Μωραΐτη
