Είμαι σίγουρη πως κάποια στιγμή σου έχει τύχει να νιώσεις κάτι πριν συμβεί. Μπορεί να μην έχεις αποδείξεις, να μην έχεις δει στοιχεία, κι όμως μέσα σου να το ξέρεις. Να λες «κάτι δεν πάει καλά» και όλοι γύρω σου να σου λένε πως υπερβάλλεις. Και μετά, λίγο καιρό αργότερα, να επιβεβαιώνεσαι και να θυμάσαι εκείνη τη στιγμή που το σώμα σου το ήξερε πριν το μυαλό σου. Εκεί λοιπόν αρχίζει η συζήτηση για το γυναικείο ένστικτο. Είναι όντως πιο δυνατό από το αντρικό; Ή είναι ένας ρομαντικός μύθος που απλώς μας αρέσει να πιστεύουμε;
Ας ξεκινήσουμε από τη βάση. Η διαίσθηση δεν είναι μεταφυσικό χάρισμα. Είναι ταχύτατη, ασυνείδητη επεξεργασία πληροφοριών. Ο εγκέφαλός μας συλλέγει μικροεκφράσεις, ανεπαίσθητες αλλαγές στον τόνο της φωνής, παύσεις, σιωπές, κινήσεις των χεριών, ακόμα και αλλαγές στη στάση του σώματος. Όλα αυτά τα μικρά περνούν κάτω από το ραντάρ της συνειδητής σκέψης, αλλά όχι του νευρικού μας συστήματος. Και εδώ μπαίνει το επιστημονικό κομμάτι. Έρευνες στην κοινωνική ψυχολογία και στη νευροεπιστήμη δείχνουν ότι, κατά μέσο όρο, οι γυναίκες έχουν υψηλότερη ακρίβεια στην αναγνώριση συναισθημάτων από εκφράσεις προσώπου και μη λεκτικά σήματα. Σε πειράματα όπου ζητείται από συμμετέχοντες να αναγνωρίσουν το συναίσθημα πίσω από μια φευγαλέα έκφραση ή έναν τόνο φωνής, οι γυναίκες υπερέχουν στατιστικά. Κάποιοι ερευνητές έχουν μάλιστα υποστηρίξει ότι η γυναικεία διαίσθηση μπορεί, σε συγκεκριμένα κοινωνικά πλαίσια, να είναι έως και δέκα φορές πιο ακριβής στην πρόβλεψη συναισθηματικών αντιδράσεων και συμπεριφορών.
Δέκα φορές. Ακούγεται υπερβολικό. Και ίσως σε απόλυτους όρους να είναι. Αλλά αυτό που επιβεβαιώνεται σταθερά είναι ότι οι γυναίκες είναι, κατά μέσο όρο, καλύτερες στο να διαβάζουν τους άλλους. Γιατί; Ένα κομμάτι είναι βιολογικό. Περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ενσυναίσθηση και την κοινωνική αντίληψη ενεργοποιούνται συχνότερα ή εντονότερα στις γυναίκες. Οι ορμόνες, όπως τα οιστρογόνα και η ωκυτοκίνη, φαίνεται να ενισχύουν τη συναισθηματική ευαισθησία και τη σύνδεση. Δεν μιλάμε για μαγεία. Μιλάμε για νευροβιολογία.
Ένα άλλο κομμάτι είναι κοινωνικό. Από μικρές μαθαίνουμε να παρατηρούμε. Να καταλαβαίνουμε τη διάθεση της μαμάς από τον τρόπο που κλείνει το ντουλάπι. Να διαισθανόμαστε την ένταση πριν ξεσπάσει ένας καβγάς. Να φροντίζουμε, να ακούμε, να προσέχουμε. Η παρατήρηση γίνεται μηχανισμός επιβίωσης και αργότερα δεξιότητα. Και μετά υπάρχει αυτό που πολλές περιγράφουμε ως ενεργειακό άνοιγμα. Οι γυναίκες συχνά είμαστε πιο ανοιχτές συναισθηματικά. Πιο διαθέσιμες στο να νιώσουμε. Πιο πρόθυμες να μπούμε στην ατμόσφαιρα ενός χώρου. Όταν μπαίνουμε σε ένα δωμάτιο, δεν βλέπουμε μόνο ποιος είναι εκεί, νιώθουμε και τι συμβαίνει. Αν υπάρχει ένταση. Αν κάποιος είναι θυμωμένος. Αν κάτι δεν ειπώθηκε αλλά αιωρείται.
Αυτό το «ενεργειακά δεν μου κάθεται» μπορεί να ακούγεται αόριστο, αλλά στην ουσία είναι υψηλή ευαισθησία σε μη λεκτικά σημάδια. Είναι η ικανότητα να αντιλαμβάνεσαι ασυνέπειες. Το χαμόγελο που δεν φτάνει στα μάτια, τη φράση που ειπώθηκε σωστά αλλά ειπώθηκε λίγο πιο κοφτά απ’ όσο συνήθως. Οι γυναίκες φαίνεται να είναι καλύτερες στο να προβλέπουν συμπεριφορές όταν βασίζονται σε συναισθηματικά δεδομένα. Όχι γιατί μαντεύουν, αλλά γιατί συνδυάζουν περισσότερα μικρά στοιχεία σε λιγότερο χρόνο.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι άντρες δεν έχουν διαίσθηση. Έχουν. Απλώς, συχνά, η κοινωνία τους έχει εκπαιδεύσει να δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στη λογική ανάλυση. Να περιμένουν απόδειξη. Να εμπιστεύονται αυτό που φαίνεται, όχι αυτό που νιώθεται. Εμείς, αντίθετα, έχουμε μάθει να ακούμε το σώμα μας. Το σφίξιμο στο στομάχι. Τον κόμπο στον λαιμό. Το περίεργο βάρος στο στήθος. Το σώμα είναι το πρώτο που αντιδρά όταν κάτι δεν ευθυγραμμίζεται.
Βέβαια, εδώ χρειάζεται μια λεπτή διάκριση. Δεν είναι κάθε φόβος διαίσθηση. Δεν είναι κάθε ανασφάλεια ένστικτο. Αν έχεις πληγωθεί, αν έχεις προδοθεί, το νευρικό σου σύστημα μπορεί να βρίσκεται σε υπερεγρήγορση. Και τότε βλέπεις απειλές παντού. Αυτό δεν είναι ένστικτο, είναι άμυνα.
Η αυθεντική διαίσθηση είναι πιο ήρεμη. Δεν ουρλιάζει. Δεν σε πανικοβάλλει. Είναι μια καθαρή, σταθερή αίσθηση. Σαν εσωτερική γνώση που δεν χρειάζεται εξήγηση. Ίσως το γυναικείο ένστικτο να μην είναι πιο δυνατό με όρους δύναμης. Ίσως είναι πιο καλλιεργημένο. Πιο εξασκημένο στη σφαίρα των σχέσεων και των συναισθημάτων. Πιο συνδεδεμένο με την ταυτότητά μας. Και ίσως αυτό που ονομάζουμε «είμαστε πιο ανοιχτές ενεργειακά» να είναι η ικανότητά μας να επιτρέπουμε στον εαυτό μας να νιώθει χωρίς να χρειάζεται πρώτα να το εγκρίνει η λογική.
Η διαίσθηση δεν είναι ανταγωνισμός φύλων. Δεν είναι τρόπαιο. Είναι εργαλείο. Και όταν το τιμάς, σε προστατεύει. Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν είναι πιο δυνατό από το αντρικό. Το ερώτημα είναι: εσύ, όταν το νιώθεις, το ακούς ή το φιμώνεις; Γιατί αν κάτι δείχνουν και η εμπειρία και η επιστήμη, είναι πως όταν μια γυναίκα λέει «κάτι δεν μου κολλάει», καλό είναι να μην το προσπερνάς. Συνήθως, κάπου εκεί, η αλήθεια έχει ήδη κάνει την εμφάνισή της.
Συντάκτης: Ιόλη Ντόκου
