Αν έχεις πιει καφέ σήμερα, έχεις εκφράσει άποψη ή έχεις βγει από το σπίτι χωρίς άδεια από κάποιον ανώτερο άρχοντα, συγχαρητήρια. Σε άλλη εποχή θα ήσουν παραβάτης του νόμου. Όχι επειδή έκανες κάτι σοβαρό, αλλά επειδή η Ιστορία είχε νεύρα. Αρχικά πρώτοι και κύριοι οι νόμοι, όπως αποδεικνύεται, δεν ήταν πάντα φίλοι της καθημερινότητας. Κάποτε ποινικοποιούσαν πράγματα τόσο απλά, που σήμερα τα κάνουμε χωρίς δεύτερη σκέψη και χωρίς δικηγόρο. Πάμε να δούμε 10 από αυτά.
1. Να πίνεις καφέ
Ο καφές δεν ήταν πάντα ο ήρωας των πρωινών μας. Όταν εμφανίστηκε στην Ευρώπη, θεωρήθηκε επικίνδυνος. Τον θεωρούσαν διεγερτικό και πολύ ύποπτο. Σε ορισμένες χώρες απαγορεύτηκε επειδή προκαλούσε… σκέψη. Και συζητήσεις. Και ανθρώπους που δεν κοιμούνταν νωρίς. Προφανώς, χάος.
2. Να φοράς παντελόνι, ειδικότερα αν είσαι γυναίκα
Για αιώνες, το παντελόνι ήταν ανδρική υπόθεση. Οι γυναίκες που το φορούσαν θεωρούνταν ανήθικες ή επαναστάτριες. Σήμερα, φυσικά, κανείς δεν συλλαμβάνεται για παντελόνι μόνο για κακή εφαρμογή.
3. Να βγαίνεις ραντεβού μόνος σου
Κάποτε, το να βγει μια γυναίκα μόνη της με έναν άντρα ήταν κοινωνικά και νομικά ύποπτο. Έπρεπε να υπάρχει συνοδεία. Κατά προτίμηση ολόκληρη οικογένεια ή μόνο από τον μεγάλο αδελφό της οικογένειας. Το «πάμε για ένα ποτό» δεν υπήρχε. Υπήρχε το «πάμε όλοι μαζί να επιβλέπουμε».
4. Να χρησιμοποιείς αντισύλληψη
Η αντισύλληψη ήταν για χρόνια παράνομη σε πολλές χώρες. Θεωρούνταν ανήθικη και επικίνδυνη. Το αποτέλεσμα; Πολλά παιδιά, λίγος ύπνος και καμία επιλογή. Ευτυχώς, κάποια στιγμή η κοινωνία αποφάσισε ότι ο οικογενειακός προγραμματισμός δεν είναι έγκλημα.
5. Να παίζεις παιχνίδια
Ζάρια, χαρτιά, επιτραπέζια, είτε με φίλους είτε με την οικογένειά σου βρε αδελφέ. Όλα θεωρήθηκαν κατά καιρούς πηγές διαφθοράς. Το να παίζεις για διασκέδαση ήταν ύποπτο. Σήμερα παίζουμε Monopoly και τσακωνόμαστε για ακίνητα και πωλήσεις ή ενοικιάσεις αυτών, αλλά τουλάχιστον όχι με τον νόμο.
6. Να μη δουλεύεις
Υπήρχαν εποχές που η ανεργία ήταν ποινικό αδίκημα. Αν δεν εργαζόσουν, θεωρούσουν τεμπέλης και επικίνδυνος για την κοινωνία. Υπήρχαν και άλλες εποχές που η εργασία συγκεκριμένες μέρες ήταν επίσης παράνομη. Συμπέρασμα ό,τι κι αν έκανες, κάπου υπήρχε πρόβλημα.
7. Να στέλνεις ερωτικά γράμματα
Τα γράμματα αγάπης θεωρούνταν απειλή. Προκαλούσαν συναισθήματα, πάθη και γενική αποδιοργάνωση. Σήμερα στέλνουμε emoji χωρίς κανένα νομικό αντίκτυπο το λες και πρόοδο, και δεν είναι μόνο αυτό αλλά έχει και σημασία το καθένα ανάλογα με το ύφος που στηρίζει.
8. Να ταξιδεύεις χωρίς άδεια
Δεν μπορούσες απλώς να φύγεις. Χρειαζόσουν άδεια. Δηλαδή, έγγραφα έγκριση. Το να πας βόλτα χωρίς ενημέρωση μπορούσε να θεωρηθεί ύποπτο. Σήμερα το μόνο που χρειάζεσαι είναι φορτιστή και Wi-Fi, αν εξαιρέσεις την καραντίνα που όντως το κάναμε.
9. Να αλλάζεις άποψη
Η αλλαγή πεποιθήσεων είτε ήταν θρησκευτικών, είτε φιλοσοφικών ή και πολιτικών, μπορούσε να σε βάλει σε σοβαρό μπελά. Η ελευθερία σκέψης δεν ήταν αυτονόητη. Έπρεπε να ακολουθείς την μάζα ακόμα και αν δεν συμφωνούσε με αυτό.
10. Να εκφράζεις δημόσια τη γνώμη σου
Το πιο επικίνδυνο απ’ όλα αλλά πλέον το αυτονόητο, να μιλάς. Να γράφεις. Να διαφωνείς. Σε πολλές εποχές, αυτό ήταν αρκετό για να θεωρηθείς απειλή. Σήμερα το κάνουμε καθημερινά κυρίως στα σχόλια, με απόλυτη σιγουριά και καθόλου φίλτρο.
Η καθημερινότητά μας είναι γεμάτη μικρές ελευθερίες που κάποτε θεωρούνταν επικίνδυνες. Όχι επειδή ήταν κακές, αλλά επειδή οι κοινωνίες φοβούνταν την αλλαγή. Οπότε την επόμενη φορά που θα πιεις καφέ, θα βγεις ραντεβού, θα ταξιδέψεις ή θα πεις τη γνώμη σου, θυμήσου πως αν ζούσες σε άλλη εποχή, ίσως να ήσουν ήδη παράνομος, χωρίς καν να το προσπαθήσεις. Ευτυχώς, σήμερα το μόνο πραγματικό έγκλημα είναι να τελειώσει ο καφές.
Επιμέλεια κειμένου: Αγγελική Θεοχαρίδη
