Αν νομίζατε ότι το πλέξιμο, το κέντημα και η φροντίδα φυτών ανήκουν αποκλειστικά στο βασίλειο της γιαγιάς με την ποδιά και το κουλουράκι, μια νέα έρευνα έρχεται να ταράξει τα νερά και να τα αναβαθμίσει σε πιθανό ελιξίριο μακροζωίας. Σύμφωνα με μελέτη που κυκλοφορεί ευρέως στα κοινωνικά δίκτυα, οι γυναίκες που υιοθετούν λεγόμενες «γιαγιαδίστικες» συνήθειες φαίνεται να ζουν έως και οκτώ χρόνια περισσότερο. Και όχι, δεν απαιτείται υποχρεωτικά να φωνάζεις «φάε κάτι» σε ανυποψίαστους συγγενείς.
Η έρευνα, βασίζεται σε ευρύτερα επιστημονικά δεδομένα που συνδέουν τα ήρεμα, επαναλαμβανόμενα χόμπι με καλύτερη ψυχική και σωματική υγεία. Δραστηριότητες όπως το πλέξιμο, η ζαχαροπλαστική, η κηπουρική και το κέντημα έχουν μελετηθεί διεθνώς, με αποτελέσματα που δείχνουν μείωση του άγχους, βελτίωση της συγκέντρωσης και ενίσχυση της αίσθησης σκοπού. Με απλά λόγια, όταν τα χέρια απασχολούνται δημιουργικά, το μυαλό βρίσκει χώρο να αναπνεύσει.
Δεν είναι τυχαίο ότι παρόμοια συμπεράσματα έχουν παρουσιαστεί και από πανεπιστήμια στη Σκανδιναβία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Μελέτες πάνω στη χειροτεχνία δείχνουν ότι οι επαναλαμβανόμενες κινήσεις μπορούν να λειτουργήσουν σχεδόν διαλογιστικά, ρίχνοντας τα επίπεδα κορτιζόλης. Άλλες έρευνες συνδέουν την κηπουρική με χαμηλότερο κίνδυνο κατάθλιψης και καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία. Η επιστήμη, φαίνεται, έχει αρχίσει να παίρνει στα σοβαρά όσα οι γιαγιάδες ήξεραν εμπειρικά εδώ και δεκαετίες.
Το ενδιαφέρον στοιχείο δεν είναι μόνο η πιθανή παράταση της ζωής, αλλά και η ποιότητά της. Οι συγκεκριμένες συνήθειες ενισχύουν την αίσθηση επίτευξης, ακόμα και σε μικρή κλίμακα. Ένα κασκόλ που ολοκληρώθηκε, ένα ταψί μπισκότα που πέτυχε ή μια γλάστρα που άνθισε λειτουργούν ως μικρές, καθημερινές νίκες. Σε έναν κόσμο που κινείται γρήγορα και συχνά μετρά την αξία με παραγωγικούς δείκτες, αυτές οι ήσυχες δραστηριότητες προσφέρουν μια πιο ανθρώπινη κλίμακα επιτυχίας.
Φυσικά, ο όρος «γιαγιαδίστικες συνήθειες» χρησιμοποιείται περισσότερο χαριτολογώντας παρά κυριολεκτικά. Δεν υπάρχει ηλικιακό όριο στο πλέξιμο ούτε φύλο στην αγάπη για τον βασιλικό. Η ουσία βρίσκεται στον ρυθμό και στην πρόθεση. Το να αφιερώνει κανείς χρόνο σε κάτι αργό, απτό και δημιουργικό μοιάζει να λειτουργεί ως αντίβαρο στη διαρκή ψηφιακή υπερδιέγερση. Και ίσως εκεί κρύβεται μέρος του μυστικού.
Κάποιοι ειδικοί επισημαίνουν ότι τέτοιες δραστηριότητες ενισχύουν και την κοινωνική σύνδεση. Λέσχες πλεξίματος, ανταλλαγές συνταγών και κοινοτικοί κήποι δημιουργούν ευκαιρίες επαφής, κάτι που έχει αποδειχθεί κρίσιμο για τη μακροζωία. Η κοινωνική απομόνωση, αντίθετα, θεωρείται παράγοντας κινδύνου συγκρίσιμος με το κάπνισμα. Άρα, ένα κουβάρι μαλλί μπορεί να αποδειχθεί πιο κοινωνικό απ’ όσο φαίνεται.
Αξίζει, βέβαια, μια δόση σκεπτικισμού. Καμία μελέτη δεν υποστηρίζει ότι το πλέξιμο από μόνο του χαρίζει οκτώ επιπλέον χρόνια ζωής με μαθηματική ακρίβεια. Η μακροζωία είναι πολυπαραγοντική και επηρεάζεται από γενετικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες. Ωστόσο, όταν πολλές ανεξάρτητες έρευνες συγκλίνουν στα οφέλη της ηρεμίας, της δημιουργικότητας και της σύνδεσης, το μήνυμα γίνεται πιο καθαρό.
Σε αυτό το σημείο, η συζήτηση αγγίζει και το ζήτημα του φύλου. Γιατί η έρευνα εστιάζει κυρίως στις γυναίκες; Κάποιοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι οι γυναίκες ιστορικά είχαν μεγαλύτερη εξοικείωση με τέτοιου είδους δραστηριότητες και άρα περισσότερα διαθέσιμα δεδομένα. Άλλοι θεωρούν ότι οι κοινωνικοί ρόλοι ευνόησαν την ανάπτυξη δεξιοτήτων που συνδυάζουν φροντίδα, δημιουργία και υπομονή. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι τα οφέλη περιορίζονται σε ένα φύλο. Τα ίδια αποτελέσματα παρατηρούνται και σε άνδρες που εντάσσουν παρόμοιες πρακτικές στην καθημερινότητά τους.
Στον πυρήνα της, η ιδέα της «γιαγιαδίστικης» ζωής δεν αφορά την ηλικία, αλλά τη στάση. Αφορά την επιλογή να κάνεις χώρο για απλότητα, επανάληψη και φροντίδα μέσα στην καθημερινότητα. Αφορά το να επιτρέπεις στον εαυτό σου να βαρεθεί δημιουργικά, χωρίς ενοχές. Σε μια εποχή όπου η ταχύτητα θεωρείται αρετή, η αργή δημιουργία μοιάζει σχεδόν επαναστατική.
Έτσι, πριν απορρίψουμε το πλέξιμο ως ξεπερασμένο ή την κηπουρική ως χόμπι άλλης γενιάς, ίσως αξίζει να το ξανασκεφτούμε. Όχι επειδή το λέει μια ανάρτηση στο Instagram, αλλά επειδή η επιστήμη αρχίζει να επιβεβαιώνει κάτι απλό. Η φροντίδα, είτε ενός φυτού είτε του εαυτού μας, έχει διάρκεια. Και μερικές φορές, αυτή η διάρκεια μετριέται και σε χρόνια ζωής.
Τελικά, αν το μυστικό της μακροζωίας κρύβεται σε ένα ήσυχο απόγευμα με τσάι και δημιουργία, τότε ίσως αξίζει να το δοκιμάσουμε. Στη χειρότερη περίπτωση, θα περάσουμε απλώς λίγο καλύτερα σήμερα. Και αυτό, από μόνο του, είναι ήδη ένα μικρό κέρδος για όλους μας, χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια ή θυσία, καθημερινά.
Συντάκτης: Ράνια Λιάσκου
Επιμέλεια κειμένου: Αγγελική Θεοχαρίδη
Επιμέλεια κειμένου: Αγγελική Θεοχαρίδη
