Αν πίστευες ότι το να ξεπεράσεις έναν πρώην είναι θέμα «λίγου χρόνου, δύο φίλων και ενός κρασιού», η επιστήμη έχει νέα για σένα και δεν είναι ιδιαίτερα παρήγορα. Σύμφωνα με έρευνες, μπορεί να χρειαστούν έως και οκτώ ολόκληρα χρόνια για να ξεπεράσεις πλήρως έναν πρώην σύντροφο. Ναι, οκτώ. Δηλαδή περισσότερο απ’ όσο κρατάνε κάποιες σειρές στο Netflix και σίγουρα περισσότερο απ’ όσο κρατάει η υπομονή σου όταν σου λένε «έλα μωρέ, θα περάσει». Spoiler alert: περνάει, απλώς όχι με express ρυθμούς.
Υπάρχουν έρευναες που έχουν δείξει ότι η συναισθηματική προσκόλληση δεν εξαφανίζεται με το που αλλάζεις status, μπλοκάρεις, ξεμπλοκάρεις και ξαναμπλοκάρεις. Αντίθετα, μειώνεται σταδιακά, σαν τη μπαταρία του κινητού όταν δεν έχεις φορτιστή. Περίπου στα τέσσερα χρόνια, η ένταση της σύνδεσης πέφτει στο μισό, ενώ γύρω στα οκτώ χρόνια φτάνει σε επίπεδα «ουδέτερου ανθρώπου που απλώς υπάρχει στον πλανήτη». Κι αν αυτό σου φαίνεται υπερβολικό, σκέψου πόσο εύκολα θυμάσαι ακόμα πώς έπινε τον καφέ του ή πώς σε εκνεύριζε που αργούσε πάντα δέκα λεπτά.
Ο λόγος που όλα αυτά τραβάνε τόσο πολύ δεν είναι επειδή είσαι δραματικός ή επειδή «δεν ξέρεις να προχωράς». Είναι επειδή ο εγκέφαλος είναι λίγο… κολληματάκιας. Όταν είσαι σε σχέση, γεμίζει ντοπαμίνη, οξυτοκίνη και σεροτονίνη δηλαδή τις ίδιες ουσίες που σου λένε «εδώ είσαι καλά, μείνε εδώ». Οπότε όταν η σχέση τελειώνει, ο εγκέφαλος δεν παίρνει το μήνυμα αμέσως. Κάπως σαν να του λες ότι το αγαπημένο του μαγαζί έκλεισε και εκείνος επιμένει να περνάει απ’ έξω μήπως άνοιξε πάλι.
Κάπως έτσι εξηγείται και το φαινόμενο του «είμαι καλά, αλλά γιατί τον σκέφτηκα τώρα;». Μπορεί να έχεις προχωρήσει, να γελάς, να βγαίνεις, να έχεις καινούργια πράγματα στη ζωή σου, και ξαφνικά τσουπ ένα τραγούδι, μια μυρωδιά ή μια τυχαία διαδρομή να σε γυρίζει πίσω χωρίς καμία προειδοποίηση. Όχι επειδή θέλεις, αλλά επειδή ο εγκέφαλος λατρεύει τις αναμνήσεις και μισεί το delete.
Σημαντικό ρόλο παίζει φυσικά και η επαφή με τον πρώην. Όσο περισσότερο υπάρχει, έστω και ψηφιακά, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να ξεκολλήσει το σύστημα. Τα «τι κάνεις;», τα likes, τα stories που βλέπεις «κατά λάθος» και οι φιλικές κουβέντες τύπου «δεν έχουμε τίποτα πια» μπερδεύουν τον εγκέφαλο, ο οποίος προσπαθεί να καταλάβει αν τελικά τελείωσε ή αν απλώς έκανε ένα μικρό διάλειμμα. Spoiler δεν του αρέσει η ασάφεια.
Κάτι που συχνά ξεχνάμε είναι ότι δεν ξεπερνάμε μόνο τον άνθρωπο, αλλά και την εκδοχή του εαυτού μας που ήμασταν μαζί του. Τη ρουτίνα, τα inside jokes, τα «θα» που δεν έγιναν ποτέ και εκείνη τη βεβαιότητα ότι η ζωή πήγαινε κάπως αλλιώς τότε. Αυτός είναι κι ένας λόγος που ο χρόνος φαίνεται να τραβάει και δεν αποχαιρετάς απλώς έναν πρώην, αποχαιρετάς μια ολόκληρη αφήγηση για το πώς νόμιζες ότι θα εξελιχθούν τα πράγματα. Κι αυτό δεν λύνεται με ένα unfollow ή με μια έξοδο που «θα σε ξελαμπικάρει». Θέλει χρόνο για να ξαναγραφτεί το σενάριο, με εσένα στον πρωταγωνιστικό ρόλο και χωρίς να κοιτάς συνέχεια προς τα πίσω για επιβεβαίωση.
Και κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά, έρχεται εκείνη η στιγμή που συνειδητοποιείς ότι η επούλωση δεν σημαίνει λήθη, αλλά ουδετερότητα. Δεν χρειάζεται να ξεχάσεις κάθε λεπτομέρεια ούτε να διαγράψεις το παρελθόν για να θεωρηθείς «καλά». Το ζητούμενο είναι να μπορείς να θυμάσαι χωρίς να σφίγγεται το στομάχι σου και χωρίς να νιώθεις την ανάγκη να αποδείξεις τίποτα σε κανέναν ούτε στον πρώην, ούτε στον εαυτό σου.
Τα οκτώ χρόνια, λοιπόν, δεν είναι καταδίκη. Δεν σημαίνουν ότι θα πονάς, θα κλαις και θα ακούς χωρισμένα playlists για μια οκταετία. Είναι ένας μέσος όρος που δείχνει πόσο χρόνο χρειάζεται η συναισθηματική σύνδεση για να ξεθωριάσει εντελώς. Κάποιοι άνθρωποι χρειάζονται λιγότερο, άλλοι περισσότερο, και κάποιοι απλώς φτάνουν στο σημείο που θυμούνται χωρίς να νιώθουν κάτι ιδιαίτερο. Κι αυτό είναι απόλυτα ΟΚ.
Η επιστήμη, τελικά, δεν λέει «κόλλησες», λέει «είσαι άνθρωπος». Δεν υπάρχει σωστός χρόνος, ούτε manual για το πότε πρέπει να έχεις τελειώσει με έναν πρώην. Αν κάποια μέρα συνειδητοποιήσεις ότι βλέπεις τον πρώην σου και δεν νιώθεις τίποτα ούτε θυμό, ούτε νοσταλγία, ούτε την ανάγκη να πεις «αχ, τι είχαμε» τότε συγχαρητήρια. Δεν τον ξεπέρασες γρήγορα. Τον ξεπέρασες σωστά.
Επιμέλεια κειμένου: Αγγελική Θεοχαρίδη
