Αν κάποιος δεν έχει πάρει χαμπάρι τι έγινε, το στόρι είναι αρκετά απλό. Στην κηδεία της Μαρινέλλας, η Γαρυφαλιά Καληφώνη βρέθηκε στον χώρο κρατώντας έναν καφέ. Κάτι το οποίο απαθανατίστηκε πολύ γρήγορα και κυκλοφόρησε εξίσου γρήγορα στα social media. Από εκεί και έπειτα, το πράγμα ξέφυγε· στα social και φυσικά τα τηλεοπτικά πάνελ στήθηκε ένας άγριος χορός ηθικολογίας, με αρκετούς να θεωρούν την εικόνα αυτή ένδειξη ασέβειας για τη στιγμή, ενώ άλλοι έσπευσαν να πουν ότι το όλο θέμα είναι υπερβολικό και ότι εστιάζουμε σε κάτι εντελώς δευτερεύον. Και κάπως έτσι, ένας καφές έγινε ξαφνικά θέμα συζήτησης.
Όμως, αν το σκεφτούμε λίγο με διαφορετικό τρόπο, σίγουρα υπάρχουν φορές που αναρωτιέσαι αν έχει περισσότερη ουσία το ίδιο το γεγονός ή το πώς θα σχολιαστεί αυτό. Και η ιστορία αυτή, που αφορά τη Γαρυφαλλιά Καληφώνη, είναι ένα πρόσφατο και χαρακτηριστικό παράδειγμα. Σύμφωνα με όσα γράφτηκαν και αναπαράχθηκαν, η παρουσία της σχολιάστηκε όχι για κάτι ουσιαστικό, αλλά γιατί εμφανίστηκε κρατώντας καφέ. Σχόλια περί ασέβειας, όπως «δεν ντρέπεται;», «η αποθέωση του τίποτα». Και όλο αυτό το κύμα αγανάκτησης, που ξεκινά από το πουθενά, φούσκωσε μέσα σε λίγα μόλις λεπτά.
Το ενδιαφέρον δεν είναι το ίδιο το περιστατικό, αλλά η αντίδραση. Γιατί, στην πραγματικότητα, αυτό που βλέπουμε κάθε φορά είναι μια ανάγκη να ορίσουμε τον σεβασμό με όρους εικόνας. Να τον κάνουμε κάτι απλό, σχεδόν checklist. Δεν κρατάς καφέ; Οκ, είσαι σωστός. Φοράς μαύρα; Επίσης σωστός. Και τελευταίο check στη λίστα, η ερώτηση: «Έχεις το κατάλληλο ύφος;» Περνάς το τεστ.
Μόνο που ο σεβασμός δε λειτουργεί έτσι. Δεν είναι κάτι που αποδεικνύεται μέσα από τόσο επιφανειακά στοιχεία και σίγουρα δε χωρά σε ένα στιγμιότυπο, σε μια φωτογραφία ή σε ένα βίντεο λίγων δευτερολέπτων. Στο ίδιο το θέμα, μάλιστα, υπήρξαν και φωνές που προσπάθησαν να χαμηλώσουν τους τόνους. Να πουν ότι ίσως το να εστιάζουμε σε έναν καφέ είναι λίγο… άστοχο. Ότι χάνουμε την ουσία. Και κάπου εκεί είναι που αξίζει να σταθούμε.
Γιατί τελικά, τι σημαίνει «δείχνω σεβασμό»; Είναι θέμα εξωτερικής εικόνας ή εσωτερικής στάσης; Είναι το πώς φαίνεσαι ή το πώς νιώθεις και συμπεριφέρεσαι πραγματικά; Η αλήθεια είναι ότι έχουμε μπερδέψει πολύ τα δύο. Ζούμε σε μια εποχή που το ορατό μετρά περισσότερο από το ουσιαστικό. Αν κάτι δε φαίνεται «σωστό», τότε αυτόματα θεωρείται και λάθος, χωρίς δεύτερη σκέψη. Κι έτσι, ένας καφές γίνεται σύμβολο ασέβειας. Όχι γιατί είναι όντως, αλλά γιατί είναι εύκολο να τον δείξεις. Είναι κάτι χειροπιαστό, κάτι που μπορείς να σχολιάσεις χωρίς να μπεις σε πιο βαθιά νερά.
Το πρόβλημα είναι ότι, με αυτόν τον τρόπο, ο σεβασμός καταλήγει να είναι μια παράσταση. Κάτι που το παίζεις για τους άλλους και όχι κάτι που προκύπτει αυθόρμητα, αληθινά. Δε σημαίνει ότι δεν υπάρχουν όρια ή ότι «όλα επιτρέπονται». Υπάρχει μια γενική αίσθηση του τι ταιριάζει σε κάθε περίσταση, αλλά από αυτό μέχρι το δημόσιο κράξιμο για μια λεπτομέρεια, υπάρχει μεγάλη απόσταση.
Ίσως τελικά το θέμα δεν είναι η Γαρυφαλλιά ούτε ο καφές, αλλά το πόσο εύκολα ψάχνουμε αφορμές για να κρίνουμε. Το πόσο γρήγορα μετατρέπουμε κάτι μικρό σε «ζήτημα αρχών». Και κάπου εκεί χάνεται η ουσία. Γιατί ο πραγματικός σεβασμός δε φαίνεται από τέτοιους τύπους. Δεν αποδεικνύεται με μικρές κινήσεις που απλώς δείχνουν σωστές προς τα έξω. Φαίνεται αλλού: σε πράγματα που δεν γίνονται headline, σε στάσεις που δεν τραβούν βλέμματα, σε στιγμές που δεν ανεβαίνουν καν στα social. Και ίσως, αν σταματούσαμε λίγο να κοιτάμε το «περιτύλιγμα», να τον βλέπαμε πιο καθαρά.
Συντάκτης: Ράνια Λιάσκου
