Κική Δημουλά. Μάλλον δε χρειάζονται και πολλές συστάσεις. Μία από τις λίγες πολυβραβευμένες πένες της σύγχρονης ελληνικής ποίησης. Μια γραφή με βαθιά διεισδυτικό χαρακτήρα και έναν μοναδικό τρόπο να μιλά κατευθείαν στην ψυχή. Η Δημουλά μάς μίλησε αλλιώτικα για το ομορφότερο πράγμα στον κόσμο, τον έρωτα, αλλά ταυτόχρονα και για την απουσία, τη μοναξιά, την αγάπη, τη φθορά, την απώλεια και τον χρόνο — αυτόν που όλα τα αλλάζει. Υπαρξιακή πάντοτε, σε βαθιά αναζήτηση του αληθινού νοήματος της ανθρώπινης ύπαρξης. Ανάμεσα, λοιπόν, στη χαρισματική και ευαίσθητη πένα της, που ποτέ δε σε χαϊδεύει και πάντα σε φέρνει αντιμέτωπο με αλήθειες που πονάνε, μας μίλησε και για την προσωπική αξία και την αυτοεκτίμηση.
«Να τον αγαπάς τον εαυτό σου και να τον φροντίζεις.
Και να φεύγεις από σχέσεις που σε έκαναν να νιώθεις λίγος, λίγη.
Να φεύγεις από ανθρώπους που δεν έδωσαν αγώνα για να σε κρατήσουν.
Από ανθρώπους που σε θεωρούσαν δεδομένο, δεδομένη στη ζωή τους.
Από ανθρώπους που σε άφησαν να φύγεις και δεν διεκδίκησαν την αλλαγή.»
Άραγε πόση αλήθεια κρύβεται ανάμεσα σε αυτές τις λέξεις; Καμιά φορά το «δεδομένο» είναι μια πιο ύπουλη μορφή μοναξιάς. Συμβαίνει χωρίς να το καταλάβεις. Είσαι παρών μεν, αλλά αόρατος. Παντού και πουθενά. Δίνεις τα πάντα έτοιμα στο πιάτο, χωρίς να παίρνεις ούτε μπουκιά— και χωρίς κανείς να σε διεκδικεί. Και κάπως έτσι μένεις κάπου που ο άλλος έχει φύγει προ πολλού. Μένεις να κοιτάς ντουβάρια, περιμένοντας πότε θα εμφανιστεί ξανά. Και εκεί ακριβώς αρχίζει η φθορά. Όχι όταν τελειώνει κάτι, αλλά όταν κάτι συνεχίζεται, περιφέρεται και υπάρχει δίχως την ψυχή μας. Και σε κάποια φάση —που συνήθως αργεί πολύ— αντιλαμβάνεσαι και την αξία του να αγαπάς.
«Και να αγαπάς. Εκείνον. Εκείνη.
Αλλά να αγαπάς και τον εαυτό σου και να τον φροντίζεις.
Να φεύγεις από σχέσεις που σε κάνουν να αμφισβητείς τον εαυτό σου.»
Γιατί, όπως και να το κάνουμε, σε αυτή τη ζωή η αυτοεκτίμηση όσο δύσκολα χτίζεται, άλλο τόσο εύκολα γκρεμίζεται.
Καμία σχέση και καμία αγάπη δεν είναι συνήθεια— ή τουλάχιστον έτσι θα έπρεπε να είναι. Καμία ανθρώπινη σχέση δεν είναι υποχρέωση. Είναι μια αληθινή επιλογή που χρειάζεται κόπο. Και όπως μας περιέγραψε πολλές φορές η Δημουλά, μια σχέση πρέπει να διογκώνεται με πόθο, πάθος, έλξη, έρωτα και αγάπη. Στις μέρες μας, για να λειτουργήσει μια σχέση, απαιτεί συναίσθημα που εξωτερικεύεται. Να το λες. Να το δείχνεις. Να μην το κρατάς κρυμμένο. Και ίσως, κάποιες φορές, να επιβάλλεται να απομακρύνεσαι από ανθρώπους και καταστάσεις, για να σε αναζητήσουν και να εκτιμήσουν την αξία σου στη ζωή τους. Και αν δεν το κάνουν, δεν πειράζει. Το φευγιό δεν είναι θυμός. Ούτε εκδίκηση. Είναι αυτοσεβασμός — όταν γίνεται σωστά.
Να φεύγεις. Όχι να δραπετεύεις. Γιατί αν δραπετεύσεις, κινδυνεύεις να ξαναγυρίσεις. Να φεύγεις με το κεφάλι ψηλά, με αξιοπρέπεια, όταν δε σου δίνουν αυτό που ποθείς.
Η Δημουλά δε μας ζήτησε να γίνουμε σκληροί. Μας ζήτησε να γίνουμε ειλικρινείς. Να αναγνωρίσουμε πότε περισσεύουμε. Πότε οι άνθρωποι δεν πάλεψαν να μας κρατήσουν όπως μας άξιζε, όταν μπορούσαν. Άνθρωποι που μας αγάπησαν μόνο όταν τους βόλευε και χωρούσαμε στο πρόγραμμά τους. Και να θυμόμαστε πως δεν είναι ήττα να φεύγεις. Ήττα είναι να μένεις εκεί όπου δε σε βλέπουν πια. Ίσως, τελικά, αυτό να είναι και το πιο γενναίο μας μάθημα: να μη φοβόμαστε την απουσία των άλλων, αλλά την απουσία του εαυτού μας.
Γιατί, όπως είπε και η Δημουλά: «Έχω κι εγώ ένα σωρό απωθημένους ουρανούς… Μα δε σκοτώνω άστρα.»
Συντάκτης: Τόνια Κωνσταντίνου
