Αν κάθε φορά που τελειώνει μια σχέση λες: «Μα πάλι τα ίδια;» Συγχαρητήρια! Δεν είσαι άτυχος, είσαι συνεπής. Γιατί όχι, δεν σου «τυχαίνουν» οι ίδιοι άνθρωποι· εσύ τους διαλέγεις. Με ακρίβεια χειρουργού, με GPS τραύματος. Με ένστικτο που δουλεύει άψογα — απλώς για λάθος κατεύθυνση. Και εδώ μπαίνει η Self-Verification Theory για να σου χαλάσει τη ρομαντική αφήγηση. Spoiler: δεν ψάχνεις αγάπη, ψάχνεις επιβεβαίωση. Η θεωρία λέει κάτι απλό και ταυτόχρονα πολύ ενοχλητικό:
Οι άνθρωποι έλκονται από σχέσεις που επιβεβαιώνουν αυτό που ήδη πιστεύουν για τον εαυτό τους και όχι αυτό που θα ήθελαν να είναι. Αυτό που πιστεύουν βαθιά ότι είναι. Αν μέσα σου υπάρχει η πεποίθηση: «Δεν είμαι αρκετός», «Για να με αγαπήσουν πρέπει να προσπαθώ», «Οι άνθρωποι δεν μένουν», «Η αγάπη πάντα πονάει λίγο», μην ανησυχείς. Ο ψυχισμός σου θα βρει τον κατάλληλο άνθρωπο για να στο αποδείξει. Ξανά. Και ξανά. Και ξανά.
Γιατί το toxic σου φαίνεται sexy. Ο εγκέφαλος δεν έχει ως βασική του προτεραιότητα την ευτυχία, έχει την οικειότητα. Ό,τι σου είναι γνώριμο το βαφτίζεις «χημεία». Ό,τι σου είναι σταθερό το λες «βαρετό». Ό,τι σου προκαλεί άγχος το λες «πάθος».
Και κάπως έτσι:
– αυτός που απαντάει όποτε θυμηθεί, σε καίει
– αυτός που είναι ξεκάθαρος, σε ξενίζει
– αυτός που σε μπερδεύει, σε μαγνητίζει
– αυτός που είναι διαθέσιμος, «κάτι δεν μου κολλάει»
Δεν είναι ότι δε θες αγάπη. Είναι ότι δεν την αναγνωρίζεις όταν δεν πονάει. Δεν διαλέγεις ανθρώπους, διαλέγεις ρόλους. Στην πραγματικότητα, δεν ερωτεύεσαι πρόσωπα. Ερωτεύεσαι ρόλους που ξέρεις καλά. Τον απόμακρο, τον μισάνοιχτο, τον «δεν ξέρω τι θέλω». Τον συναισθηματικά άπιαστο. Γιατί κάπου μέσα σου υπάρχει μια φωνή που λέει: «Αν αυτή τη φορά τα καταφέρω, αν αυτή τη φορά με διαλέξει, τότε αξίζω».
Και να το πρόβλημα: μετατρέπεις τη σχέση σε εξετάσεις αξίας. Η ένταση δεν είναι σύνδεση (απλώς σου θυμίζει το σπίτι σου). Για να μιλήσουμε ξεκάθαρα: η ένταση που νιώθεις συχνά δεν είναι έρωτας. Είναι ενεργοποίηση τραύματος. Το στομάχι κόμπος, το μυαλό σε loop. Η ανάγκη για επιβεβαίωση, η αναμονή ενός μηνύματος. Αυτό όμως δεν είναι πάθος. Είναι το νευρικό σου σύστημα που λέει:
«Α, αυτό το ξέρω. Αυτό το έχουμε ξαναζήσει».
Η Self-Verification Theory χειροκροτεί. Γιατί, για άλλη μια φορά, η πραγματικότητα επιβεβαιώνει την εσωτερική σου ιστορία. Πότε αρχίζει να χαλάει το «μοτίβο»; Όχι όταν βρεις τον σωστό άνθρωπο, αλλά όταν ο λάθος άνθρωπος σταματήσει να σου φαίνεται ελκυστικός. Όταν αρχίσεις να βαριέσαι το δράμα, όταν η ασάφεια σε κουράζει αντί να σε εξιτάρει. Όταν το «λίγο» δεν σου αρκεί πια.
Τότε συμβαίνει κάτι παράξενο: το υγιές σου φαίνεται άβολο. Η ηρεμία σου φαίνεται ύποπτη. Η συνέπεια σου φαίνεται ξένη. Κι αυτό είναι πρόοδος.
Η αλλαγή δεν είναι ρομαντική — είναι εσωτερική επανάσταση. Για να αλλάξεις τους ανθρώπους που επιλέγεις, πρέπει πρώτα να αλλάξεις την ιστορία που λες για σένα. Όχι με affirmations τύπου «αξίζω αγάπη» μπροστά στον καθρέφτη. Αλλά με δύσκολες ερωτήσεις: Από πού έμαθα ότι πρέπει να υποφέρω; Ποιον προσπαθώ ακόμα να πείσω; Τι θα γινόταν αν δεν χρειαζόμουν πια επιβεβαίωση;
Όταν αλλάζει η απάντηση, αλλάζει και η έλξη. Οι άνθρωποι που επιλέγεις, λοιπόν, δεν είναι τυχαίοι. Είναι η ζωντανή απόδειξη της σχέσης που έχεις με τον εαυτό σου. Μέχρι να σταματήσεις να ζητάς από τους άλλους να σου αποδείξουν ότι αξίζεις, θα συνεχίσεις να ερωτεύεσαι αυτούς που σε κάνουν να αμφιβάλλεις. Γιατί η πιο ριζοσπαστική επιλογή δεν είναι ο «σωστός άνθρωπος». Είναι να σταματήσεις να επιβεβαιώνεις το παλιό σου τραύμα και να αντέξεις κάτι πρωτόγνωρο: Να σε διαλέγουν χωρίς να ματώσεις.
Όταν σε αγαπούν σωστά και δεν «νιώθεις τίποτα», κάπου εδώ έρχεται η μεγάλη σύγχυση. Γνωρίζεις έναν άνθρωπο που: είναι συνεπής, δεν εξαφανίζεται, δεν παίζει παιχνίδια, δεν σε κάνει να αμφιβάλλεις, δεν σε βάζει να αποδείξεις την αξία σου. Και λες: «Δεν ξέρω… κάτι μου λείπει».
Ναι, προφανώς και σου λείπει κάτι. Σου λείπει το χάος. Γιατί έχεις μάθει να μπερδεύεις την αγάπη με την ένταση. Τη σύνδεση με την αγωνία και το ενδιαφέρον με την ανασφάλεια. Όταν, λοιπόν, κάποιος σε αγαπάει χωρίς όρους, χωρίς δράμα, χωρίς να σε τραβάει από το μανίκι της αυτοεκτίμησής σου, το νευρικό σου σύστημα δεν πανηγυρίζει. Απορεί. Δε χτυπάει συναγερμός, δεν τρέχει η αδρεναλίνη. Δεν υπάρχει «θα μου απαντήσει ή όχι;». Και εσύ, αν δεν έχεις δουλέψει το μέσα σου, το βαφτίζεις αυτό «αδιαφορία».
Η ηρεμία δεν είναι βαρετή· σου είναι απλώς άγνωστη. Ας το πούμε ξεκάθαρα: για έναν άνθρωπο που μεγάλωσε με συναισθηματική αστάθεια, η ηρεμία μοιάζει ύποπτη. Δεν ξέρεις πώς να σταθείς μέσα της, δεν έχεις ρόλο. Δεν χρειάζεται να αποδείξεις τίποτα σε κανέναν. Και αυτό είναι τρομακτικό. Γιατί αν δεν χρειάζεται να προσπαθείς για να αγαπηθείς… τότε όλη η παλιά σου αφήγηση καταρρέει.
Η Self-Verification Theory εδώ αρχίζει να χάνει τη δύναμή της. Γιατί δεν υπάρχει πια κάποιος να σου επιβεβαιώσει ότι «έτσι είναι οι σχέσεις». Γιατί σαμποτάρεις το καλό. Όχι γιατί είσαι «δύσκολος άνθρωπος», αλλά γιατί ο εγκέφαλος λέει: «Αυτό δεν ταιριάζει με την εικόνα που έχω για μένα». Έτσι αρχίζεις να ψάχνεις ψεγάδια, δημιουργείς εντάσεις από το πουθενά, απομακρύνεσαι, συγκρίνεις με το παρελθόν ή απλώς φεύγεις πριν δεθείς. Όχι επειδή δε σου φέρονται καλά. Αλλά επειδή σου φέρονται πολύ καλά για την παλιά σου ταυτότητα.
Η πραγματική αλλαγή πονάει διαφορετικά. Η αλλαγή δεν πονάει όπως ο παλιός πόνος, δεν έχει δράμα, δεν έχει κορυφώσεις. Πονάει γιατί σε βγάζει από τον ρόλο που ήξερες. Από το να είσαι: αυτός που περιμένει, αυτός που ελπίζει, αυτός που παλεύει, αυτός που «αντέχει». Και σε βάζει σε έναν καινούριο: αυτόν που δέχεται, αυτόν που δεν χρειάζεται να αποδείξει, αυτόν που μπορεί να φύγει αν δεν του κάνουν χώρο. Και αυτό απαιτεί ταυτότητα, όχι έρωτα.
Η πιο άβολη αλήθεια: δε φοβόμαστε τόσο την απόρριψη, φοβόμαστε την αποδοχή. Γιατί αν κάποιος σε αγαπήσει σωστά και εσύ μείνεις, δεν μπορείς πια να κρύβεσαι πίσω από το «έτσι είναι οι σχέσεις». Τότε πρέπει να αντιμετωπίσεις κάτι πολύ πιο δύσκολο: την ευθύνη του να αλλάξεις. Οι άνθρωποι που επιλέγεις αλλάζουν μόνο όταν δεν χρειάζεσαι πια να σου αποδείξουν ποιος είσαι. Όταν δεν ψάχνεις επιβεβαίωση, όταν δεν κυνηγάς ένταση, όταν δεν μπερδεύεις την αγάπη με την ανασφάλεια. Γιατί, στο τέλος της ημέρας, δεν ερωτεύεσαι αυτόν που σου θυμίζει το τραύμα σου. Ερωτεύεσαι αυτόν που χωράει τον εαυτό σου όταν επιτέλους τον έχεις διαλέξει εσύ.
Κι αυτό, όσο ήσυχο κι αν ακούγεται, είναι η πιο ανατρεπτική ιστορία αγάπης που θα ζήσεις ποτέ.
Συντάκτης: Έλενα Τσάνου
