«Το εμβόλιο για το άγχος έρχεται», λένε. Κι εγώ κάπου εδώ γελάω και ταυτόχρονα θέλω να κλάψω. Γιατί αν υπήρχε ένα εμβόλιο που να σε σώζει από το άγχος, θα το είχαμε κάνει όλοι από παιδιά, μαζί με το τριπλό, το MMR και ό,τι άλλο μας έκαναν τότε που δεν είχαμε ιδέα τι μας περιμένει μεγαλώνοντας.
Γιατί το άγχος δεν είναι μια αρρώστια που «κολλάς», δεν είναι ένας ιός που έρχεται απ’ έξω. Είναι κάτι που χτίζεται σιγά σιγά μέσα σου, πετραδάκι το πετραδάκι, και γίνεται ολόκληρο κάστρο. Από αυτά που δεν είπες, από αυτά που άντεξες, από αυτά που κατάπιες για να μη χαλάσεις ισορροπίες. Από εκείνα τα «είμαι καλά», ενώ δεν ήσουν ούτε κατά διάνοια. Και τώρα μας λένε ότι ετοιμάζεται «εμβόλιο»;
Να στο πω λίγο ωμά; Δε φοβάμαι ότι δε θα δουλέψει, φοβάμαι ότι θα νομίσουμε πως φτάνει. Γιατί το άγχος δεν είναι μόνο χημεία, είναι κυρίως τρόπος ζωής. Είναι το να τρέχεις όλη μέρα. Να είσαι ένα σωρό ρόλοι μαζί — σύντροφος, εργαζόμενος, γονιός, φίλος — όλα μαζί, χωρίς παύση. Να κουβαλάς ευθύνες που δεν φαίνονται, να ξυπνάς με κούραση πριν καν ξεκινήσει η μέρα.
Είναι το να έχεις έναν άνθρωπο δίπλα σου και να μη σε πιάνει. Να λες κάτι απλό και να στο γυρνάει σε «κρυάδα». Να θέλεις λίγη ζεστασιά και να παίρνεις τοίχο. Είναι το να θες να κάνεις απλά πράγματα για σένα, αλλά ο διαθέσιμος χρόνος να μην υπάρχει πουθενά, αφού μόνιμα τρέχεις για όλα τα άλλα. Και κάπου εκεί, το σώμα σου λέει: «Ωραία, αφού δεν σταματάς εσύ, θα σε σταματήσω εγώ».
Μπορεί να καταλαβαίνεις ότι είσαι ένα άγχος με πόδια πλέον. Αφού δεν κάνεις σχεδόν τίποτα με ηρεμία και στο ρυθμό σου, η ζωή είναι ένας αγώνας δρόμου και εσύ μέσα της να λες συνεχώς «θα προλάβω κάτι ακόμα». Θα απαντήσω στο email, θα απλώσω τα ρούχα, θα φτάσω νωρίς στη δουλειά — θα, θα, θα — και η λίστα δεν τελειώνει ποτέ.
Κι εγώ αναρωτιέμαι: Θα υπάρχει και εμβόλιο για την πίεση της καθημερινότητας; Για την έλλειψη κατανόησης; Για τις σχέσεις που σε αδειάζουν αντί να σε γεμίζουν; Για τις νύχτες που δεν κοιμάσαι γιατί το μυαλό σου δεν σταματάει ποτέ; Ή μήπως θα κάνουμε μια ένεση και θα συνεχίσουμε να ζούμε το ίδιο λάθος έργο… απλά πιο «ήσυχα»; Γιατί ξέρεις ποιο είναι το πιο επικίνδυνο; Όχι το ίδιο το άγχος, αλλά το να το συνηθίσεις. Να λες «έτσι είναι η ζωή», να το βαφτίζεις φυσιολογικό, να μαθαίνεις να ζεις με αυτό. Να συνεχίζεις να τρέχεις ενώ μέσα σου καταρρέεις.
Δε λέω — αν αύριο βγει κάτι που πραγματικά βοηθάει, μακάρι. Μακάρι να ανακουφίσει κόσμο που υποφέρει, αλλά ας μην κοροϊδευόμαστε. Δε γίνεται να φτιάξουμε το σώμα και να αφήσουμε την ψυχή στην τύχη της. Δε γίνεται να ψάχνουμε λύση σε μια σύριγγα όταν η αιτία είναι στη ζωή που έχουμε φτιάξει. Ίσως το πραγματικό «εμβόλιο» να είναι αλλού. Στο να αρχίσεις να λες «όχι», στο να μην ανέχεσαι τα λίγα, στο να ζητάς αυτό που έχεις ανάγκη χωρίς να ντρέπεσαι, στο να φεύγεις από ό,τι σε μικραίνει, στο να σταματήσεις να κάνεις τον δυνατό όταν μέσα σου διαλύεσαι, στο να κατεβάζεις λίγο ρυθμούς.
Δοκίμασε, λοιπόν, την επόμενη φορά που θα αναζητήσεις λύση για να αντιμετωπίσεις το άγχος σου, αντί να πας στο φαρμακείο, να πας μια βόλτα στο κοντινό σου πάρκο. Αντί για χημικά γρήγορα σκευάσματα, κάνε μια απόπειρα να φτιάξεις κάτι που σου αρέσει. Γιατί καμία ένεση, κανένα φάρμακο δεν μπορεί να σε σώσει αν συνεχίζεις να ζεις με τρόπο που σε αρρωσταίνει. Οπότε ναι, αν αύριο βγει το «εμβόλιο για το άγχος», μπορεί να βοηθήσει. Αλλά πες μου κάτι ειλικρινά: Αν δεν αλλάξει τίποτα στη ζωή σου, θα σου φτάνει;
Μικρή σημείωση, γιατί καλό είναι να λέμε τα πράγματα όπως είναι: Δεν υπάρχει σήμερα κάποιο εμβόλιο για το άγχος που να χρησιμοποιείται σε ανθρώπους. Υπάρχουν μόνο πρώιμες έρευνες (κυρίως σε ζώα) που εξετάζουν πώς το ανοσοποιητικό μπορεί να επηρεάζει το στρες. Οι πρώτες έρευνες επικεντρώνονται στην εκπαίδευση του οργανισμού ώστε να ρυθμίζει τις αντιδράσεις άγχους για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα, μειώνοντας ενδεχομένως την ανάγκη για καθημερινή φαρμακευτική αγωγή. Η μέθοδος βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο δοκιμών και δεν είναι ακόμα διαθέσιμη για χρήση σε ανθρώπους.
Ας πούμε, λοιπόν, ότι εμβόλιο για το άγχος ετοιμάζεται. Για τη ζωή που το προκαλεί, θα βγει καμιά δόση ή να συνεχίσουμε έτσι;
Συντάκτης: Έλενα Τσάνου
