Κάποτε, όταν ακόμα ήσουν παιδί, σου είπαν: «Μη μιλάς, όλα καλά, μην κάνεις φασαρία, μην γκρινιάζεις». Δεν ήταν όλα καλά. Κι αυτό το «όλα καλά» γέμισε μέσα σου ένα θόρυβο που κανείς δεν άκουσε ποτέ, έσφιξε σαν μέγγενη την παιδική σου ψυχούλα.
Μεγάλωσες με τη σιωπή σαν πανάκεια. Με τα «μη μιλάς», «μην κλαίς», «μην κάνεις σαν μωρό». Με τα «όλα αυτά δεν έχουν σημασία». Σου έμαθαν να μιλάς σιγά ή να μη μιλάς καθόλου. Να δέχεσαι, να προσαρμόζεσαι, να ανέχεσαι και να μην έχεις άποψη, «γιατί είσαι παιδί». Κι εσύ το καταπίεσες. Για χρόνια ολόκληρα. Μέχρι που έγιες γονιός. Και τότε, ξαφνικά, το παιδί μέσα σου ξύπνησε. Το ίδιο παιδί που ποτέ δεν ακούστηκε. Το ίδιο παιδί που τώρα βλέπει το παιδί του να χύνει νερό στο πάτωμα ή να ουρλιάζει γιατί δεν πήρε αυτό που ήθελε.
Και ξαφνικά… φωνάζεις. Δε φωνάζεις επειδή είσαι κακός γονέας. Δε φωνάζεις επειδή δεν αγαπάς το παιδί σου. Φωνάζεις επειδή εκείνο το παιδί μέσα σου δεν έμαθε ποτέ να διαχειρίζεται τον θυμό χωρίς φωνή. Κανείς ποτέ δεν του έδωσε το δικαίωμα να ακουστεί χωρίς να ανεβάσει τους τόνους.
Υπάρχει μια μεγάλη παρεξήγηση γύρω από τη φωνή. Νομίζουμε ότι είναι θυμός. Συχνά όμως είναι απελπισία. Ξαφνικά ξεχειλίζει κάτι που κρατήθηκε για χρόνια. Κάτι που έλεγε: «Δεν έχει σημασία τι νιώθω. Δεν με βλέπουν. Δεν με ακούν».
Και τώρα, ως γονέας, το σύστημα λέει: σιωπή ή έκρηξη. Καμία μέση οδός. Δεν υπάρχει ήπια προειδοποίηση. Δεν υπάρχει απαλή οριοθέτηση. Μόνο θόρυβος ή ακόμα περισσότερη σιωπή. Και ξέρεις κάτι; Κανείς δε σου είπε ότι όταν γίνεσαι γονέας δεν μεγαλώνεις μόνο ένα παιδί.
Μεγαλώνεις ξανά και τον εαυτό σου. Και τότε συνειδητοποιείς ότι η φωνή σου είναι πιο δυνατή απ’ ό,τι θυμόσουν. Όχι από μίσος, αλλά από ανάγκη να ακουστείς.
Κάποιες φορές μπορεί να φωνάξεις. Κάποιες φορές σίγουρα θα χάσεις την ψυχραιμία σου. Και είναι ΟΚ. Αρκεί αυτό να μη γίνει νόρμα στη σχέση σου με το παιδί σου. Γιατί το να είσαι γονέας δε σημαίνει τέλεια ψυχραιμία. Σημαίνει να βλέπεις τον κύκλο. Και να λες: «Δε θα τον αφήσω να συνεχιστεί».
Πολλοί ψυχολόγοι υποστηρίζουν ότι όταν κάνουμε παιδιά, αμέσως ενεργοποιούνται τραύματα από τη σχέση που είχαμε εμείς με τους γονείς μας ως παιδιά. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να το αναγνωρίσουμε το νωρίτερο δυνατό. Το παιδί που δεν ακούστηκε δεν πρέπει να γίνει γονέας που φωνάζει με φόβο ή θυμό. Πρέπει να γίνει γονέας που αναγνωρίζει τη φωνή του πριν εκραγεί. Που ακούει πρώτα τον εαυτό του και μετά το παιδί. Που δεν τρέχει να γεμίσει κενά παιδικά, αλλά μαθαίνει να στέκεται αληθινός. Αυτό είναι δύσκολο. Σκληρό. Αλλά είναι και επαναστατικό.
Και υπάρχουν στιγμές που η ζωή σε ρίχνει πάλι πίσω. Το παιδί σου ουρλιάζει στο σούπερ μάρκετ. Χαλάει κάτι στο σπίτι. Και ξαφνικά βλέπεις τον εαυτό σου να φωνάζει με έναν τρόπο που θυμίζει το δικό σου παιδικό θόρυβο. Και αισθάνεσαι ενοχή. Τρομερή ενοχή. «Μήπως γίνομαι σαν αυτούς που με πλήγωσαν; Μήπως δεν είμαι καλή μαμά;» σκέφτεσαι.
Ναι. Υπάρχει αυτή η στιγμή. Και είναι ακριβώς η στιγμή που μπορείς και πρέπει να σπάσεις τον κύκλο. Δε χρειάζεται να μη φωνάξεις ποτέ.
Αυτό είναι ουτοπία. Χρειάζεται όμως να μάθεις να ακούς πριν φτάσεις εκεί. Να βλέπεις το παιδί σου και να λες: «Μπορώ να περιμένω. Μπορώ να μιλήσω. Μπορώ να μην αφήσω το θυμό να γίνει κύκλος. Μπορώ να του δώσω ένα ασφαλές περιβάλλον να ακουστεί».
Γιατί θα ξέρεις πως το παιδί που δεν άκουγαν ποτέ μπορεί να φωνάζει, αλλά δε χρειάζεται. Δε χρειάζεται να μεγαλώσει ακόμα ένα θυμωμένο παιδί. Ο πραγματικός σου ρόλος δεν είναι να φωνάζεις. Είναι να σέβεσαι το παιδί σου. Να το βλέπεις πραγματικά, να αναγνωρίζεις τα συναισθήματά του και να το αφήνεις να νιώσει, να μιλήσει, να εκφραστεί.
Ο σεβασμός που δίνεις τώρα θα φτιάξει τον ενήλικα που θα γίνει αύριο. Μην το κάνεις για να σε ακούσει, ούτε για να σταματήσει να φωνάζει. Κάν’ το γιατί του αξίζει να μεγαλώσει χωρίς φόβο, χωρίς σιωπή, χωρίς ενοχές. Κάθε φορά που παίρνεις ανάσα αντί να ουρλιάζεις, χτίζεις έναν άνθρωπο που ξέρει να σέβεται τον εαυτό του. Κάθε φορά που ακούς χωρίς να κρίνεις, μαθαίνει να ακούει τον κόσμο γύρω του. Κάθε στιγμή που στέκεσαι σταθερά, του δίνεις το εφόδιο να γίνει υγιής ενήλικας, και όχι κάποιος που θα κουβαλάει φωνές και σιωπές από το παρελθόν του.
Ακόμα και αν κάποτε φωνάξεις, δε θα αφήσεις τον θυμό να χτίσει τον άνθρωπο που μεγαλώνει δίπλα σου. Αυτό είναι η νίκη σου. Όχι η σιωπή, όχι η τέλεια ψυχραιμία. Η νίκη σου είναι να σταθείς, να ακούσεις, να αγαπήσεις, να αγκαλιάσεις, να σεβαστείς. Και όταν το κάνεις αυτό, τότε το παιδί που κάποτε ήσουν θα νιώσει ότι η φωνή του μετράει, και το παιδί σου θα μεγαλώσει ξέροντας πως και η δική του φωνή μετράει.
Αυτό είναι πιο δυνατό από κάθε φωνή και πιο ισχυρό από κάθε θυμό. Αν εμείς καταφέρουμε να γιατρέψουμε τα δικά μας τραύματα και να αγκαλιάσουμε τα εσωτερικά μας παιδιά, τότε τα παιδιά μας έχουν ελπίδα.
Συντάκτης: Έλενα Τσάνου
