Τα περιστέρια αποτελούν σύμβολο ειρήνης και αθωότητας και υπήρξαν ανέκαθεν σημαντικά για τον άνθρωπο. Το 1949 ο διάσημος ζωγράφος Πάμπλο Πικάσο φιλοτέχνησε ένα περιστέρι για την αφίσα του Πρώτου Παγκόσμιου Συνεδρίου Ειρήνης στο Παρίσι. Το έργο του γνωστό ως “La Colombe” ή “Dove of Peace” καθιέρωσε επίσημα το περιστέρι ως σύμβολο της ειρήνης κι έμπρακτα πια. Μια πληροφορία που λίγο πολύ όλοι γνωρίζαμε για αυτά τα πτηνά. Όπως και το ότι τα συγκεκριμένα πτηνά, είναι οι αρχαιότεροι ταχυδρόμοι.
Είχες αναρωτηθεί ποτέ πώς έστελναν μηνύματα οι άνθρωποι χιλιάδες χρόνια πριν; Μπορεί κάπου να έχει πάρει το αυτάκι σου ότι τα περιστέρια μετέφεραν μηνύματα από τη μια πόλη στην άλλη. Δεν πρόκειται για κάποιο μύθο, όντως συνέβαινε. Όμως, πώς ήξεραν τα περιστέρια πού να πάνε; Μήπως είχαν τίποτα υπερδυνάμεις; Ε, όχι κι έτσι, είπαμε.
Πώς γνώριζαν σε ποιον πρέπει να παραδώσουν το μήνυμα;
Οι άνθρωποι εξημέρωσαν τα περιστέρια περίπου 5.000 χρόνια πριν ξεκινώντας από τη Μεσοποταμία και την Αίγυπτο. Εκεί παρατήρησαν μια ικανότητά τους που μπορούσε να τους φανεί ιδιαίτερα χρήσιμη. Είχαν λοιπόν μια εξαιρετική ικανότητα προσανατολισμού. Τα πτηνά επέστρεφαν στο ίδιο ακριβώς μέρος που είχαν ξεκινήσει το ταξίδι τους. Έτσι οι άνθρωποι ξεκίνησαν να παίρνουν τα περιστέρια στο σπίτι τους και ουσιαστικά να τα εκπαιδεύουν για να ταξιδεύουν από ένα σημείο και να επιστρέφουν εκεί από όπου ξεκίνησαν. Τα μηνύματα γράφονταν σε ένα πολύ μικρό χαρτί, συνήθως κωδικοποιημένο και τοποθετούνταν σε μια μικρή κάψουλα που δένονταν στο πόδι του περιστεριού. Οι Αιγύπτιοι τα μετέτρεψαν στους πρώτους αγγελιοφόρους, μεταφέροντας μηνύματα στις όχθες του ποταμού Νείλου.
Το σύστημα ήταν ουσιαστικά απλό. Ένα περιστέρι ήξερε ότι πρέπει να γυρίσει σε ένα συγκεκριμένο μέρος Β. Έτσι, λίγο λίγο μεγαλώνοντας την απόσταση, κατάφερναν να διαγράψουν οι άνθρωποι μέσω των περιστεριών δρομολόγια, που ξεκινούσαν από διάφορα σημεία, όλα με προορισμό πάντα το σημείο Β.
Κάποια χρόνια αργότερα, οι Ρωμαίοι το πήγαν ένα βήμα παραπέρα, δημιουργώντας ένα μεγάλο δίκτυο ταχυδρομικών περιστεριών. Εξέτρεφαν δηλαδή πολλά πτηνά σε περιστερώνες για να μπορούν να στέλνουν μηνύματα. Μυστήριο παραμένει ωστόσο ο τρόπος που έβρισκαν το δρόμο προς τους παραλήπτες. Υπάρχουν βέβαια ορισμένες εξηγήσεις γι’ αυτό. Μάλλον, προσανατολίζονταν χρησιμοποιώντας τη θέση του ήλιου, το μαγνητικό πεδίο της Γης, την οσμή και οπτικά σημεία που εντόπιζαν στην περιοχή. Φοβερά έξυπνα πλάσματα τα περιστέρια και ούτε που το φανταζόμασταν. Θα μπορούσαμε να τα παρομοιάζουμε με το ΑΙ εκείνης της εποχής.
Μάλιστα, κατά τη διάρκεια του Ά και του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου η ανταλλαγή στρατιωτικών μηνυμάτων μέσω των περιστεριών έπαιρνε κι έδινε. Οι Αμερικανοί και οι Βρετανοί τα εξέτρεφαν σε ειδικούς περιστερώνες για αυτόν αποκλειστικά τον σκοπό. Μάλιστα, μετά το τέλος του Ά Παγκοσμίου η Cher Ami, ένα περιστέρι, τιμήθηκε με μετάλλιο, καθώς μετέφερε μια κρίσιμη πληροφορία για την έκβαση του πολέμου κι έφερε εις πέρας με επιτυχία την αποστολή της.
Φαίνεται όμως ότι στη σημερινή εποχή έχουν χάσει την αλλοτινή αίγλη τους. Σίγουρα η τεχνολογία έχει αντικαταστήσει προ πολλού αυτόν τον τρόπο ανταλλαγής μηνυμάτων, όμως εκτός αυτού τα περιστέρια μάλλον ενόχληση προκαλούν. Αφού δεν ήταν πλέον χρήσιμα στους ανθρώπους, έπαψαν να τα εκτρέφουν σε περιστερώνες και τα άφησαν ελεύθερα, με αποτέλεσμα ο πληθυσμός τους να αυξηθεί δραματικά. Από εκεί που ήταν αγγελιοφόροι και σύμβολα ειρήνης, ξαφνικά μετατράπηκαν σε ενοχλητικά πτηνά που πετούν πάνω από τα κεφάλια μας, αναζητώντας τροφή και λερώνοντας τα μνημεία και τις αυλές. Τελικά, ξεχνάμε πολύ εύκολα οι άνθρωποι.
Τα περιστέρια είναι εξαιρετικά ευφυή και, ιστορικά μιλώντας, μας έχουν σταθεί σαν πολύτιμοι σύμμαχοί. Η τωρινή τους εικόνα ως ενοχλητικοί επισκέπτες είναι αποτέλεσμα των συνθηκών που επικρατούν στους αστικούς ιστούς και όχι των ίδιων των ζώων. Την εξυπνάδα τους έρχεται να επιβεβαιώσει και μια πρόσφατη μελέτη του πανεπιστημίου του Οχάιο, σύμφωνα με την οποία τα περιστέρια διαθέτουν κάτι σαν βιολογικό αλγόριθμο, που μοιάζει με τη διαδικασία μάθησης που έχουν τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Φοβερή ανακάλυψη και ταυτόχρονα δικαίωση. Εμείς οι άνθρωποι να τα βλέπουμε αυτά.
Ας μην ξεχνάμε λοιπόν πως κάθε περιστέρι που σήμερα θεωρείται βρόμικο πτηνό μιας πόλης, είχε έναν πρόγονο που μια μέρα μετέφερε ένα σπουδαίο μήνυμα από τη μια άκρη της γης στην άλλη.
Συντάκτης: Μαρία Μωραΐτη
