Η ΔΕΠΥ σε ενήλικες ή παιδιά επηρεάζει τη διατροφή κι εδώ είναι τι να προσέξεις

Η ισορροπημένη διατροφή σαφέστατα αποτελεί θεμέλιο λίθο της υγείας και συνήθως εξετάζουμε πως μπορούμε να τη διαμορφώσουμε ώστε να δουλέψει στοχευμένα απέναντι σε μια συγκεκριμένη κατάσταση πχ. αναπλήρωση σιδήρου σε περιπτώσεις αναιμίας, πρωτεϊνική διατροφή για αποκατάσταση μυϊκής μάζας κλπ. Αυτό φυσικά δεν είναι κάτι καινούργιο, πάνω κάτω όλοι έχουμε ακούσει κάποιο γιατροσόφι σε περιπτώσεις ασθένειας με πρώτο και καλύτερο την κοτόσουπα. Έτσι, η διατροφή συνήθως αποτελεί το εργαλείο για την επίτευξη ενός στόχου. Τι γίνεται όμως στις περιπτώσεις που η ισορροπημένη διατροφή είναι ο στόχος; Με άλλα λόγια τι μπορεί να επηρεάζει αρνητικά τη διατροφή.

Όπως έχουμε πει και σε παλαιότερα άρθρα η ΔΕΠΥ είναι μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή που εκδηλώνεται στην παιδική ηλικία αλλά μπορεί να συνεχιστεί και στην ενήλικη ζωή με τα συμπτώματα να προσαρμόζονται αντιστοίχως. Τα συμπτώματα διακρίνονται σε 3 κατηγορίες:

απροσεξία: δυσκολία συγκέντρωσης ειδικά σε λεπτομέρειες, το άτομο φαίνεται να μην ακούει, σαν να είναι κάπου αλλού, δεν ακολουθεί οδηγίες, δυσκολεύεται να ολοκληρώσει εργασιες και ειδικότερα αν απαιτούν πνευματική προσπάθεια, διασπάται εύκολα απο εξωτερικά ερεθίσματα, ξέχνα καθημερινά καθήκοντα.

υπερκινητικότητα – παρορμητικότητα: νευρικές κινήσεις άκρων, ακατάπαυστη ομιλία, διακόπτει το συνομιλητή και απαντά προτού ολοκληρωθεί μια ερώτηση, αδυναμία να παραμείνει στη θέση του κ.α.

Στην ενήλικη ζωή προστίθενται χαρακτηριστικά όπως:

αναβλητικοτητα: χρόνιες καθυστερήσεις και αποδιοργάνωση.

συναισθηματικές διακυμάνσεις: άγχος, κατάθλιψη, εκρήξεις θυμού χαμηλή αυτοεκτίμηση.

προβλήματα σχετιζόμενα με την εργασία ή τις σχέσεις: δυσκολία προγραμματισμού, ασυνέπεια.

εθiσμοί: αυξημένη πιθανότητα κατάχρησης ουσιών ή άλλων εθισμwν.

Αναφορικά με τη διατροφή και τη ΔΕΠΥ έχουν γίνει μελέτες για τη μεταξύ τους αλληλεπίδραση και τα ευρήματα υποστηρίζουν:

Τα ωμέγα-3 Λιπαρά Οξέα (EPA/DHA) που βρίσκονται σε λιπαρά ψάρια (σολομός, σαρδέλα), θαλασσινά, λιναρόσπορο, καρύδια και συμβάλλουν στη λειτουργία του εγκεφάλου.

Το Μαγνήσιο & Φυλλικό Οξύ (σπανάκι, μπρόκολο, φασόλια, σπαράγγια) βοηθούν στη μείωση της υπερδιέγερσης.

Ο Ψευδάργυρος & το Σελήνιο (λιπαρά ψάρια, ξηρούς καρπούς όπως καρύδια και φιστίκια Βραζιλίας) επιδρούν σημαντικά στους νευροδιαβιβαστές.

Το αυγό αποτελεί εξαιρετική πηγή χολίνης για τον έλεγχο των συμπτωμάτων.

Οι σύνθετοι Υδατάνθρακες (ολικής άλεσης προϊόντα, φρούτα, λαχανικά) φαίνεται να σταθεροποιούν το σάκχαρο, προσφέρουν ενέργεια και βελτιώνουν τον ύπνο.

Ζάχαρη & επεξεργασμένα Τρόφιμα συνιστάται να αποφεύγονται καθώς μπορεί να επιδεινώσουν την υπερκινητικότητα.

Τα τεχνητά χρώματα και τα συντηρητικά φαίνεται να συνδέονται με αυξημένη υπερκινητικότητα σε ευαίσθητα άτομα.

Μια νέα μελέτη όμως έρχεται να ρίξει περαιτέρω φως στη σχέση της διατροφής και της ΔΕΠΥ. Ο Gallagher D. (2025) υπογραμμίζοντας πως οι προκλήσεις που αναδύονται από τη ΔΕΠΥ (απροσεξία, παρορμητικότητα) φαίνεται να επηρεάζουν σημαντικά τις διατροφικές συνήθειες και συμπεριφορές των ατόμων.

Συγκεκριμένα στα ευρήματα της έρευνας αναφέρει ότι:

90% των ατόμων δυσκολεύονται με τη διατροφή τους καθώς τρώνε παρορμητικά.

63% παραλείπει καθημερινά κάποια γεύματα.

96% ξεχνούν γεύματα όταν εργάζονται ή συγκεντρώνονται σε μια δραστηριότητα.

78% είναι ευαίσθητοι σε υφές, μυρωδιές και γεύσεις.

91% δυσκολεύονται να σχεδιάσουν ή να προετοιμάσουν φαγητό εξαιτίας των συμπτωμάτων της ΔΕΠΥ που επηρεάζουν την αυτορρύθμιση.

Ταυτόχρονα με την έρευνα δημιουργήθηκε μια πλατφόρμα, η So Nutrition Academy, που στοχεύει στην υποστήριξη διατροφολόγων, προπονητών αλλά και ιατρών που εργάζονται με νευροαποκλίνοντα άτομα. Η Sarah Osborne που ανήκει στο δυναμικό της So Nutrition Academy παρατηρεί πως τα μοτίβα διατροφικής συμπεριφοράς συχνά συνδέονται με τη χημεία του εγκεφάλου και συναισθηματικές αλλαγές όπως άγχος, απογοήτευση και όχι τόσο με το φαγητό καθ’ αυτό.

Τα παραπάνω δεδομένα ρίχνουν περαιτέρω φως στις διατροφικές συμπεριφορές των ατόμων, εξηγώντας πως η τήρηση υγιεινών συνηθειών δεν είναι αποκλειστικά θέμα θέλησης ή ψυχικής δύναμης. Η αποκλίνουσα συμπεριφορά μπορεί να οφείλεται σε βαθύτερα αίτια που τεκμηριώνονται επιστημονικά.

Ο όρος συναισθηματική πείνα (κατανάλωση φαγητού προκειμένου να γεμίσει το κενό που μπορεί να νιώθει ένα άτομο) χρησιμοποιείται ευρέως τα τελευταία χρόνια. (ευτυχώς), υπογραμμίζοντας ξανά πως η διαχείριση της διατροφής επηρεάζεται από παράγοντες που δεν είναι προφανείς και αυτό συνιστά σημαντικό λόγο για την ενημέρωση του κόσμου και την ευαισθητοποίηση του σχετικά με αυτό.

Καλώς ή κακώς ζούμε στην εποχή της εικόνας και σπάνια διαβάζουμε τις λεζάντες, ειδικά αν δεν είναι σε εμφανές σημείο και χρειάζεται να ψάξει κανείς. Η εικόνα ενός υπέρβαρου ατόμου που μπορεί να υποφέρει από διατροφική διαταραχή (ή και όχι) συχνά κατακρίνεται από τον κόσμο γεμίζοντας το τύψεις, ντροπή και ενοχές καθιστώντας του δύσκολο να αναζητήσει βοήθεια. Πώς μπορεί να νιώθει λοιπόν ένα άτομο με ΔΕΠΥ που αντιμετωπίζει διατροφικές δυσκολίες; Ειδικά δε αν δεν έχει διαγνωστεί η ΔΕΠΥ καθώς σύμφωνα με τα δεδομένα εκτιμάται πως σημαντική μερίδα του πληθυσμού είτε καθυστέρησε να διαγνωστεί ή δε διαγνώστηκε ποτέ.

Κλείνοντας, η διατροφή είναι ζωτικής σημασίας παράγοντας που επηρεάζει σημαντικά την υγεία του ατόμου, πχ. καρδιαγγειακά νοσήματα, αλλά επηρεάζεται εξίσου σημαντικά από παράγοντες όπως η ΔΕΠΥ. Σε πολλές περιπτώσεις οι ιατρικές οδηγίες για την αντιμετώπιση μιας και παθογένειας περιλαμβάνουν την ισορροπημένη διατροφή και την άσκηση. Εγώ θα πρόσθετα και τη συναισθηματική και ψυχική διερεύνηση σε αυτή την εξίσωση.

Θα έλεγα πως αν το ανθρώπινο σώμα είναι μια μηχανή, ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής, τότε η ψυχική και συναισθηματική υγεία είναι το λογισμικό του. Πώς περιμένουμε λοιπόν να τρέξει τα δεδομένα αν δε μπορεί πρώτα να τα επεξεργαστεί;