Ξέρεις εκείνη την αίσθηση που ανοίγεις TikTok ή Instagram και βλέπεις γυναίκες να λένε: «Δεν θέλω boyfriend, θέλω συνάδελφο που κάνει τη δουλειά του»; Ε, αυτό είμαι εγώ. Κουρασμένη να κάνω όλη τη δουλειά, να χαμογελάω σαν να είναι φυσιολογικό και να προσπαθώ να εξηγήσω τα αυτονόητα ξανά και ξανά. Και ναι, πίσω από τα memes υπάρχει μια σκληρή αλήθεια: κουράζομαι γιατί αναλαμβάνω ολόκληρη τη συναισθηματική δουλειά της σχέσης – χωρίς πληρωμή, χωρίς credit, χωρίς διάλειμμα. Και υπόψιν, δεν τα λέω (μόνο) εγώ, τα λέει και η επιστήμη.
Κάθε φορά που λέω «Γιατί πρέπει να σου εξηγώ ότι αυτό είναι βασικός σεβασμός;», δεν μιλάω απλώς για το χθες ή για μια στιγμή θυμού. Μιλάω για την καθημερινή κόπωση που νιώθω όταν πρέπει να διδάσκω ενσυναίσθηση, να κρατάω τη ψυχραιμία μου και να διορθώνω moods άλλων σαν να είμαι προσωπικός σύμβουλος σχέσεων. Οι έρευνες μιλούν για emotional labor, τον όρο που η κοινωνιολόγος Arlie Hochschild έβαλε τη δεκαετία του ’80 για να περιγράψει τη δουλειά των νοσηλευτριών και αεροσυνοδών. Σήμερα, αυτό είναι η ζωή μου: 24/7 emotional support, χωρίς κανένα credit.
Και δεν σταματά εκεί. Υπάρχει και το mental load. Είναι αυτό το συνεχές multitasking στο μυαλό μου: να θυμάμαι γενέθλια, να προβλέπω moods, να εξηγώ γιατί κάτι είναι λάθος ή προσβολή, να κρατάω κάθε συζήτηση υπό έλεγχο. Ναι, είμαι κουρασμένη. Ναι, είναι σαν να τρέχω ένα project που κανείς δεν βλέπει. Και οι άντρες; Συνήθως δεν το βλέπουν, γιατί η κοινωνία τους έμαθε ότι η ενσυναίσθηση είναι προαιρετική και αν κάποιος πρέπει να το κάνει ντε και καλά, να είναι γένους θηλυκού.
Δεν φταίνε τα χρωμοσώματα. Είναι social conditioning. Εγώ μεγάλωσα μαθαίνοντας να φροντίζω, να διορθώνω moods, να κρατάω τους γύρω μου χαρούμενους. Εκείνοι μεγάλωσαν με «μη κλαις, είσαι δυνατός». Το αποτέλεσμα; Εγώ είμαι ο emotional translator και εκείνοι κάνουν outsourcing την ενσυναίσθησή τους. Ένας φαύλος κύκλος, που αφήνει την καθημερινή μου κόπωση αόρατη για τους περισσότερους. Ή μήπως είναι ορατή αλλά δε λαμβάνεται σοβαρά υπόψη;
Ξέρεις όμως τι είναι πιο εξαντλητικό; Όταν πρέπει να εξηγώ γιατί η αγάπη απαιτεί προσπάθεια, όταν πρέπει να διδάσκω σεβασμό σαν μάθημα, και όταν η υπομονή μου γίνεται καθημερινή μάχη. Αυτό είναι τρία επίπεδα εργασίας ταυτόχρονα: να οργανώνω, να ρυθμίζω τα συναισθήματά μου και να εκπαιδεύω τον άλλο. Spoiler: είναι το απόλυτο burnout starter pack.
Τα social media δεν λένε ψέματα. Viral βίντεο με captions τύπου «I don’t want a boyfriend, I want a co-worker in this relationship» κάνουν εκατομμύρια likes γιατί όλοι ξέρουν μια γυναίκα που κουράστηκε να διδάσκει ενσυναίσθηση. Όταν όλη η συναισθηματική δουλειά πέφτει σε ένα άτομο, η σχέση μοιάζει με unpaid internship: χωρίς αναγνώριση, χωρίς μισθό, με 100% ευθύνη.
Και φυσικά, πάντα υπάρχουν εκείνοι που θα σχολιάσουν: «γιατί δεν είσαι πιο υπομονετική;». Ε, welcome to the jungle. Welcome to the twilight zone.
Η λύση; Δεν χρειάζεται να κάνω περισσότερα tutorials ενσυναίσθησης. Χρειάζεται να μοιραστεί δίκαια η συναισθηματική ευθύνη: κατανόηση χωρίς διάλεξη, σεβασμός χωρίς manual “πως να γίνεις πιο άνθρωπος σε πέντε εύκολα βήματα”, διάλογος χωρίς να νιώθω ότι εκπαιδεύω συνεχώς. Η ισότητα δεν είναι μόνο στα πρακτικά πχ. ποιος πλένει τα πιάτα ή ποιος κατεβάζει τα σκουπίδια. Είναι ποιος σηκώνει το βάρος των συναισθημάτων, των συνομιλιών και του καθημερινού φορτίου που κρατάει τη σχέση ζωντανή.
Κάθε φορά που λέω «Γιατί πρέπει να σου εξηγώ ότι αυτό είναι βασικός σεβασμός;», είναι η φωτιά μου. Αν δεν την καταλάβεις… θα καεί ό,τι νόμιζες ότι ήταν δεδομένο στη σχέση σου. Δεν είναι παράπονο. Είναι προειδοποίηση. Και όταν εκραγεί, δεν υπάρχει επιστροφή. Ήρεμα τα λέω (#νοτ) ως κουρασμένη εκπρόσωπος (και αντιπρόσωπος) της γυναικείας φύσης που επί σειρά δεκαετιών σμιλευτηκε για να χωρέσει σε καλούπια προκαθορισμένων προδιαγραφών.
Μόνο που στο σήμερα τα καλούπια του παρελθόντος δεν έχουν θέση.
Δεν πρέπει να έχουν θέση.
Συντάκτης: Σοφία Τρέπα
Επιμέλεια κειμένου: Αγγελική Θεοχαρίδη
Επιμέλεια κειμένου: Αγγελική Θεοχαρίδη
