Plot twist: Το πιο διάσημο φιλί του κόσμου δεν είναι όπως το μάθαμε

Αχ, αυτό το φιλί.
Το έχεις δει. Το έχω δει. Το έχουμε δει όλοι. Ένας ναύτης, μια νοσοκόμα, Times Square, 1945. Ο πόλεμος τελειώνει, ο κόσμος πανηγυρίζει και  -μπαμ- το φιλί που έγινε σύμβολο. Για χρόνια το κοιτούσαμε και γράφαμε στο μυαλό μας σενάρια για έναν μεγάλο έρωτα που γεννήθηκε μέσα στο πλήθος. Τον φανταζόμασταν να τη σηκώνει, να τη γυρίζει, να την ψάχνει μετά, να την ξαναβρίσκει. Netflix πριν υπάρξει Netflix.

Μόνο που… η πραγματικότητα δεν ήταν rom-com. Και ίσως ήρθε η στιγμή να ξαναδούμε αυτή την εικόνα όχι σαν παραμύθι αλλά σαν κάτι πιο σύνθετο. Πιο ανθρώπινο. Πιο αληθινό. Υπάρχουν εικόνες που δεν χρειάζονται λεζάντα. Μπαίνουν στο συλλογικό μας feed πριν καν υπάρξει το feed. Το πιο διάσημο φιλί του κόσμου, ο ναύτης που αρπάζει μια νοσοκόμα στην Times Square το 1945, έγινε σύμβολο λήξης π0λέμου, θριάμβου, επιστροφής στην κανονικότητα. Ένα καρέ που έμαθε να σημαίνει «αγάπη». Ή, έστω, ανακούφιση.

Η φωτογραφία τραβήχτηκε από τον Alfred Eisenstaedt την ημέρα που ανακοινώθηκε η νίκη επί της Ιαπωνίας, στο τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Για δεκαετίες την κοιτούσαμε σαν κινηματογραφικό φινάλε: ο ήρωας επιστρέφει, η πόλη ξεσπά, το φιλί σφραγίζει την εποχή. Τίποτα πιο απλό. Τίποτα πιο «σωστό». Μόνο που η ιστορία δεν είναι ποτέ τόσο απλή. Για χρόνια δεν ρωτούσαμε. Δεν μας έμαθαν να ρωτάμε. Δεν μας έμαθαν να κοιτάμε την εικόνα και να σκεφτόμαστε: «Το ήθελε;» Δεν ήταν στο λεξιλόγιό μας η λέξη «συναίνεση». Δεν ήταν trending. Ήταν σχεδόν αόρατη.

Κι όμως, η γυναίκα της φωτογραφίας, που αργότερα ταυτοποιήθηκε ως η Greta Zimmer Friedman, είχε πει πως δεν τον ήξερε. Πως δεν ήταν ένα ραντεβού που κατέληξε σε φιλί. Ήταν ένας ξένος που την άρπαξε μέσα στον ενθουσιασμό της στιγμής. Εκείνη δεν πόζαρε. Δεν συμφώνησε. Και ξαφνικά το καρέ μετακινείται. Από ρομαντική κορύφωση γίνεται ερώτημα.

Αυτό το άρθρο δεν θέλει να «ακυρώσει» το παρελθόν. Θέλει να το κοιτάξει χωρίς φίλτρο sepia. Γιατί οι συλλογικές μας αναμνήσεις δεν είναι αθώες. Είναι επιμελημένες. Κάποιος επιλέγει ποια εικόνα θα μπει στο κάδρο της Ιστορίας και ποια θα μείνει εκτός. Κάποιος αποφασίζει τι θα σημαίνει «αγάπη». Μεγαλώσαμε με ιστορίες όπου το παθιασμένο φιλί ερχόταν απροειδοποίητα. Στις ταινίες, στα μυθιστορήματα, στα τραγούδια. Ο άντρας πιάνει το πρόσωπο, η γυναίκα ξαφνιάζεται, αλλά τελικά «ενδίδει». Αυτό ήταν το ρομαντικό σενάριο. Η επιμονή βαφτιζόταν πάθος. Η αιφνίδια κίνηση, αυθορμητισμός.

Σήμερα, όμως, έχουμε άλλες λέξεις. Άλλα εργαλεία. Άλλη ευαισθησία. Η γενιά που μεγάλωσε με hashtags και δημόσιες συζητήσεις για τα όρια, δεν μπορεί να δει το ίδιο καρέ με τον ίδιο τρόπο. Και δεν είναι θέμα «υπερευαισθησίας». Είναι θέμα ωρίμανσης. Ο ρομαντισμός δεν μένει στάσιμος. Μεγαλώνει μαζί μας. Αυτό που κάποτε χειροκροτούσαμε ως θρίαμβο, σήμερα το διαβάζουμε πιο προσεκτικά. Όχι γιατί χάσαμε την ικανότητα να συγκινούμαστε. Αλλά γιατί αποκτήσαμε την ικανότητα να ρωτάμε. Να αμφισβητούμε. Να χωράμε περισσότερες αλήθειες στην ίδια εικόνα.

Η Times Square του 1945 δεν ήταν ένα ήσυχο απόγευμα. Ήταν η στιγμή που άφηναν όλοι πίσω τον φόβο. Ένας κόσμος που μόλις είχε επιβιώσει. Μέσα σε εκείνο το πλαίσιο, το φιλί ήταν έκρηξη ζωής. Ίσως και αυτό να είναι αλήθεια. Αλλά δεν είναι η μόνη. Γιατί η συλλογική μνήμη έχει έναν τρόπο να απλοποιεί. Να παίρνει μια σύνθετη στιγμή και να την κάνει σύμβολο. Να αφαιρεί τις γωνίες για να χωρέσει καλύτερα στο αφήγημα. Κι εμείς, για χρόνια, δεχόμασταν το αφήγημα όπως μας το έδωσαν.

Μέχρι που αρχίσαμε να μεγαλώνουμε. Κάπου ανάμεσα στα 90s rom-comedy και στα podcasts για consent, καταλάβαμε ότι η αγάπη δεν είναι σκηνή. Είναι συμφωνία. Δεν είναι αρπαγή. Είναι επιλογή. Δεν είναι ενθουσιασμός που καταπίνει τον άλλον. Είναι χώρος που τον χωράει. Και τότε το φιλί της Times Square γίνεται κάτι άλλο. Όχι μνημείο. Καθρέφτης. Μας δείχνει πώς αλλάζει το βλέμμα μας. Πώς οι λέξεις που δεν υπήρχαν κάποτε, σήμερα είναι απαραίτητες. Πώς η έννοια της αγάπης μετατοπίζεται από το «σε θέλω τώρα» στο «σε θέλω, αν το θέλεις κι εσύ».

Δεν χρειάζεται να διαγράψουμε την εικόνα από την Ιστορία. Χρειάζεται να της προσθέσουμε υπότιτλους. Να της επιτρέψουμε να είναι και χαρά και αμηχανία. Και θρίαμβος και προβληματισμός. Να της δώσουμε πολυφωνία. Γιατί αυτό κάνει μια κοινωνία που ωριμάζει: ξαναδιαβάζει τα σύμβολά της. Ίσως το πιο ενδιαφέρον δεν είναι αν το φιλί ήταν «σωστό» ή «λάθος» με τα σημερινά κριτήρια. Ίσως το πιο ενδιαφέρον είναι ότι σήμερα έχουμε τα κριτήρια. Ότι δεν φοβόμαστε να αγγίξουμε τα ιερά μας εικονίσματα και να τα ρωτήσουμε: «Τι πραγματικά βλέπουμε εδώ;»

Κι αυτό δεν είναι επίθεση στον ρομαντισμό. Είναι εξέλιξή του. Ο ρομαντισμός που μεγαλώνει δεν χάνει τη μαγεία του. Απλώς γίνεται πιο συνειδητός. Πιο αμοιβαίος. Πιο ανθρώπινος. Δεν χρειάζεται θεατρικές κινήσεις για να υπάρξει. Χρειάζεται βλέμματα που συναντιούνται και μένουν. Ίσως, τελικά, το φιλί της Times Square να μην είναι μια ιστορία για το παρελθόν. Είναι μια ιστορία για το πώς κοιτάμε. Για το πώς αλλάζουμε. Για το πώς οι εικόνες που κάποτε μας έμαθαν τι είναι αγάπη, σήμερα μας καλούν να την ορίσουμε ξανά. Και αυτό δεν είναι απώλεια αθωότητας. Είναι ενηλικίωση.