Ο Αλέξης Τσίπρας βρέθηκε στην εκπομπή Ενώπιος Ενωπίω του Νίκου Χατζηνικολάου και έστειλε ένα αρκετά καθαρό μήνυμα: είναι παρών και ετοιμάζεται. Το νέο πολιτικό εγχείρημα, όπως είπε, μπορεί να πάρει μορφή μέχρι τον Σεπτέμβριο — αν και δεν απέκλεισε τίποτα νωρίτερα, αν οι εξελίξεις τρέξουν πιο γρήγορα από το αναμενόμενο.
Όπως ξεκαθάρισε, «τα κόμματα δεν είναι start up». Δεν ιδρύονται στο πόδι, ούτε online. Χρειάζονται πρόσωπα, θέσεις, οργάνωση και — κυρίως — timing. «Το ραντεβού με την Ιστορία πρέπει να γίνει στην ώρα του», είπε ο ίδιος.
Ένα κόμμα χωρίς «έτοιμες καρέκλες»
Αν κάτι προσπάθησε να τονίσει, είναι ότι δε μιλά για ένα κλειστό πολιτικό σχήμα. Αντιθέτως, περιέγραψε ένα πεδίο σύγκλισης, όπου «όλοι όσοι θέλουν και συμφωνούν θα έρθουν», χωρίς όρους και χωρίς προκρατημένες θέσεις. Αυτό το εγχείρημα, όπως είπε, «δεν θα γίνει στη Βουλή, αλλά στην κοινωνία». Με απλά λόγια, προσπαθεί να στήσει κάτι από κάτω προς τα πάνω — όχι το αντίστροφο.
Το ιδεολογικό στίγμα που περιέγραψε κινείται σε τρεις άξονες: ριζοσπαστική Αριστερά, σοσιαλδημοκρατία και πολιτική οικολογία. Μια προσπάθεια δηλαδή να φτιαχτεί ένας ενιαίος χώρος που μέχρι τώρα εμφανίζεται διασπασμένος.
Η ΝΔ «χωρίς αντίπαλο» και το ΠΑΣΟΚ που δεν πείθει
Ο Τσίπρας δεν έκρυψε ότι βλέπει πολιτικό κενό. Μίλησε για μια Νέα Δημοκρατία που — όπως υποστήριξε — μένει χωρίς ουσιαστικό αντίπαλο, κάτι που θεωρεί πρόβλημα όχι μόνο πολιτικό, αλλά και δημοκρατικό. Στο στόχαστρο μπήκε και το ΠΑΣΟΚ. Όχι τόσο σε προσωπικό επίπεδο, όσο σε επίπεδο εικόνας. «Δεν φταίει ο Ανδρουλάκης», είπε, αλλά περιέγραψε μια κατάσταση «όσμωσης» με τη ΝΔ, μιλώντας για «περιστρεφόμενη πόρτα» στελεχών και μια ταύτιση που, όπως υποστήριξε, δεν αφήνει χώρο εμπιστοσύνης από την κοινωνία.
Σκάνδαλα, υποκλοπές και το αίτημα για εκλογές
Η κριτική προς την κυβέρνηση ήταν σκληρή. Αναφέρθηκε σε σκάνδαλα, παραιτήσεις κυβερνητικών στελεχών και στη σχέση — όπως τη χαρακτήρισε — με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Για το θέμα των υποκλοπών, έθεσε ένα ευθύ ερώτημα: αν ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν έχει ευθύνη, τότε ποιος έχει; Και γιατί δεν κατονομάζεται;
«Υπό κανονικές συνθήκες ο κύριος Μητσοτάκης θα έπρεπε ήδη να έχει προκηρύξει εκλογές. Μπορεί να κρατηθεί μια κυβέρνηση η οποία έχει ήδη σαράντα στον αριθμό κυβερνητικά στελέχη, υπουργούς, βουλευτές, οι οποίοι έχουν παραιτηθεί από τις θέσεις τους για διάφορα σκάνδαλα, μικρά ή μεγαλύτερα στην επταετή θητεία; Μπορεί να κρατηθεί μια κυβέρνηση της οποίας η σχέση της με την Ευρώπη είναι η σχέση της με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία;» Κάνοντας και έναν ιστορικό παραλληλισμό με τον Νίξον, άφησε να εννοηθεί ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο τι έγινε, αλλά και το αν υπάρχει προσπάθεια συγκάλυψης.
«ο Νίξον στις Ηνωμένες Πολιτείες παραιτήθηκε. Πότε παραιτήθηκε; Όχι όταν αποκαλύφθηκε γιατί κάνει υποκλοπές πολιτικών αντιπάλων, αλλά όταν αποκαλύφθηκε ότι επιχειρεί να χειραγωγήσει την αμερικανική δικαιοσύνη, να συγκαλύψει το έγκλημα. Εγώ αν με ρωτάτε έτσι με βαθιά ειλικρίνεια θα σας πω αν ήμουν στη θέση του Κυριάκου Μητσοτάκη, με τόσα μέτωπα, με τις δικογραφίες στη Βουλή να έρχονται η μία μετά την άλλη, με το θέμα των υποκλοπών να έχει ξανανοίξει, διότι ο κύριος που είπατε, ο κ. Ντίλιαν έρχεται και εκβιάζει, ουσιαστικά δεν θα μπορούσα να κοιμηθώ εύκολα.
Και θαρρώ ότι δεν έχει πολλούς δρόμους μπροστά του να επιλέξει. Ο μόνος δρόμος για τον πρωθυπουργό, κατά τη γνώμη μου, είναι ο δρόμος ο θαρραλέος. Εάν ο ίδιος ισχυρίζεται ότι δεν έχει σχέση με όλα αυτά, να βγει και να υποδείξει ποιοι έχουν σχέση με αυτό. Και να τους οδηγήσει στη δικαιοσύνη. Αλλιώς έχω την αίσθηση ότι πολύ δύσκολα θα μπορέσει ο ίδιος να αποφύγει τη λογοδοσία».
Το δημοψήφισμα
Ίσως η πιο ενδιαφέρουσα στιγμή της συνέντευξης να ήταν όταν γύρισε πίσω στο 2015. Όταν είπε ότι θα έπρεπε να είχε κλείσει τις τράπεζες την επόμενη μέρα των εκλογών, αντί να αφήσει — όπως είπε — τη χώρα να μπει σε διαδικασία πίεσης μέσω της ρευστότητας.
Α. Τσίπρας: Δεν τις κλείσαμε εμείς. Μας τις κλείσανε τις τράπεζες. Τις τράπεζες έπρεπε να τις κλείσουμε εμείς την επόμενη ημέρα των εκλογών και όχι να αφήσουμε να μας εκβιάζουν μέσα από τη διαρροή των καταθέσεων, μέσα από τις κινήσεις με το σταγονόμετρο “σας δίνουμε ρευστότητα, δεν σας δίνουμε ρευστότητα” και να πάμε να κάνουμε τη διαπραγμάτευση έχοντας βεβαίως ένα μικρό υφεσιακό κόστος εκεί, το κλείσιμο των τραπεζών και τα capital controls, αλλά για να πάμε και στο παρόν…
Ν. Χατζηνικολάου: Έπρεπε να τις κλείσετε μόνοι σας;
Α. Τσίπρας: Βεβαίως.
Ν. Χατζηνικολάου: Την επομένη των εκλογών;
Α. Τσίπρας: Βεβαίως και να κάνουμε μια διαπραγμάτευση παρά πολλή ουσιαστική.
Ν. Χατζηνικολάου: Δεν θα είχε μεγάλο κόστος αυτό;
Α. Τσίπρας: Μα ούτως ή άλλως, το κόστος… θέλετε να πάμε και στο σήμερα; Τα capital controls των τραπεζών επέβαλαν και επέφεραν ένα μικρό υφεσιακό κόστος πολύ μικρό σε σχέση με αυτό το οποίο γράφτηκε, το οποίο όμως ανακάμψαμε πολύ γρήγορα, ε;
Υποστήριξε ότι το κόστος τότε θα ήταν μικρότερο από αυτό που τελικά καταγράφηκε, ενώ συνέδεσε το τότε με το σήμερα, λέγοντας ότι μπορεί να μην υπάρχουν capital controls στις τράπεζες, αλλά υπάρχουν «στην καθημερινότητα»: στο σούπερ μάρκετ, στους λογαριασμούς, στα ενοίκια.
Τέμπη, Μάτι και το βάρος της ευθύνης
Για την τραγωδία στα Τέμπη μίλησε με τρεις λέξεις: έγκλημα, συγκάλυψη και ύβρις. Έδωσε έμφαση τόσο στο ίδιο το δυστύχημα όσο και στη στάση απέναντι στους συγγενείς των θυμάτων, κάνοντας λόγο για βαθύ θεσμικό πρόβλημα.
«Το έγκλημα είναι ότι δύο τρένα για 12 λεπτά βρίσκονταν στην ίδια γραμμή. Το κέντρο τηλεδιοίκησης είχε καταστραφεί το 2019 και δεν αποκαταστάθηκε έως το 2023». Κατηγόρησε την κυβέρνηση για προσπάθεια συγκάλυψης, υποστηρίζοντας ότι από την πρώτη ημέρα επιχειρήθηκε να αποδοθεί ευθύνη, ενώ άσκησε κριτική για τη στάση απέναντι στους συγγενείς των θυμάτων, μιλώντας για «ύβρη».
Από την άλλη, για το Μάτι, επέλεξε να θυμίσει ότι ανέλαβε την πολιτική ευθύνη. «Οι νεκροί δεν είναι μολυβένια στρατιωτάκια», είπε, αι υποστήριξε ότι δεν προσπάθησε να επιρρίψει ευθύνες σε επιχειρησιακούς παράγοντες. «Οι νεκροί δεν είναι μολυβένια στρατιωτάκια για να τους κρύψεις. Το βάρος που πέφτει στους δικαστές είναι πολύ μεγάλο», τόνισε.
