Ένα μοντέλο να σέρνει μια γυναίκα από τους αστραγάλους πάνω στην πασαρέλα δεν ήταν ακριβώς η εικόνα που περίμενε να δει το κοινό στην Australian Fashion Week το 2026. Ούτε καν το 1950 βασικά. Και όμως, αυτό ακριβώς συνέβη στο αμφιλεγόμενο show του Ιορδάνη Σπυρίδων Γκόγκου, προκαλώντας μέσα σε λίγες ώρες χαμό στα social media. Για κάποιους ήταν ένα προκλητικό καλλιτεχνικό statement. Για άλλους, μια άβολη εικόνα που έμοιαζε περισσότερο με αισθητικοποιημένη σκηνή ταπείνωσης παρά με μόδα.
Κατά τη διάρκεια της επίδειξης στο Σίδνεϊ, ένα γυμνόστηθο ανδρικό μοντέλο εμφανίστηκε να σέρνει μια γυναίκα κρατώντας την από τους αστραγάλους, ενώ φορούσε μόνο ένα κομμάτι υφάσματος δεμένο γύρω από τη μέση. Η εικόνα ήταν σκόπιμα ωμή, θεατρική και άβολη. Και φυσικά το internet αντέδρασε ακαριαία.
View this post on Instagram
Κάποιοι χαρακτήρισαν το act «υψηλή μόδα» και καλλιτεχνικό performance που επιχειρεί να προκαλέσει συζήτηση γύρω από την εξουσία, το φύλο και τη βία. Άλλοι, όμως, το είδαν ως μια κενή πρόκληση χωρίς πραγματικό νόημα. Ένα σοκ για το σοκ. Μια εικόνα που θύμιζε, όπως έγραψαν αρκετοί χρήστες, «προϊστορικές εποχές» και αναπαρήγαγε σκηνές ταπείνωσης γυναικών με αισθητικοποιημένο τρόπο.
Η μόδα τα τελευταία χρόνια δεν προσπαθεί απλώς να είναι όμορφη. Προσπαθεί να γίνει viral. Να παράξει εικόνες που θα ταξιδέψουν στα social media μέσα σε δευτερόλεπτα. Να προκαλέσει αντιδράσεις, ακόμα κι αν αυτές είναι αρνητικές. Στην εποχή του TikTok και του Instagram, το “controversial” πολλές φορές λειτουργεί πιο αποτελεσματικά από την όμορφη εικόνα, έτσι απλά και γενικά.
Το πρόβλημα είναι ότι όταν χρησιμοποιείς σύμβολα βίας, κυριαρχίας ή εξευτελισμού για να δημιουργήσεις «δυνατές εικόνες», δύσκολα μπορείς να ελέγξεις πώς θα τις διαβάσει το κοινό. Γιατί για κάποιους μπορεί να είναι performance art. Για άλλους, όμως, είναι μια ακόμη αισθητικοποίηση μιας πραγματικότητας που πολλές γυναίκες ζουν καθημερινά με πολύ λιγότερο “fashion” τρόπο. Αυτό που ενόχλησε αρκετό κόσμο δεν ήταν απλώς η υπερβολή της εικόνας, αλλά το γεγονός ότι έμοιαζε να χρησιμοποιεί μια δυναμική βίας σαν εντυπωσιακό visual εργαλείο. Και σε μια εποχή όπου οι συζητήσεις γύρω από την έμφυλη βία, την τοξική αρρενωπότητα και τη γυναικεία ασφάλεια είναι πιο ανοιχτές από ποτέ, τέτοιες εικόνες δεν αντιμετωπίζονται πλέον σαν «αθώες provocation performances».
Βέβαια, υπάρχει και η άλλη πλευρά. Εκείνοι που υποστηρίζουν πως η τέχνη δεν έχει υποχρέωση να είναι «άνετη», ευγενική ή politically correct. Ότι ο ρόλος της είναι ακριβώς να προκαλεί δυσφορία, να δημιουργεί αντιδράσεις και να αναγκάζει το κοινό να αισθανθεί κάτι, ακόμα κι αν αυτό είναι θυμός ή αμηχανία. Η αλήθεια μάλλον βρίσκεται κάπου στη μέση. Γιατί ναι, η τέχνη πρέπει να μπορεί να προκαλεί. Από την άλλη όμως, όταν μια εικόνα βασίζεται αποκλειστικά στο σοκ χωρίς ξεκάθαρο πλαίσιο ή ουσιαστικό σχόλιο, τότε πολύ εύκολα μοιάζει περισσότερο με rage bait παρά με ουσιαστική καλλιτεχνική παρέμβαση.
