Οι κρίσεις θυμού, γνωστές και ως tantrums, είναι ένα από τα πιο συνηθισμένα φαινόμενα στην παιδική ηλικία, ιδιαίτερα από το πρώτο έως το πέμπτο έτος ζωής. Μπορεί να εκδηλωθούν με έντονο κλάμα, φωνές, άρνηση συνεργασίας, επιθετική συμπεριφορά ή ακόμη και με το παιδί να πέφτει στο πάτωμα, να πετάει αντικείμενα ή να χτυπάει ό,τι βρίσκεται γύρω του. Για τους περισσότερους γονείς αυτές οι στιγμές είναι δύσκολες, ειδικά όταν συμβαίνουν μπροστά σε κόσμο, όμως στην πραγματικότητα αποτελούν ένα φυσιολογικό μέρος της ανάπτυξης του παιδιού και δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα στη συμπεριφορά του.
Στις μικρές ηλικίες τα παιδιά δεν έχουν ακόμη αναπτύξει τις δεξιότητες που χρειάζονται για να διαχειρίζονται τα έντονα συναισθήματά τους. Όταν θυμώνουν, απογοητεύονται ή αγχώνονται, δεν ξέρουν πάντα πώς να εκφράσουν αυτό που νιώθουν με λόγια. Έτσι, το εκφράζουν με τον μόνο τρόπο που γνωρίζουν εκείνη τη στιγμή: μέσα από μια έντονη συναισθηματική έκρηξη. Μάλιστα, μια κρίση θυμού μπορεί να προκληθεί από κάτι που στους ενήλικες φαίνεται ασήμαντο, όπως η κούραση, η πείνα, μια αλλαγή στο καθημερινό πρόγραμμα ή η άρνηση σε κάτι που το παιδί ήθελε πολύ.
Αυτό που χρειάζεται περισσότερο το παιδί εκείνη τη στιγμή δεν είναι ένας ακόμη θυμωμένος ενήλικας απέναντί του, αλλά κάποιος που θα μπορέσει να παραμείνει ήρεμος. Όσο δύσκολο κι αν είναι, η ψυχραιμία του γονέα ή του εκπαιδευτικού λειτουργεί σαν «άγκυρα», βοηθώντας το παιδί να αισθανθεί ασφαλές μέχρι να καταφέρει να ηρεμήσει. Εξίσου σημαντικό είναι να αναγνωρίζουμε το συναίσθημά του. Μια απλή φράση όπως «βλέπω ότι είσαι πολύ θυμωμένος» ή «καταλαβαίνω ότι στενοχωρήθηκες» μπορεί να βοηθήσει περισσότερο από μια επίπληξη ή μια τιμωρία, γιατί δείχνει στο παιδί ότι κάποιος προσπαθεί πρώτα να το καταλάβει.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζονται όρια. Αντίθετα, τα παιδιά νιώθουν μεγαλύτερη ασφάλεια όταν γνωρίζουν τι επιτρέπεται και τι όχι. Τα όρια χρειάζεται να είναι ξεκάθαρα, σταθερά και να εφαρμόζονται με συνέπεια, χωρίς φωνές ή απειλές. Παράλληλα, μια σταθερή καθημερινή ρουτίνα, ο επαρκής ύπνος και η σωστή διατροφή μπορούν να μειώσουν σημαντικά τη συχνότητα και την ένταση των κρίσεων θυμού. Εξίσου σημαντικό είναι να ενισχύουμε τις θετικές συμπεριφορές, επιβραβεύοντας το παιδί όταν καταφέρνει να εκφράσει τις ανάγκες ή τα συναισθήματά του με πιο ήρεμο τρόπο.
Σημαντικό ρόλο στη διαχείριση των tantrums έχουν και οι εκπαιδευτικοί, καθώς περνούν πολλές ώρες της ημέρας με τα παιδιά και αποτελούν πρόσωπα αναφοράς για εκείνα. Ένα ήρεμο και υποστηρικτικό περιβάλλον στην τάξη, σε συνδυασμό με έναν ήπιο τόνο φωνής και απλές οδηγίες κατά τη διάρκεια μιας κρίσης, μπορεί να βοηθήσει το παιδί να επανέλθει πιο εύκολα. Ταυτόχρονα, η επικοινωνία και η συνεργασία ανάμεσα στο σχολείο και την οικογένεια είναι πολύτιμη, καθώς επιτρέπει την καλύτερη κατανόηση των καταστάσεων που πυροδοτούν τις κρίσεις και συμβάλλει στην πιο αποτελεσματική αντιμετώπισή τους.
Οι κρίσεις θυμού δεν είναι εύκολες ούτε για τα παιδιά ούτε για τους ενήλικες που τις βιώνουν μαζί τους. Ωστόσο, όσο δύσκολες κι αν φαίνονται εκείνη τη στιγμή, αποτελούν ένα φυσιολογικό στάδιο της ανάπτυξης και μια ευκαιρία για μάθηση. Με υπομονή, συνέπεια και ενσυναίσθηση, τα παιδιά αποκτούν σταδιακά τα απαραίτητα εφόδια για να αναγνωρίζουν, να διαχειρίζονται και να εκφράζουν τα συναισθήματά τους με πιο ώριμο και υγιή τρόπο.
Συντάκτης: Αγγελική Παπακωνσταντίνου
