Με τις ψήφους μόνο της Νέας Δημοκρατίας εγκρίθηκε από την Ολομέλεια της Βουλής το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας που ενσωματώνει στην ελληνική νομοθεσία την ευρωπαϊκή Οδηγία 2023/970 για την ίση αμοιβή ανδρών και γυναικών για εργασία ίσης αξίας, ενώ παράλληλα προβλέπει και την ένταξη κατηγοριών υγειονομικών στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα.
Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας, ωστόσο, προκάλεσε αίσθηση. Υπέρ ψήφισε μόνο η ΝΔ, το ΚΚΕ, η Πλεύση Ελευθερίας και η ΝΙΚΗ καταψήφισαν, ενώ ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ και Ελληνική Λύση δήλωσαν «παρών». Μια στάση που δημιούργησε εύλογα ερωτήματα, καθώς σχεδόν όλα τα κόμματα δηλώνουν διαχρονικά υπέρ της ισότητας των φύλων και της εξάλειψης του μισθολογικού χάσματος.
Τι αλλάζει με το νέο νομοσχέδιο
Η ευρωπαϊκή οδηγία φέρνει για πρώτη φορά ένα πιο αυστηρό πλαίσιο διαφάνειας στις αμοιβές, με στόχο να περιοριστούν οι έμφυλες μισθολογικές διακρίσεις.
Μεταξύ άλλων προβλέπεται ότι:
-οι εργοδότες θα πρέπει να γνωστοποιούν τον μισθό ή το εύρος αποδοχών μιας θέσης πριν από την πρόσληψη,
-απαγορεύεται να ζητείται από τον υποψήφιο ο μισθός που λάμβανε στην προηγούμενη εργασία του,
-οι αγγελίες εργασίας θα πρέπει να είναι ουδέτερες ως προς το φύλο,
-οι εργαζόμενοι αποκτούν δικαίωμα να ενημερώνονται για τα κριτήρια καθορισμού των αμοιβών και για τις μέσες αποδοχές ανδρών και γυναικών που εκτελούν ίδια ή ισάξια εργασία,
-μεγαλύτερες επιχειρήσεις θα υποχρεώνονται να δημοσιοποιούν στοιχεία σχετικά με το μισθολογικό χάσμα και, όταν εντοπίζονται σημαντικές αποκλίσεις χωρίς αντικειμενική αιτιολόγηση, θα καλούνται να λάβουν διορθωτικά μέτρα.
Παράλληλα, το ίδιο νομοσχέδιο εντάσσει στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα συγκεκριμένες κατηγορίες υγειονομικών, ένα αίτημα που βρισκόταν εδώ και χρόνια στο επίκεντρο των διεκδικήσεων του κλάδου.
Γιατί δεν το ψήφισαν όλα τα κόμματα;
Αν και εκ πρώτης όψεως μοιάζει παράδοξο να μην υπερψηφίζεται ένα νομοσχέδιο για την ίση αμοιβή, η στάση της αντιπολίτευσης δεν σημαίνει απαραίτητα διαφωνία με τον στόχο της ισότητας.
Οι βασικές ενστάσεις που διατυπώθηκαν κατά τη διάρκεια της συζήτησης αφορούσαν κυρίως την εφαρμογή του νόμου και όχι την ίδια την αρχή της ίσης αμοιβής. Κόμματα της αντιπολίτευσης υποστήριξαν ότι η κυβέρνηση περιορίζεται στην τυπική ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας χωρίς να ενισχύει ουσιαστικά τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, όπως η Επιθεώρηση Εργασίας, ώστε να μπορούν να εντοπίζονται και να τιμωρούνται αποτελεσματικά οι παραβάσεις. Παράλληλα, διατυπώθηκαν επιφυλάξεις ότι το νομοσχέδιο δεν αντιμετωπίζει βαθύτερες αιτίες των μισθολογικών ανισοτήτων, όπως η περιορισμένη κάλυψη από συλλογικές συμβάσεις εργασίας ή οι ευρύτερες εργασιακές συνθήκες.
Το ΚΚΕ, από την πλευρά του, έχει διαχρονικά τη θέση ότι τέτοιες ρυθμίσεις δεν μπορούν να εξαλείψουν τις ανισότητες όσο παραμένει το υφιστάμενο εργασιακό μοντέλο, ενώ άλλα κόμματα διαφώνησαν συνολικά με το περιεχόμενο του νομοσχεδίου ή με επιμέρους διατάξεις που περιλαμβάνει. Έτσι εξηγείται γιατί αρκετά κόμματα επέλεξαν το «παρών» αντί του «ναι», παρότι δεν αμφισβητούν την ανάγκη για ίση αμοιβή.
Το «γυάλινο ταβάνι» δεν είναι μόνο θέμα μισθού
Το λεγόμενο «γυάλινο ταβάνι» εξακολουθεί να αποτελεί πραγματικότητα για πολλές γυναίκες στην αγορά εργασίας. Πρόκειται για τα αόρατα εμπόδια που δυσκολεύουν την επαγγελματική εξέλιξη, την πρόσβαση σε θέσεις ευθύνης και τις υψηλότερες αμοιβές, ακόμη και όταν τα προσόντα και η απόδοση είναι αντίστοιχα ή και ανώτερα από εκείνα των ανδρών συναδέλφων τους.
Η διαφάνεια στους μισθούς αποτελεί ένα σημαντικό βήμα, καθώς καθιστά δυσκολότερο να αποκρύπτονται αδικαιολόγητες διαφορές στις αποδοχές. Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν ότι η πραγματική ισότητα απαιτεί και αποτελεσματικούς ελέγχους, ισχυρούς μηχανισμούς προστασίας των εργαζομένων, αξιοκρατικές διαδικασίες προαγωγών και αλλαγή της εργασιακής κουλτούρας.
Με άλλα λόγια, η ψήφιση του νομοσχεδίου μπορεί να θεωρηθεί μια σημαντική θεσμική εξέλιξη. Το αν όμως θα καταφέρει να μειώσει ουσιαστικά το μισθολογικό χάσμα και να σπάσει το «γυάλινο ταβάνι» θα κριθεί τελικά όχι μόνο από όσα προβλέπει ο νόμος, αλλά κυρίως από το πώς θα εφαρμοστεί στην πράξη.
