Ας ξεκινήσουμε με μια ειλικρινή ερώτηση. Αν σου ζητούσαν να αξιολογήσεις τον εαυτό σου ως οδηγό, τι θα απαντούσες;
Οι περισσότεροι θα έλεγαν κάτι του τύπου: «Εγώ οδηγώ καλά. Οι άλλοι είναι το πρόβλημα». Αυτός που κορνάρει με το που ανάψει πράσινο. Εκείνος που αλλάζει τρεις λωρίδες χωρίς φλας. Η κυρία που παρκάρει λες και παίζει Tetris στο επίπεδο “Impossible”. Και φυσικά ο γνωστός που θεωρεί ότι το όριο ταχύτητας είναι περισσότερο… κατευθυντήρια γραμμή.
Το παράδοξο, όμως, είναι το εξής: σχεδόν όλοι πιστεύουν ότι ανήκουν στους καλύτερους οδηγούς. Κάτι που, αν το σκεφτείς μαθηματικά, είναι απλώς αδύνατο.
Αν όλοι είναι πάνω από τον μέσο όρο… τότε ποιος είναι ο μέσος όρος;
Πρόκειται για ένα από τα πιο γνωστά ψυχολογικά φαινόμενα και ονομάζεται «better-than-average effect». Με απλά λόγια, οι άνθρωποι έχουν την τάση να αξιολογούν τον εαυτό τους ως καλύτερο από τον μέσο όρο σε δεξιότητες που θεωρούν σημαντικές.
Δεν αφορά μόνο την οδήγηση. Οι περισσότεροι πιστεύουν ότι έχουν καλύτερο χιούμορ από τους υπόλοιπους, είναι πιο έξυπνοι, πιο ευγενικοί, καλύτεροι στη δουλειά τους και φυσικά… καλύτεροι οδηγοί. Σε αρκετές έρευνες, πάνω από το 70% έως 80% των συμμετεχόντων δήλωσαν ότι οδηγούν καλύτερα από τον μέσο άνθρωπο. Ναι, σωστά διάβασες. Μαθηματικά αυτό δεν γίνεται. Εκτός αν στους δρόμους κυκλοφορούν μόνο οι υπόλοιποι.
Ο εγκέφαλος αγαπάει τον εαυτό του λίγο παραπάνω
Η εξήγηση είναι αρκετά απλή. Ο εγκέφαλος λειτουργεί σαν… προσωπικός δικηγόρος.
Όταν κάνεις εσύ ένα λάθος, έχεις έτοιμη την εξήγηση.
«Με τύφλωσε ο ήλιος.»
«Δεν είδα την πινακίδα.»
«Βιαζόμουν.»
«Έτυχε.»
Όταν, όμως, το ίδιο λάθος το κάνει ο άλλος οδηγός;
«Άσχετος.»
«Δεν θα έπρεπε να έχει δίπλωμα.»
«Ποιος του το έδωσε;»
Για τον εαυτό μας βλέπουμε τις προθέσεις. Για τους άλλους βλέπουμε μόνο το αποτέλεσμα.
Θυμόμαστε τις επιτυχίες μας, όχι τις γκάφες μας
Υπάρχει ακόμη ένας λόγος που υπερεκτιμούμε τις οδηγικές μας ικανότητες. Ο εγκέφαλος έχει την τάση να αποθηκεύει ευκολότερα ό,τι ενισχύει την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας. Θυμόμαστε εκείνη τη φορά που αποφύγαμε ένα ατύχημα με εντυπωσιακή ψυχραιμία. Δε θυμόμαστε με την ίδια ευκολία τις τρεις φορές που ψάχναμε πανικόβλητοι την όπισθεν ενώ πίσω μας είχε δημιουργηθεί ουρά δέκα αυτοκινήτων.
Ο καλός οδηγός… είναι πάντα ο άλλος;
Το αστείο είναι ότι όλοι έχουμε έναν φίλο που οδηγεί επιθετικά, κορνάρει διαρκώς και σχολιάζει κάθε δεύτερο αυτοκίνητο. Και όμως, αν τον ρωτήσεις, θα σου πει με απόλυτη σιγουριά: «Εγώ δεν έχω θέμα. Οι άλλοι δεν ξέρουν να οδηγούν.» Κάπως έτσι δημιουργείται μια πραγματικότητα όπου όλοι θεωρούν ότι είναι η εξαίρεση και όλοι οι υπόλοιποι αποτελούν την απόδειξη ότι το δίπλωμα θα έπρεπε να ανανεώνεται με εξετάσεις κάθε πέντε χρόνια.
Τελικά ποιος οδηγεί καλά;
Η αλήθεια είναι ότι οι πραγματικά καλοί οδηγοί συνήθως έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: αμφισβητούν τον εαυτό τους. Δεν θεωρούν ότι τα ξέρουν όλα. Παραδέχονται ότι μπορεί να κάνουν λάθος, προσέχουν περισσότερο και δεν αισθάνονται την ανάγκη να αποδείξουν τίποτα στον δρόμο. Ίσως, λοιπόν, την επόμενη φορά που θα πεις «κοίτα πώς οδηγεί αυτός», να αξίζει να θυμηθείς κάτι. Πιθανότατα, εκείνη ακριβώς τη στιγμή, ο οδηγός του άλλου αυτοκινήτου σκέφτεται ακριβώς το ίδιο… για εσένα.
