Φανταστείτε να έχει φτάσει η ώρα μιας γυναίκας να γεννήσει. Όλα συγκεκριμένα και μελετημένα. Περίπου δηλαδή. Σπάνε τα νερά, πάει στην κλινική ή στο νοσοκομείο, ελέγχουν αν έχει διαστολή και τα λοιπά παρεμφερή. Ακολουθεί λοιπόν η εικόνα που εκείνη είναι ξαπλωμένη ανάσκελα, τα πόδια της στηριγμένα, γιατροί και μαίες γύρω γύρω να την περικυκλώνουν, σε ένα κρεβάτι που μοιάζει να υπαγορεύει πώς ακριβώς πρέπει να γεννήσει. Μια εικόνα τόσο γνώριμη που μοιάζει αυτονόητη πλέον.
Κι όμως δεν ήταν πάντα έτσι όπως είναι σήμερα.
Η αλλαγή άρχισε να γίνεται πιο έντονη από τον 17ο αιώνα, όταν η μαιευτική πέρασε σταδιακά από τα χέρια των μαιών στην οργανωμένη ιατρική. Η ημι-ξαπλωμένη θέση που προτάθηκε τότε διευκόλυνε τους μαιευτήρες στην παρακολούθηση και στους απαραίτητους χειρισμούς, ενώ η εξέλιξη εργαλείων όπως οι εμβρυουλκοί ενίσχυσε την επικράτησή της.
Έτσι, μια θέση που εξυπηρετούσε κυρίως τις ανάγκες της ιατρικής παρέμβασης έγινε σταδιακά η εικόνα που σήμερα θεωρούμε αυτονόητη για τον τοκετό.
Τι συμβαίνει όμως όταν η γυναίκα έχει τη δυνατότητα να κινηθεί;
Οι όρθιες και κινητικές θέσεις αξιοποιούν τη βαρύτητα και μπορούν να διευκολύνουν την κάθοδο του μωρού. Μελέτες έχουν συνδέσει την κινητικότητα κατά το πρώτο στάδιο του τοκετού με μικρότερη διάρκεια του τοκετού και χαμηλότερη πιθανότητα καισαρικής τομής, ενώ μπορούν να συμβάλουν και στην καλύτερη διαχείριση του πόνου.
Αυτό δε σημαίνει ότι υπάρχει μία «σωστή» θέση για όλες τις γυναίκες. Η όρθια στάση, το περπάτημα, το γονάτισμα, το κάθισμα ή ακόμη και η ξαπλωμένη θέση μπορούν να είναι επιλογές, ανάλογα με τις ανάγκες κάθε γυναίκας και την πορεία του τοκετού. Τι θα συμβεί όμως αν μια γυναίκα πράγματι ζητήσει να γεννήσει σε διαφορετική στάση; Δεν είναι άραγε παράδοξο το γεγονός ότι μια στάση που για αιώνες αποτελούσε φυσικό μέρος του τοκετού σήμερα μπορεί να μοιάζει ασυνήθιστη;
Η απάντηση δε βρίσκεται μόνο στην ιστορία της μαιευτικής, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το σώμα κατά τη διάρκεια του τοκετού. Όταν μια γυναίκα παραμένει όρθια ή κινείται, η βαρύτητα μπορεί να λειτουργήσει προς όφελος της καθόδου του μωρού. Παράλληλα, η αλλαγή θέσεων επιτρέπει στη γυναίκα να ακολουθεί τις ανάγκες του σώματός της και να αναζητά τη στάση που της προσφέρει μεγαλύτερη ανακούφιση.
Οι έρευνες δείχνουν ότι η κινητικότητα και οι όρθιες θέσεις, ιδιαίτερα κατά το πρώτο στάδιο του τοκετού, μπορούν να συνδέονται με μικρότερη διάρκεια του τοκετού και μειωμένη ανάγκη για ορισμένες παρεμβάσεις. Για τη μητέρα, αυτό μπορεί να σημαίνει μεγαλύτερη άνεση και καλύτερη διαχείριση του πόνου, ενώ για την πορεία του τοκετού μπορεί να σημαίνει ότι το σώμα έχει περισσότερο χώρο και ελευθερία να κινηθεί μαζί με το μωρό.
Δε σημαίνει, βέβαια, ότι η ξαπλωμένη θέση είναι λανθασμένη ή ότι η όρθια θέση είναι ιδανική για όλες. Κάθε τοκετός είναι διαφορετικός και υπάρχουν περιπτώσεις όπου η ξαπλωμένη ή η ημι-ξαπλωμένη θέση είναι η ασφαλέστερη επιλογή.
Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι να αποφασίσουμε ποια θέση είναι «σωστή» και ποια «λάθος». Είναι να θυμηθούμε ότι ο τοκετός δεν είναι μια διαδικασία που χρειάζεται απαραίτητα να συμβαίνει με έναν και μόνο τρόπο. Για αιώνες, το σώμα της γυναίκας γνώριζε την κίνηση. Η σύγχρονη μαιευτική ίσως δε χρειάζεται να την ξεχάσει, αλλά να βρει τον τρόπο να τη συνδυάσει με την ασφάλεια και την επιστημονική φροντίδα.
Συντάκτης: Μαρία Παπαδοπούλου
