Μεγαλώνεις και κάπου εδώ καταλαβαίνεις ότι δε χρειάζεσαι μεταπτυχιακό για να αποκρυπτογραφείς ανθρώπινες συμπεριφορές. Από μια ηλικία κι έπειτα οι άνθρωποι ξέρουν πολύ καλά τι κάνουν. Όχι πάντα τι θέλουν. Αυτό είναι άλλη συζήτηση και συχνά απαιτεί ψυχοθεραπεία, τρεις φίλους και ένα μπουκάλι κρασί. Αλλά τι κάνουν; Ξέρουν!
Ξέρουν πότε θα σου στείλουν. Ξέρουν πότε θα σε πάρουν τηλέφωνο. Ξέρουν πότε θα εμφανιστούν και πότε θα εξαφανιστούν με την ακρίβεια ελβετικού ρολογιού. Ξέρουν πότε θα σου δώσουν ελπίδα και πότε θα σε αφήσουν να αναρωτιέσαι αν είπες κάτι λάθος, αν ήσουν υπερβολικός ή αν το τελευταίο μήνυμά σου είχε περισσότερα θαυμαστικά απ’ όσα επιτρέπει η Σύμβαση της Γενεύης. Ξέρουν εν ολίγοις το πώς έχουν φερθεί. Κι εσύ κάθεσαι και αναλύεις. Μήπως φοβάται; Μήπως πληγώθηκε στο παρελθόν; Μήπως δυσκολεύεται να εκφραστεί; Μήπως είναι συναισθηματικά μη διαθέσιμος;
Μπορεί, βεβαίως. Αλλά δεν είσαι ούτε ψυχολόγος του ούτε το Κέντρο Αποκατάστασης Συναισθηματικά Τραυματισμένων Ενηλίκων. Δε χρειάζεται να αναλάβεις εργολαβικά τη θεραπεία ενός ανθρώπου που δεν σου έχει ζητήσει καν να τον αγαπήσεις. Και κάπου εδώ έρχεται η μεγάλη παγίδα! Και δεν είναι άλλη, από το να μη θέλεις να πάρεις προσωπικά τη συμπεριφορά του άλλου. Να δείξεις κατανόηση, να μη βγάλεις βιαστικά συμπεράσματα, να μην παρεξηγηθείς. Όλα σωστά, μέχρι ενός σημείου. Γιατί άλλο πράγμα να μην παίρνεις τα πάντα προσωπικά κι άλλο να βαφτίζεις την ασέβεια «ιδιαίτερο χαρακτήρα».
Δεν είναι όλα παρεξήγηση. Κάποιες φορές είναι ακριβώς αυτό που φαίνεται. Όταν κάποιος σε ακυρώνει επανειλημμένα, δε χρειάζεται να ψάξεις τη Σελήνη στον ωροσκόπο του. Όταν σε θυμάται μόνο όταν βαριέται, δε σημαίνει απαραίτητα ότι φοβάται το βάθος των συναισθημάτων του. Μπορεί απλώς να του αρέσει να έχει πρόσβαση σε σένα χωρίς να αναλαμβάνει καμία ευθύνη απέναντί σου. Ωραίο το συναίσθημα, ακόμα καλύτερη η εξυπηρέτηση. Σαν συνδρομή χωρίς πάγιο και χωρίς δέσμευση!
Μεγαλώνοντας, μαθαίνεις ότι η πρόθεση δε χρειάζεται πάντα ομολογία. Φαίνεται στη συνέπεια, στον τρόπο που σου φέρεται κάποιος όταν δεν έχει κάτι να κερδίσει, στην παρουσία του όταν τα πράγματα δεν είναι εύκολα. Και κυρίως, φαίνεται στην επανάληψη. Γιατί ένα λάθος μπορεί να συμβεί. Ένα μοτίβο, όμως, δεν είναι ατύχημα. Είναι συμπεριφορά που επαναλαμβάνεται.
Και ναι, φυσικά, όλοι έχουμε τις δυσκολίες μας. Μπορεί να είσαι κουρασμένος, πιεσμένος, μπερδεμένος. Μπορεί να κάνεις λάθος, να μετανιώσεις, να μην ξέρεις πώς να διαχειριστείς όσα νιώθεις. Η ωριμότητα δε σημαίνει ότι δεν πληγώνεις ποτέ κανέναν. Σημαίνει ότι όταν το κάνεις, αναλαμβάνεις την ευθύνη, ζητάς συγγνώμη και προσπαθείς να αλλάξεις. Δεν επιστρέφεις απλώς με ένα «τι κάνεις εσύ;» μετά από δεκαπέντε μέρες σιωπής, λες και έλειπες για να αγοράσεις τσιγάρα.
Γι’ αυτό, λοιπόν, πάρ’ το προσωπικά! Όχι με την έννοια ότι κάθε συμπεριφορά των άλλων αποτελεί απόδειξη πως δεν αξίζεις. Αλλά με την έννοια ότι δικαιούσαι να παρατηρείς πώς σε κάνουν να αισθάνεσαι και να αποφασίζεις αν θέλεις να συνεχίσεις να τους επιτρέπεις αυτή την πρόσβαση. Δε φταις εσύ που κάποιος δεν ξέρει να αγαπά. Δεν είσαι υπεύθυνος για τις ανασφάλειές του, και για τις «κακές» συμπεριφορές του, ούτε οφείλεις να περιμένεις μέχρι να αποφασίσει αν σε θέλει, αν φοβάται ή αν απλώς δεν έχει βρει κάτι καλύτερο να κάνει την Παρασκευή το βράδυ.
Αλλά είσαι υπεύθυνος για το πόσες φορές θα αγνοήσεις αυτό που βλέπεις επειδή ελπίζεις σε αυτό που θα ήθελες να συμβαίνει. Κάποτε, λοιπόν, σταματάς να ρωτάς «γιατί μου το κάνει αυτό;» και αρχίζεις να ρωτάς «γιατί το δέχομαι εγώ;». Κι αυτή είναι η στιγμή που αλλάζουν τα πράγματα. Όχι επειδή γίνεσαι σκληρός, ούτε επειδή σταματάς να πιστεύεις στους ανθρώπους, αλλά επειδή επιτέλους σταματάς να μπερδεύεις την κατανόηση με την ανοχή και την υπομονή με την αυτοεγκατάλειψη. Γιατί, καλέ μου άνθρωπε, η ηλικία δε σου εγγυάται ωριμότητα. Μπορεί να είσαι πενήντα χρονών και να συμπεριφέρεσαι σαν έφηβος που μόλις ανακάλυψε το διαβάστηκε. Όμως, όσο μεγαλώνεις, έχεις όλο και λιγότερες δικαιολογίες για να μην ξέρεις τι προκαλούν οι πράξεις σου.
Και κάτι τελευταίο! Μην ξοδεύεις τη ζωή σου προσπαθώντας να καταλάβεις ανθρώπους που σε αναγκάζουν διαρκώς να αμφισβητείς όσα καταλαβαίνεις. Δεν χρειάζεται να τους μισήσεις. Δεν χρειάζεται καν να τους εξηγήσεις. Μερικές φορές αρκεί να τους πιστέψεις όταν σου δείχνουν ποιοι είναι. Η αποχώρηση σου είναι η λύση! Χωρίς δράματα, χωρίς ανακρίσεις, χωρίς τελευταίο μήνυμα τριών παραγράφων που θα ξαναδιαβάζεις στις δύο το πρωί.
Γιατί, τελικά, δεν είναι όλοι μπερδεμένοι. Κάποιοι είναι απολύτως ξεκάθαροι. Απλώς εσύ ελπίζεις ότι πίσω από τη συμπεριφορά τους κρύβεται μια διαφορετική πρόθεση.
Κι αν είναι να πάρεις κάτι προσωπικά, πάρε την απόφαση να μη χρειάζεται πια να μαντεύεις τη θέση σου στη ζωή κανενός!
Συντάκτης: Άννα Γιαννούλη
