Υπάρχουν και εκείνες οι στιγμές που δε χρειάζεται να τις δούμε για να καταλάβουμε τη φρίκη τους. Πολλές φορές, δεν είναι απαραίτητο να υπάρξει εικόνα για να συνειδητοποιήσουμε το μέγεθος μιας τραγωδίας. Δύο λέξεις μόνο αρκούν για να γεννήσουν μέσα μας συναισθήματα, να μας προκαλέσουν θλίψη, οργή, φόβο. Το μυαλό μας αναλαμβάνει να πλάσει τις δικές του εικόνες, να συμπληρώσει τα κενά, να αισθανθεί το βάρος όσων περιγράφονται. Όταν, λοιπόν, ερχόμαστε αντιμέτωποι με την ίδια την εικόνα του θανάτου, γεννιέται ένα ερώτημα: από πότε έγινε τόσο εύκολο να παρακολουθούμε τον θάνατο ενός ανθρώπου σαν να πρόκειται για θέαμα;
Η είδηση για τον 14χρονο στην Κωνσταντινούπολη, ο οποίος, σύμφωνα με τα όσα έγιναν γνωστά, υπέστη ηλεκτροπληξία όταν πάτησε σε μια λακούβα με νερό, είναι από μόνη της συγκλονιστική. Ένα παιδί γεμάτο όνειρα και ελπίδες, που είχε όλη τη ζωή μπροστά του, έχασε τη ζωή του με έναν τραγικό και άδικο τρόπο. Πώς είναι, λοιπόν, δυνατόν να αντέχουμε να παρακολουθούμε μια τέτοια στιγμή στην οθόνη μας; Πώς γίνεται να βλέπουμε έναν άνθρωπο να χάνει τη ζωή του και να παραμένουμε μπροστά στην οθόνη, σχεδόν αποσβολωμένοι, σαν να παρακολουθούμε απλώς ένα ακόμη συμβάν;
Τι ακριβώς προσφέρει ένα τέτοιο θέαμα και γιατί πλέον έχει γίνει τόσο δημοφιλές και συνηθισμένο να κυκλοφορούν τέτοια βίντεο που καταγράφουν τις τελευταίες στιγμές ανθρώπων, μια στιγμή που για εκείνους είναι οριστική, αλλά για εμάς διαρκεί μόνο λίγα δευτερόλεπτα προτού περάσουμε στο επόμενο βίντεο και στην επόμενη είδηση. Στην προσπάθειά μας να ικανοποιήσουμε την περιέργειά μας, ξεχνάμε μια πολύ βασική αρχή που καλλιεργήθηκε από τους αρχαίους Έλληνες, πως ο άνθρωπος αξίζει τον σεβασμό μας και μετά τον θάνατό του. Στην αρχαία ελληνική σκέψη υπήρχαν έντονα τα όρια που είχαν να κάνουν με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια η οποία εξίσου φροντιζόταν και μετά τον θάνατο του ανθρώπου.
Με το να παρακολουθούμε λοιπόν ένα τέτοιο βίντεο δεν σεβόμαστε πλεον τον άνθρωπο και είναι σαν να προσπαθούμε να μετατρέψουμε την ζωή σε κλικαρίσματα, ή ακόμη και να την αντιλαμβανόμαστε σαν content. Σε έναν κόσμο που η βία παρουσιάζεται απλώς σαν ένα θέαμα είναι πολύ εύκολο να αποζητάμε το σοκ, την ένταση και την τραγικότητα καθώς έχουμε εξοικειωθεί πλέον σε αυτό. Κάποτε αυτές οι εικόνες προκαλούσαν αποστροφή πλέον έχουν γίνει κάτι σύνηθες που θα ξεχαστεί μετα απο μια ημέρα.
Η επαναλαμβανόμενη έκθεση σε τέτοιες εικόνες μας κάνει λιγότερο ευαίσθητους απέναντι σε αυτές και με κάποιο τρόπο αλλιώνει τα όρια ανάμεσα στην απλή ενημέρωση και στην κατανάλωση του πόνου. Σταδιακά το συναίσθημα που δημιουργείται κατόπιν κατανάλωσης αυτών των εικόνων παυει να έχει την ίδια ένταση, γίνεται απλά κομμάτι της καθημερινότητας και εντάσσεται στην παλέτα των συναισθημάτων που θεωρούμε πλέον φυσιολογικά και εύκολα να τα διαχειριστούμε.
Παρακολουθούμε τον πόνο μέσα από μια ασφαλή θέση χωρίς να βιώνουμε άμεσα τις συνέπειές του. Έχουμε μαθει να νιώθουμε ζωντανοί μέσα από την τραγικότητα και τη φρίκη των εικόνων που μας δίνονται έτσι εύκολα και αφιλτράριστα.
Όμως, πίσω από κάθε τέτοιο βίντεο δεν υπάρχει ένας πρωταγωνιστής, ούτε μια σκηνή που γυρίστηκε για να προκαλέσει συγκίνηση. Υπάρχει ένας άνθρωπος. Μια ζωή που τελείωσε. Και άνθρωποι που θα πρέπει να συνεχίσουν να ζουν με την απώλειά του. Έτσι λοιπόν, πριν αποφασίσουμε να παρακολουθήσουμε την σκληρή στιγμή, για να καλύψουμε την περιέργειά μας, ας αναλογιστούμε τι σημαίνει αυτή η επιλογή αλλά και τι αντίκτυπο έχει σε εμάς τους ίδιους οταν τροφοδοτούμε τον εαυτό μας με μια κουλτούρα που μετατρέπει τον ανθρώπινο πόνο σε θέαμα.
Συντάκτης: Αντιγόνη Μαραβελάκη
