Στο Βελιγράδι, η επόμενη μέρα της εκλογικής νίκης του φοιτητικού κινήματος περιλαμβάνει γάντια, σακούλες σκουπιδιών και μπογιές. Άνθρωποι που βρέθηκαν στους δρόμους για να διεκδικήσουν μια διαφορετική χώρα επιστρέφουν τώρα στους ίδιους δρόμους για να τους φροντίσουν. Φοιτητές, ακτιβιστές και κάτοικοι καθαρίζουν δημόσιους χώρους και καλύπτουν προσβλητικά συνθήματα που είχαν γεμίσει τις επιφάνειες της πόλης. Ύστερα από μήνες έντασης και διχασμού, αυτή η απλή, συλλογική δουλειά δίνει στην αλλαγή μια εικόνα που μπορείς επιτέλους να ακουμπήσεις. Και είναι από τις ειδήσεις που χαίρεσαι να διαβάζεις δεύτερη φορά.
Ανάμεσα στις επιγραφές που απομακρύνονται βρίσκονται και προσβολές κατά των Αλβανών, μαζί με συνθήματα που στοχοποιούσαν το φοιτητικό κίνημα και πολιτικούς αντιπάλους. Και ναι, αυτό έχει τεράστια σημασία, γιατί ένας άνθρωπος που περνά καθημερινά μπροστά από μια βρισιά για την καταγωγή του τη διαβάζει πολύ διαφορετικά από κάποιον που απλώς παρατηρεί έναν λερωμένο τοίχο. Για εκείνον, είναι μια διαρκής υπενθύμιση ότι κάποιοι τον θεωρούν ανεπιθύμητο. Όταν άλλοι κάτοικοι αποφασίζουν να τη σβήσουν, του στέλνουν ένα εξίσου δημόσιο μήνυμα: αυτός ο χώρος ανήκει και σε σένα.
Η δράση έρχεται μετά τη νίκη της λίστας που υποστηρίχθηκε από το φοιτητικό κίνημα στις βουλευτικές εκλογές της 25ης Οκτωβρίου. Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς αναγνώρισε την ήττα, έπειτα από σχεδόν δύο χρόνια κινητοποιήσεων με αιτήματα κατά της διαφθοράς και υπέρ της λογοδοσίας. Αφετηρία τους υπήρξε η κατάρρευση του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ το 2024, που κόστισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους. Πίσω από τις σημερινές εικόνες χαράς βρίσκεται, λοιπόν, μια μεγάλη διαδρομή πένθους, επιμονής και οργάνωσης. Η αισιοδοξία τους έχει περάσει από δύσκολες εξετάσεις.
Στο κάλεσμά τους για τις δράσεις καθαρισμού, οι φοιτητές ζήτησαν από τους πολίτες να φέρουν εργαλεία κηπουρικής, σακούλες, φυτά και εξοπλισμό για βάψιμο. Προέβλεψαν ακόμη και φακούς, για όσους θα συνέχιζαν τη δουλειά αφού νύχτωνε. Η πρόσκληση αφορά κτίρια, δρόμους και πάρκα και παραμένει ανοιχτή μέχρι να ολοκληρωθεί η προσπάθεια. Υπάρχει κάτι πολύ όμορφο σε αυτή τη λεπτομέρεια: μέσα στον ενθουσιασμό μιας ιστορικής νίκης, κάποιος σκέφτηκε ότι θα χρειαστούν και σακούλες. Η φροντίδα μιας πόλης έχει πάντα και αυτές τις δουλειές, που σπάνια χωρούν στους πανηγυρικούς λόγους.
Ήδη, από τη Δευτέρα μετά τις εκλογές, φοιτητές και άλλοι πολίτες συμμετείχαν στον καθαρισμό πάρκου κοντά στο προεδρικό κτίριο, όπου επί περισσότερο από έναν χρόνο υπήρχε καταυλισμός υποστηρικτών της κυβέρνησης. Σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο, μέχρι το απόγευμα παιδιά έπαιζαν ξανά στην καθαρισμένη παιδική χαρά. Μερικές φορές η επιστροφή στην κανονικότητα έχει τον ήχο μιας κούνιας. Ένας χώρος που συνδεόταν με την πολιτική αντιπαράθεση γίνεται πάλι μέρος της καθημερινής ζωής. Εκεί μπορεί μια οικογένεια να καταλάβει την αλλαγή χωρίς να χρειαστεί να ακούσει ούτε μία ομιλία.
Φυσικά, οι δυσκολίες της επόμενης μέρας παραμένουν μπροστά. Η διακυβέρνηση θα κριθεί από αποφάσεις, θεσμούς και την εφαρμογή όσων υποσχέθηκαν οι υποψήφιοι που στηρίχθηκαν από το κίνημα. Αυτή η δράση, όμως, αξίζει τη χαρά μας για αυτό ακριβώς που πετυχαίνει σήμερα. Άνθρωποι συνεργάζονται για να κάνουν τις γειτονιές τους πιο φιλόξενες και παίρνουν θέση απέναντι στη δημόσια ταπείνωση του άλλου. Η επιγραφή που σβήνει δεν εξαφανίζει αυτόματα την προκατάληψη, αλλά παύει να την αφήνει ανενόχλητη στον τοίχο.
Νέοι άνθρωποι που μόλις πανηγύρισαν μια τεράστια νίκη σκύβουν να μαζέψουν, να τρίψουν, να βάψουν. Φροντίζουν έναν δρόμο από τον οποίο θα περάσουν άνθρωποι που τους ψήφισαν κι άνθρωποι που δεν τους ψήφισαν. Σβήνουν μια προσβολή που ίσως δεν απευθυνόταν στους ίδιους. Για τον άνθρωπο στον οποίο απευθυνόταν, όμως, η αυριανή διαδρομή μέχρι τη δουλειά θα έχει μία βρισιά λιγότερη.
