Για χρόνια, η τεχνολογία μάς υποσχόταν περισσότερη σύνδεση.
Να μιλάμε με οποιονδήποτε, οποιαδήποτε στιγμή. Να ξέρουμε τι κάνουν οι φίλοι μας χωρίς καν να τους ρωτήσουμε. Να βρίσκουμε ανθρώπους, δουλειές, πληροφορίες, έρωτες και παρέες με μερικά taps στην οθόνη.
Και τώρα, η γενιά που μεγάλωσε περισσότερο από κάθε άλλη μέσα σε αυτή τη διαρκή σύνδεση φαίνεται πως αρχίζει να αναζητά κάτι πολύ πιο απλό.
Να αφήσει το κινητό στην άκρη.
Να κοιτάξει τον άλλον στα μάτια.
Να ακούσει πραγματικά τι έχει να πει.
Αυτό είναι, με έναν τρόπο, η νέα μικρή αντιτεχνολογική επανάσταση της Gen Z.
Η ζωή χωρίς smartphone ως πράξη αντίστασης
Στη Νέα Υόρκη, τα μέλη του Luddite Club συναντιούνται για να κάνουν ακριβώς αυτό: να περνούν χρόνο μαζί χωρίς η κοινωνική τους ζωή να οργανώνεται μέσα από notifications, Instagram DMs και ατελείωτα scrolling sessions.
Η ομάδα, που ιδρύθηκε το 2021, συγκεντρώνει νέους ανθρώπους που θέλουν να επανεξετάσουν τη σχέση τους με την τεχνολογία. Κάποιοι έχουν εγκαταλείψει εντελώς τα smartphones και χρησιμοποιούν flip phones με τις απολύτως βασικές λειτουργίες. Άλλοι κρατούν το κινητό τους, αλλά προσπαθούν να περιορίσουν τη θέση που έχει στην καθημερινότητά τους.
Στις συναντήσεις τους συζητούν για βιβλία, περπατούν στην πόλη, οργανώνουν παιχνίδια και απλώς κάθονται μαζί.
Με άλλα λόγια, κάνουν πράγματα που κάποτε θεωρούσαμε απολύτως φυσιολογικά.
Και σήμερα μοιάζουν σχεδόν επαναστατικά.
Το πραγματικά ριζοσπαστικό; Να είσαι παρών
Ίσως η πιο ενδιαφέρουσα πλευρά αυτής της τάσης δεν είναι το flip phone.
Δεν είναι καν η απόρριψη της τεχνολογίας.
Είναι η προσπάθεια να ξαναμάθουμε δεξιότητες που θεωρούσαμε δεδομένες: να είμαστε παρόντες σε μια συζήτηση, να μη νιώθουμε την ανάγκη να κοιτάξουμε την οθόνη κάθε λίγα λεπτά, να αντέχουμε τη σιωπή, να παρατηρούμε τι συμβαίνει γύρω μας.
Να κάνουμε οπτική επαφή.
Να ακούμε χωρίς ταυτόχρονα να σκεφτόμαστε τι θα απαντήσουμε ή να περιμένουμε να δονηθεί το κινητό μας.
Μια από τις συμμετέχουσες του Luddite Club περιγράφει αυτές τις συναντήσεις ως έναν τρόπο να «ξαναμάθουμε» βασικές ανθρώπινες δεξιότητες που χάθηκαν μεγαλώνοντας με το βλέμμα συνεχώς στραμμένο σε μια οθόνη.
Και ίσως εκεί βρίσκεται κάτι που αναγνωρίζουν όλο και περισσότεροι άνθρωποι, ανεξαρτήτως ηλικίας.
Η τεχνολογία μάς έδωσε αμέτρητους τρόπους να επικοινωνούμε, χωρίς απαραίτητα να μας κάνει καλύτερους στο να συνδεόμαστε.
Δεν είναι απαραίτητα anti-tech
Το ενδιαφέρον είναι ότι οι σύγχρονοι «Λουδίτες» δεν δηλώνουν απαραίτητα εχθροί κάθε μορφής τεχνολογίας.
Άλλωστε, για πολλούς νέους κάτι τέτοιο είναι πρακτικά αδύνατο.
Ένας δημιουργός μπορεί να χρειάζεται το Instagram για να βρει δουλειές. Ένας φοιτητής χρειάζεται laptop για τις εργασίες του. Σχεδόν όλοι χρειαζόμαστε πλέον ένα smartphone για να κινηθούμε, να πληρώσουμε, να επικοινωνήσουμε ή να οργανώσουμε την καθημερινότητά μας.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι απαραίτητα «τεχνολογία ή καθόλου τεχνολογία;».
Είναι: Πόση τεχνολογία χρειαζόμαστε και πόση τεχνολογία απλώς μάθαμε να ανεχόμαστε;
Τα μέλη του κινήματος μιλούν περισσότερο για πειραματισμό. Για την προσπάθεια να βρει ο καθένας ποια σχέση με την τεχνολογία λειτουργεί πραγματικά για τη ζωή του.
Κάποιος μπορεί να χρησιμοποιεί ένα απλό κινητό. Κάποιος άλλος μπορεί να κρατήσει το smartphone του, αλλά να βγάλει τα social media. Κάποιος μπορεί απλώς να αποφασίσει ότι στις συναντήσεις με φίλους το κινητό θα μένει στην τσάντα.
Η αντίσταση δεν βρίσκεται απαραίτητα στη συσκευή.
Βρίσκεται στη συνήθεια.
Γιατί η Gen Z αρχίζει να κουράζεται;
Η Gen Z δεν γνώρισε πραγματικά έναν κόσμο χωρίς internet.
Μεγάλωσε με τα social media, με το διαρκές feedback, με την ανάγκη να είναι διαθέσιμη και με την αίσθηση ότι, αν κάτι συμβαίνει και δεν το δεις αμέσως, ίσως έχεις ήδη μείνει πίσω.
Τώρα, όμως, φαίνεται να εμφανίζεται και η κόπωση.
Κόπωση από το endless scrolling. Από τα Reels που καταλήγουν να κρατούν κάποιον ξύπνιο μέχρι το πρωί. Από την αίσθηση ότι πρέπει συνεχώς να παράγουμε, να παρακολουθούμε και να καταναλώνουμε περιεχόμενο.
Και, πιο πρόσφατα, από την ταχύτητα με την οποία η τεχνητή νοημοσύνη εισβάλλει σχεδόν σε κάθε κομμάτι της ζωής μας.
Η αντίδραση σε όλα αυτά δεν είναι πάντα μια θεαματική επανάσταση.
Μερικές φορές είναι απλώς να βγεις στο πάρκο με άλλους ανθρώπους και να αφήσεις το κινητό στην τσέπη.
Μήπως το offline έγινε το νέο luxury;
Κάποτε, το να είσαι πάντα online ήταν σημάδι ότι ήσουν μέσα στα πράγματα.
Σήμερα, ίσως αρχίζει να συμβαίνει το αντίθετο.
Το να μην απαντάς αμέσως. Να μην ξέρεις τι γίνεται στο Instagram για μερικές ώρες. Να περπατάς χωρίς να ακούς κάτι στα ακουστικά σου. Να βρεθείς με έναν άνθρωπο και να μη διακόψεις τη συζήτηση για να κοιτάξεις μια ειδοποίηση.
Η δυνατότητα να αποσυνδέεσαι αρχίζει να μοιάζει με πολυτέλεια.
Ίσως επειδή η προσοχή μας έχει γίνει ένα από τα πιο περιζήτητα πράγματα της εποχής μας.
Και ίσως η πιο απλή μορφή αντίστασης απέναντι σε έναν κόσμο που διεκδικεί διαρκώς την προσοχή μας να είναι τελικά και η πιο ανθρώπινη:
Να γυρίσουμε προς τα έξω.
Να παρατηρήσουμε.
Να εμπλακούμε.
Να κοιτάξουμε τον άνθρωπο απέναντί μας.
Και, για λίγο τουλάχιστον, να τον ακούσουμε χωρίς να υπάρχει μια οθόνη ανάμεσά μας.
